zondag 13 oktober 2019

DE BIJZONDERE WOORDEN VAN GIOIA - Enrico Galiano (Luitingh Sijthoff)

Hij schreef drie jeugdromans, de in eigen land zeer vermaarde Enrico Galiano, en over een tijdje verschijnt in Nederland ook een tweede, maar vooralsnog moeten we het alleen doen met zijn eersteling: De bijzondere woorden van Gioia.

Die bijzondere woorden zijn verzameld uit allerlei talen en hebben een betekenis die je in geen ander taalgebied ziet. In de lijst achterin het boek staat het Nederlandse 'gezelligheid', maar dat kreeg geen plek in het verhaal. Daar gaat het bijvoorbeeld wel over het Chinese begrip 'shu', dat zoiets betekent als 'de ander in je hart plaatsen', oftewel: 'niet alleen maar aan jezelf (ik) denken maar ook aan de ander (jij)'.
Gioia verzamelt ze, en dat doet ze misschien wel uit eenzaamheid. Ze heeft geen warme plek in haar klas, en thuis is het lastig, met eeuwig schreeuwende ouders. Maar dan ontmoet ze een intrigerende jongen, Lo, die al net zo eenzaam is. En ze moet uit zien te vinden welke rol in haar leven hij zal innemen.

Deze Young-Adult-roman is héél romantisch, maar dan op de manier waarop John Greens boeken dat zijn: onderzoekend, filosofisch, buitelend, laagje voor laagje afpellend. Die kwalificaties doen vermoeden dat het een traag boek is, maar door een heel intrigerend plot is het dat totaal niet. Als een mozaïek van gebeurtenissen en overpeinzingen stelde Galiano een geschreven leven voor ons samen waar we steeds maar verder in willen lezen.
Galiano is overigens gepassioneerd docent op een middelbare school, en ook over leraarschap gaat dit boek. Een van de mooiste bijrollen is weggelegd voor de oude filosofiedocent Bove, die een meester is die die titel werkelijk verdient.
Een prachtig boek dus, en hulde aan uitgeverij Luitingh Sijthoff die het ontdekte in Italië. En dus binnenkort met een nieuwe Galiano komt.

Dit boek werd vertaald door Ada Duker en Henrieke Herber. 


donderdag 3 oktober 2019

DE BEGRAFENIS - Matt James (Gottmer)

De begrafenis is een heel bijzonder prentenboek. Boven de letters van de wat dreigende titel zien we op het omslag twee juichende, spelende kinderen. Een groepje treurende mensen staat ver in de rechterbovenhoek. Dat geeft meteen aan wat de focus van schrijver/tekenaar Matt James is: alle zintuiglijke indrukken die de kinderen op doen tijdens de rouwrituelen die hun ouders bijwonen voor oudoom Frank.

Na het aanzeg-telefoontje, waarmee het boek opent, begint het al: Noor is best blij. Want ze hoeft vanwege de begrafenis niet naar school én ze zal er haar lievelingsneefje Koen zien. Ze staat voor de zekerheid nog wel even voor de spiegel haar droevige gezicht te oefenen. Maar de dag zelf biedt spelletjes met het autoraam, de geur van pepermuntjes en warm leer, kikkers en visjes in een vijver. En een onderzoek naar namen op grafstenen, en overpeinzingen of oom Frank nu nog wel een mens is.

De heerlijk wild geschilderde, met hun bonte, warme kleuren, verlenen al net zo veel plezier aan deze uitzonderlijke dag als de tekst. De begrafenis blaakt van het leven, júíst op de plek van de dood. Een heel origineel boek.

Dit boek werd vertaald door J.H. Gever.

maandag 9 september 2019

BEN IK EEN KIP? - Pim Lammers & Jan Van Lierde (Zwijsen)

Uitgeverij Zwijsen heeft haar reeksen leesboeken door de jaren heen mooi gevarieerd. Zo bestaan er nu ook zoekboeken die thuis bekeken kunnen worden, en aansluiten bij het lerenlezenprogramma. Maar het is aan de auteur en de illustrator om van een deeltje in zo'n reeks méér te maken dan 'een deeltje in zo'n reeks'.

Dat hebben Pim Lammers en Jan Van Lierde gedaan in ben ik een kip? Het basisidee ia al geinig: een monstertje met een identiteitscrisis. Op het titelblad kijkt het aandoenlijke griezeltje in een spiegel en heeft werkelijk geen idee wie hij daar ziet. Daarna volgen grote platen met plaatsen (dierentuin, boerderij, kledingwinkel et cetera) waarop veel dieren of mensen te zien zijn, plus dat monstertje dat zich afvraagt of hij op die plek thuishoort of niet. De auteur mocht geen zinnen gebruiken, behalve dan het herhaalde: 'ben ik een...' In de wemeltekeningen staan, naast de kleurrijke details, vervolgens losse woorden die de kinderen al na een paar weken leesonderwijs kunnen lezen. En - zo knap - het wórdt met al die beperkingen toch een echt prentenboek met een volledig verhaal!

Ook erg leuk aan dit boek: de lol. Er valt veel te zien en regelmatig schiet je in de lach. En natuurlijk is er een fijne 'dit ben ik!'-eindpagina. Lammers en Van Lierde hebben met verve een fijn lerenleesprentenboek gemaakt.

woensdag 14 augustus 2019

JULIAN IS EEN ZEEMEERMIN - Jessica Love (Randazzo)

Een prentenboek is verschenen - een prentenboek dat meteen naar de top van mijn favoriete boeken van dit jaar steeg. Het is een vertaling van Julián is a mermaid, het debuut van de in Brooklyn woonachtige Jessica Love.

Het gaat over de kleine Julian die wegdroomt zodra hij drie prachtig aangeklede vrouwen ziet in de trein. Hij ziet ze als zeemeerminnen. In zijn droom kan hij zelf met de vissen zwemmen, heeft hij zelf een staart en wordt hem zelf, als een soort zeemeerminnenbekroning, een ketting aangereikt door een mooie, grote vis die een blauwe huid heeft met witte patroontjes erop. Maar dan zijn ze er - bij hun bestemming, met de trein. Dat is het eind van Julians dromerij, of wacht nee - thuis wordt die opnieuw aangewakkerd. En hoe reageert zijn abuela, zijn heerlijke oma, dan? De oplettende kijker heeft intussen allang gezien dat de jurk die ze na het douchen aangetrokken heeft even blauw is als die van de grote droomvis, met dezelfde patroontjes erop.

Alles aan dit boek is fijn. De vanzelfsprekendheid waarmee het zeemeerminnenschap van Julian bevestigd wordt, de levensechte personages (ook die van omstanders, een oude man met een klein wit hondje op schoot bijvoorbeeld, om nog maar niet te spreken van alle oogverblindende jonge vrouwen), de lichaamshoudingen van de kleine ranke Julian en zijn geweldige oma, de bruine ondergrond van de tekeningen, het pastelzachte maar bontfeestelijke kleurgebruik... Felicitaties aan de jonge uitgeverij Randazzo voor deze vondst en voor deze bruisende, belangrijke uitgave in het Nederlands.

Dit boek werd vertaald door Loes Randazzo.
 

dinsdag 30 juli 2019

CIRKEL - Mac Barnett & Jon Klassen (Gottmer) - HALLO TECKEL TOM! - Bette Westera & Noëlle Smit (Gottmer)

Cirkel is het derde 'vorm'-prentenboek van Barnett en Klassen, na Driehoek en Vierkant. Die maken in dit verhaal ook weer hun opwachting, want de drie gaan verstoppertje doen. Ze raken verzeild 'achter de waterval' war het donker is (en hun vormen dus verdwijnen), maar dat maakt ruimte voor nieuwe vormen (erg leuk einde!)... De tekst én de tekeningen zijn zoals altijd speels en levensecht (knap van Barnett en Klassen, want je ziet enkel een cirkel met oogjes, maar je 'hoort' en 'ziet' ze spreken en kibbelen). Maar sowieso is alles wat dit duo maakt zeer de moeite waard.

Dat gaat waarschijnlijk ook gelden voor een heel nieuw duo: Bette Westera en Noëlle Smit. In Hallo teckel Tom! hebben ze een fijn kinderboekpersonage geschapen, de heel, heel jonge teckel Tom, die bij zijn moeder weg wordt gehaald en beland bij Saar en haar twee vaders. De tekst leest heerlijk, vooral omdat het helemaal vanuit Tom geschreven is. De tekeningen zijn door de textuur die zo fijn zichtbaar is vol van diepte en de keuzes die Noëlle Smit in uitsnede en enscenering maakte zijn rijk en juist. Ik kijk uit naar volgende boeken ván deze twee en óver deze één. 

Cirkel werd vertaald door J.H. Gever. 

zaterdag 27 juli 2019

STOP! MONSTERS! - Mark Janssen (Lemniscaat)

Ja, ik ben fan van de prentenboeken die Mark Janssen maakt sinds hij zichzelf 'bevrijd' heeft en vooral maakt waar zijn hart met alle kleuren tegelijk in klopt. Ik heb hier al meerdere van zijn prentenboeken besproken, maar zijn nieuwste, Stop! Monsters! is absoluut een van mijn favorieten.
Want wat een heerlijk boek!

Het enige woord dat in het boek voorkomt is 'Stop'. Dat is dan ook het woord dat allerlei monsters na elkaar gebruiken om twee zusjes tot stilstaan te dwingen. Die zusjes hebben een geinige fietskar met grote en bizarre ijzerwaren gevuld. En elk monster wil iets van hun lading. Tot de kar leeg is...

Wie had gedacht dat je om een vrijwel tekstloos prentenboek meerdere keren hardop kon lachen? Het is heel fijn om te zien hoeveel absurdisme Janssen toelaat, maar altijd de toegankelijkheid en het plezier in het oog houdt. Het is spread na spread genieten: van de wankele constructie op de kar, van de gekke voorwerpen, van de bonte monsters die eerst dreigend kijken, maar als ze hun zin krijgen intens tevreden gaan zitten zijn. Natuurlijk maakt ook Janssens kleurgebruik weer indruk. En zijn details: een monsters heeft tientallen rare monstervogeltjes op zijn kruin, een ander monster wordt omringd door kleine aapjes, die een vlammetje als kop hebben...

Het lijkt wel alsof de bevrijding waar ik in de eerste zin van deze leestip over sprak zich nóg verder doorgezet heeft. Die durf maakt Stop! Monsters! tot een onweerstaanbaar boek.

donderdag 25 juli 2019

EEN WONDERLIJKE EXPEDITIE VAN ROBOTS - Tatana Rubašová & Jindřich Janíček (Boycott Books)

Boycott Books is een interessante, enthousiaste nieuwe uitgeverij van kwaliteits-prentenboeken. Ze beperken zich niet tot de nauwe definitie van prentenboeken (alleen voor kleuters, alleen groot formaat), maar geven ook geïllustreerde non-fictie uit en zelfs graphic novels. Daarvan is Een wonderlijke expeditie van robots er een van, en wonderlijk kun je dit boek inderdaad noemen. Dit uit Tsjechië afkomstige boek (het kreeg daar een aantal prijzen) bevat paginagrote tekeningen die samen het reisverslag vormen van de expeditie die twee robots, Willem ('Ik ben diegene met de cape') en Jacob, ondernemen om erachter te komen waar ze vandaan komen. Om precies te zijn: waar het robotdom vandaan komt. Het boek speelt tijden na het uitsterven van de mens, en Willem en Jacob beklimmen bergen en steken rivieren over om hun nieuwsgierigheid te bevredigen. Ondertussen kibbelen ze behoorlijk, maar ergens ontstaat er toch een band tussen die twee...
Wat bijzonder is: de tekst doet nergens toegevingen. Het is hier en daar een bijna wetenschappelijk verslag (vooral in het begin) en de kracht van die aanpak is, dat de geintjes extra goed aankomen. De grote platen, in oranje, groen, blauw en zwart, tonen de mannetjes als sukkelende pioniers, en maken dit boek tot een geweldig gekke ervaring. Aanpak, tekst, beeld: alles intrigeert en alles amuseert.

Dit boek werd vertaald door Edgar de Bruin.