dinsdag 11 januari 2022

HET VERDWENEN DORP - Penelope Lively (De Fontein)

Ik vond een oud boek dat ook weer een nieuw boek leek. Dat laatste was compleet toevallig: ik las de roman Moon Tiger van Penelope Lively, een boek voor volwassenen dat in 1987 de Booker Prize kreeg, en vorig jaar bij De Geus uitkwam, in een nieuwe vertaling van Dorien Veldhuizen. Ik vond die roman zo geweldig dat ik op zoek ging naar informatie over deze schrijfster op leeftijd. Wat bleek: ze werd geboren in 1933 en leeft nog altijd. En ze heeft als enige auteur ooit zowel de Booker Prize als de Carnegie Medal gewonnen. Die laatste prijs is voor het mooiste kinderboek, ze kreeg de bekroning in 1973 voor The ghost of Thomas Kempe. Een auteur die dus zowel voor haar kinder- als haar volwassenenliteratuur serieus genomen wordt - dat gebeurt niet vaak. 

Ik zocht naar vertalingen van haar kinderboeken en las als eerste Het verdwenen dorp, haar kinderboekendebuut in 1970. In Engeland verscheen het onder de titel Astercote en het werd in het Nederlands vertaald door Stanneke Wagenaar. Zou zo'n roman nu heel erg verouderd zijn, vroeg ik me af. Het antwoord: ja en nee. Ja, wat betreft de natuurbeschrijvingen. Je merkt aan Het verdwenen dorp dat het een eerste boek is, Lively vertelt steeds precies hoe de weggetjes en de straatjes en de veldjes lopen, en dat zouden we nu niet meer geduldig tot ons kunnen nemen. Maar het verhaal zelf was nog steeds fris en spannend. Hoofdpersonen zijn Wendy en Peter, broer en zus, die in een stuk bos de wonderlijke Govert ontmoeten. Via hem komen ze te weten dat het bos in feite een overgroeid dorpje uit de middeleeuwen is, dat uitgestorven raakte toen de pest er huishield en iedereen ombracht. 

Wat volgt is een zoektocht naar een gouden kelk, die nog uit het vroegere kerkje stamt. Maar intrigerender én actueler is hoe het dorpje dat náást het bos ligt, het dorpje waar de kinderen wonen, reageert als de bof uitbreekt: heel wat mensen denken dat de pest terug is. Met verbazing las ik hoe de gedragingen van de dorpsgenoten een op een passen op ons leven tijdens de huidige pandemie, inclusief afgaan op nep-informatie en weigering om de wetenschap (hier: de dokter) te geloven. 

Dit boek is slecht te vinden, maar her en der zie je nog exemplaren in bibliotheken. De kinderroman heeft zijn tekortkomingen, maar vooral ook zijn charmes, zoals de geschiedkundige link, de mooie setting (het Engelse platteland). En met zowel het bovenstaande actuele pandemie-gegeven als de sterke rol van het meisje (die vaak stoerder is dan de jongen) beviel me vooral ook de tijdloosheid.

134 pagina's, leeftijd: 10+.

donderdag 6 januari 2022

MORGEN GAAN WE VERHUIZEN - Maayken Koolen (Querido)

Zoveel prentenboekdebuten zijn er niet, en zeker niet boeken die werkelijk wat nieuws brengen. Bij Querido verscheen Morgen gaan we verhuizen, het eerste volledig eigen boek van Maayken Koolen. Het gaat over het jongetje Otis, die een kameleon als huisdier heeft - de kameleon heet Sam. Maar Otis en zijn moeder staan op het punt van verhuizen. Hun huis staat vol met dozen en spullen, en dan raakt Sam kwijt.

Daarmee is Morgen gaan we verhuizen een zoekboek (op een heel aantal spreads van dit oblong boek kunnen lezers speuren naar de ergens verborgen Sam), maar het boek is vooral een staalkaart van Koolens visuele kunnen. In heldere kleuren en in een combinatie van wat aquarelverf en krijt lijkt zien we stapels en stapels dozen, bergen en bergen nog niet ingepakte voorwerpen, waarmee Koolen een heerlijke kijkbende veroorzaakt. Heel fijn is ook hoe ze met contouren of opvullingen omgaat: op bijvoorbeeld het aanrecht is de ene pan volledig ingekleurd en van de andere zien we alleen de kleurige contourlijnen. Dat levert heel spannende beelden op. Leuk eerste boek!

32 pagina's, leeftijd: 4+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.



woensdag 29 december 2021

DE NEEHOORN - Marc-Uwe Kling & Astrid Henn, bewerking door Jaap Robben (Volt)

Sommige boeken blijven even liggen, en dan lees je ze eindelijk en denk je: waarom heb ik hier zo lang mee gewacht? Dat was bij mij het geval met het prentenboek De NEEhoorn, een boek dat allang een bestseller is geworden, een opmerkelijke prestatie, omdat het zonder mediacampagne is gebeurd.  

Het boek lijkt op een prentenboek, maar heeft veel meer tekst en veel meer grappen, en een verhaalstructuur die je niet vaak bij traditionele prentenboeken ziet. Het gaat over de kleine eenhoorn die eigenlijk altijd tegendraads is, 'nee' zegt, en op zoek gaat naar anderen, waarna hij een wasbeer die steeds 'wat?' zegt, een hond die vooral 'kus m'n kont' roept en een prinses die meer van het 'welles' is, ontmoet. Behoorlijk hilarisch allemaal, en dan hebben we het nog niet over de vele terzijdes. Als in de beste klassiek-toneeltraditie spreekt de verteller regelmatig de lezer aan, in het begin van het verhaal zelfs op rijm, tot hij daar genoeg van krijgt. 

Een van de allerleukste features van dit boek zijn de laatste twee spreads waarin er nog veel meer 'alternatieve' dieren worden samengesteld, heel spitsvondig vertaald door Jaap Robben, die sowieso een groot aandeel in het succes heeft, want zijn grappen zijn écht leuk, en het Duits schemert er nooit doorheen. Heel knap. De tekeningen zijn ook geestig, inventief en kleurrijk, en alles samen rechtvaardigt de hype he-le-maal.

48 pagina's, leeftijd: 5+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

maandag 27 december 2021

WIE ACHTER DEZE DEUR VERDWAALT - Rindert Kromhout & Tonke Dragt, met tekeningen van Linde Faas (Leopold)

O, wat een fijn boek! Rondert Kromhout en Tonke Dragt maakten samen een nieuw verhaal, waarbij Rindert schreef en Tonke mee-verzon en ze vervolgens alles samen, hoofdstuk voor hoofdstuk, overlegden. Voor de echte Dragtliefhebber zijn er veel herkenbare zaken (spiegels, deuren met een verzonnen rijk erachter), en... voor de Kromhoutfans óók - vooral het soepele schrijven en de portrettering van de klas waarin het verhaal zich afspeelt, maar ook de Italië-connectie en de rol die Kromhouts levelingsboek Spaghetti van Menetti speelt.

De klas uit het boek, een groep 'lastige' kinderen, en vooral de beschrijving en ontwikkeling van hoofdpersonage Laurenzo, leggen een warme basis onder dit avontuur. Daarnaast zijn de dialogen lekker pingpongend en helemaal niet alleen maar zoet en lief. Ook de figuur van Lavinia Morgenster (de schrijfster uit het boek, in wie we Tonke Dragt herkennen) komt door haar grilligheid en soms zelfs een beetje korzeligheid ('nu moet je weer naar huis, want ik moet aan het werk') helemaal tot leven. Daardoor is Wie achter deze deur verdwaalt echt een boek van allebei deze auteurs geworden, en veel meer dan een plakwerk van twee helften. Uitermate geslaagd.

128 pagina's, leeftijd: 9+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

 

zaterdag 25 december 2021

IETS HEEL BIJZONDERS - Susin Nielsen (Lemniscaat)

Ze is inmiddels wereldwijd een van de grote namen van de jeugdliteratuur: Susin Nielsen. Ook nu weer brengt ze met Iets heel bijzonders (oorspronkelijke titel: Tremendous things) een warm menselijk, wervelend verhaal. Een verhaal waar je - met name in tijden van kerst, ook al is het geen officieel kerstboek - gelukkig van gaat zuchten. Wilbur is de hoofdpersoon, een stevige jongen die een aartsvijand op school heeft, de verschrikkelijke Tyler. Maar gelukkig zijn er ook hondje Templeton, Wilburs twee moeders, de oude buurman en Wilburs ene beste vriend Sal, en andere beste vriend Alex, al is die soms meer bezig met zijn vriendje Fabrizio. Nielsen werkt de relatie van Wilbur met al deze medestanders heel mooi uit, alles krijgt ruimte, terwijl het verhaal toch vaart heeft. 

Nog meer vaart krijgt het verhaal wanneer Charlotte arriveert, de Franse uitwisselingsstudente, die bij Wilbur en zijn moeders komt logeren en op wie Wilbur onhoudbaar verliefd wordt. De rest van het boek is een coming-of-ageroman zoals we die qua verloop wel kennen, maar ja, dit is Nielsen - en dus onweerstaanbaar. Dat zit hem in de personages, in de lichtheid zonder dat het ernstige uit de weg wordt gegaan en in referenties als die aan Wilburs lievelingsboek, Charlotte's web. Voor wie van wijze feelgoed-jeugdromans houdt: aanrader.  

Dit boek werd vertaald door Lydia Meeder en Barbara Zuurbier. Het bevat 236 pagina's en is voor 15+. Koop of bestel het bij je lokale boekhandel, of eventueel hier.

vrijdag 24 december 2021

LALA'S WOORDEN - Gracey Zhang (Condor)

Er zijn van die kinderen die geboren worden met extra porties leven en drang en overtuiging in zich. Zo'n meisje is Lala. Ze is druk en beweeglijk en haar moeder wordt soms gek van haar, vooral als het heet is buiten, maar Lala heeft een grote liefde: alles wat groen is. Ze druppelt haar woorden over alle kleine plantjes die ze tegenkomt, of die nu onkruid heten of niet. En op een stille, hete, verstikkende dag besluiten die planten iets terug te doen...

Dat zijn de verhaalelementen van het sympathieke prentenboek van de Amerikaanse Grazey Zhang. Maar de woorden zijn maar een deel van de aantrekkingskracht van dit boek. Met haar fieve stijl (je zou bijna zeggen: fauvistisch) laat ze Lala's karakter nog meer in beeld dan in tekst zien. Tegelijkertijd leven ook de gebouwen en de straat, de stad en de buren. De platen zijn grotendeels zwartwit, met enkele raak geplaatste kleuraccenten. Er valt, voor wie goed kijkt, veel te ontdekken, want er zijn allerlei details (en dan weer een heel geconcentreerde, ingezoomde plaat). Een fijn prentenboek dat echt iets toevoegt aan alles wat we hier zelf maken.

De vertaling is van uitgeverij Condor, een specifieke naam wordt niet genoemd. Het boek bevat 48 pagina's, is voor 4+, en koop het in je lokale boekhandel - ook online. Eventueel kan het ook hier.

donderdag 23 december 2021

STAPELBEDBROERS - Koos Meinderts (Hoogland & Van Klaveren)

Koos Meinderts vervoert ons in deze twaalfplusroman in twee richtingen: naar een bepaalde tijdsperiode en naar een bijzondere broederliefde. Stapelbedbroers speelt zich af in 1969, her jaar van de maanlanding en van Lenny Kuhrs songfestivaloverwinning met De troubadour (in dit boek een 'zeiklied' genoemd). Die tijdsverwijzingen zijn talrijk, niet alleen wordt er gerefereerd aan allerlei landelijke en mondiale gebeurtenissen, voetbalclubs en popartiesten, het boek bezuinigt ook niet op de taal uit die tijd, op de scheldwoorden en de spreekwoorden. 

Maar uiteindelijk gaat het boek vooral over de broers Henk en Rocco, waarbij het verhaal vanuit de eerste wordt verteld. Het is even wennen in de eerste helft van het boek: de jongens kiften en katten wat af, en ook in de rest van het gezin (vader, moeder, oudere zus Wendy en babybroertje Paultje) is vitten (we zouden het nu 'bitchen' noemen) de normale manier van communiceren. Maar wie doorleest ontdekt de ruime onderliggende warmte, die geleidelijk de vertelling helemaal overneemt, vooral als er iets met Rocco gebeurt wat het gezin behoorlijk ondersteboven schudt. Uiteindelijk is Stapelbedbroers, behalve een roman die een tijdsbeeld en een milieubeeld (Zeeheldenbuurt Loosduinen, nu Den Haag) geeft, dan ook vooral een boek dat ontroert door de combinatie van nuchterheid en liefde. 

206 pagina's, leeftijd: 12+. Koop dit boek in je lokale boekhandel, of bestel het lokaal, of hier