zondag 30 september 2018

LAAT EEN BOODSCHAP ACHTER IN HET ZAND - Bibi Dumon Tak & Annemarie van Haeringen (Querido)

Het was een van de roerendste kinderboekvieringen die ik ooit mee heb mogen maken: afgelopen dinsdag, 25 september 2018, werd aan Bibi Dumon Tak de Theo Thijssenprijs uitgereikt. De prijs was een ode aan de literaire non-fictie voor kinderen, maar veel meer nog een ode aan de constante kwaliteit en de voortdurende brille van Bibi's werk.
Vrijwel tegelijkertijd kwam haar nieuwe boek uit: Laat een boodschap achter in het zand, een bundel non-fictie-poëzie. Ook uit deze uitgave blijkt weer het precieze plezier waarmee Bibi schrijft. In gedichten over evenhoevigen (zoals de gerenoek, de giraffe, de oryx, het nijlpaard en vele andere) swingt ze heerlijk heen en weer tussen grap en informatie, tussen poëzie en interessante details. Ze varieert in vorm: het ene gedicht is een radioverslag van het grote rivieroversteken van een troep gnoes, het volgende is een contactadvertentie.
Annemarie van Haeringen moet geglunderd hebben bij het ontvangen van deze gedichten. Je ziet hoeveel plezier ze had bij het tekenen, en ook zij varieert in vorm en toon. Prachtig zijn bijvoorbeeld de in groen gewas verscholen kleine kantjil en de bijna uitgegumde oryx.
Natuurlijk was elk boek van Bibi al een aanwinst voor de Nederlandse non-fictie voor kinderen, maar deze Dumon Tak/Van Haeringen is óók nog eens een aanwinst voor de Nederlandstalige kinderpoëzie. Waarmee het gelijk van de jury van de Theo Thijssenprijs 2018 opnieuw ruimschoots bewezen is.

P.S. Bijzonder dankbaar ben ik, uiteraard, voor de stem-oproep van de tapir.
 

zondag 9 september 2018

STRUCK BY LIGHTNING - Chris Colfer (Little, Brown Books for Young Readers, nog niet vertaald)

Glee-ster (acteur, zanger) Chris Colfer wilde vóórdat hij ging zingen en acteren altijd al schrijver worden. Dat is hij inmiddels al een tijdje - het zingen en acteren is op een laag pitje gezet. Er zijn van zijn hand behoorlijk wat delen uitgekomen van een leuke fantasy-serie voor kinderen (Land of stories), maar daarvóór verscheen zijn eerste boek: een young-adult-novel (2013). Die kwam dan weer voort uit een filmscenario. De film is uitgekomen (2012), maar deed niet veel stof opwaaien.
Dat Colfer veel gelezen heeft, wordt duidelijk in dit boek. Het is vooral níét braaf, een euvel waar veel boeken-door-beroemdheden-die-het-er-eventjes-bij-doen aan lijden. De hoofdpersoon, Carson, haat zijn middelbare school. Hij is een outcast en geeft iedereen om zich heen er flink van langs. Hij kan zich uiten in zijn stukken voor de (nauwelijks gelezen) schoolkrant. Maar hoe ver komt hij met al dat gesneer? Door een aantal voorvallen realiseert hij zich dat zijn echte entree voor zijn droom-vervolgopleiding (journalistiek) een literair tijdschrift zou zijn. Volgeschreven door hemzelf en... de andere nitwits van zijn school. Maar hoe krijgt hij dat voor elkaar?
Het lukt Carson en het lukt Colfer om het aannemelijk te maken dat het Carson lukt. Het hoogtepunt van het boek is het literaire tijdschrift zelf, met alle, soms hilarische, bijdragen. Daarna glipt het verhaal helaas wat uit Colfers handen, maar veelbelovend blijft dit YA-debuut. Leuk om te lezen als eersteling, om te zien hoe een schrijver zich ontwikkeld heeft.Overigens is er dit jaar ook een nieuwe young-adult-novel uitgekomen, Stranger than fanfiction. Benieuwd daarnaar.



dinsdag 4 september 2018

VERHALEN UIT DE BINNENSTAD - Shaun Tan (Querido)

Vandaag verscheen het nieuwe boek van Shaun Tan en dat is een belevenis. Niet alleen omdat de Nederlandse editie een maand vóór de Engelstalige verschijnt, maar vooral omdat deze Verhalen uit de binnenstad zo wondermooi en zo bijzondermooi is dat hij naar de top van de Shaun-Tan-titels schiet (die op zichzelf al in de top van de geïllustreerde literatuur staan).

In een heerlijk dik boek lezen we vijfentwintig Tan-verhalen waarin steeds een dier voorkomt. Een dier dat op de een of andere bizarre manier in een menselijke omgeving is geplaatst. Of dat nu een grote grijze jak is die verslaafde arbeiders troost biedt na het werk, of een groep nijlpaarden in de geheime dromen van een kindergenie, een grote hangende orka boven de stad, of de tijgers die overal om ons heen sluipen en waar een groep mensen een sterke remedie tegen heeft bedacht (maskers op het achterhoofd dragen).

Het gaat eigenlijk steeds over hoe we leven, en aan welke vergeten waarheid dieren ons herinneren. Alle verhalen (soms een gedicht) zijn intrigerend (en niet simpel, dit is geen kinderbundel), maar dat over de beren die de mensheid aanklagen omdat we al jaren alleen maar volgens ons eigen rechts- en financiële systeem redeneren, terwijl er allerlei andere systemen en wetten bestaan waar we geen weet van hebben en waarin we zware verliezers en ernstige overtreders zijn - dat verhaal dus, legt misschien wel iets van de kern van dit boek bloot.
Elk van de verhalen wordt gevolgd door een fantastische plaat. Het procedé van eerst een verhaal lezen, daarna omslaan en dan pas de beeldversie van dat verhaal zien - beide van de hand van een en dezelfde persoon - is heel spannend. Natuurlijk zijn de platen van Tan weer gloeiend van kleur en vorm.

En dan is er nog de geweldige vertaling van Eva Gerlach. Wat een klus moet dat geweest zijn! Maar - als je dit boek leest dan denk je bij wijze van spreken niet alleen: wat schrijft Tan mooi, maar ook: wat schrijft Tan mooi Nederlands.
Alles bij elkaar genomen is dit boek zo volkomen eigengereid en origineel dat het al op de cover zijn eigen hoge standaard stelt - en daar dan van het eerste verhaal tot aan het laatste beeld rijkelijk aan voldoet.

maandag 3 september 2018

KATVIS - Tjibbe Veldkamp (Querido)

Een kenmerk van je lievelingsschrijvers is dat ze je weten te verrassen. Tjibbe Veldkamp doet dat zeker, in KATVIS, zijn nieuwste boek. Was zijn vorige wat grotere roman voor 'young adult', deze is voor een leeftijdscategorie jonger. Speelde de vorige op het platteland in Groningen, deze grotendeels in de onbekendere wijken van Brussel. Was zijn vorige boek een historische roman, deze is helemaal van nu - compleet met Samsungs en games als Slender.
Met hoofdpersoon Ate creëerde Veldkamp een lieve, veertienjarige jongen die het sociaal niet gemakkelijk heeft. Maar Ate vond een online vriend: Baptiste. Op een dag besluit Ate in al zijn naïviteit naar Brussel te reizen om Baptiste zijn telefoon te geven. Hij vindt hem, o, hij vindt hem, en dan wordt deze roman met de omvang van een novelle een echte road trip, met wendingen en plot turns. Vooral ook mooi is de inkijk die we met Ate krijgen in een heel andere, gevaarlijkere wereld - en daar staat de veertienjarige Groninger dan tegenover, met al zijn liefde en goede bedoelingen.
Veldkamp zorgt voor een mooie afloop, en voor een fijn boek. Lees Katvis

zaterdag 1 september 2018

OP HET EINDE GAAN ZE ALLEBEI DOOD - Adam Silvera (Clavis)


Silvera is een in de Verenigde Staten zeer populaire young-adult-auteur. In Nederland was hij tot nog toe behoorlijk onopgemerkt, maar daar komt in lawinetempo verandering in: al zijn vier boeken komen binnen anderhalf jaar in vertaling uit. Bij Blossom Books verschijnt binnenkort zijn boek What if it’s us, hij schreef het samen met Becky Albertalli (die van Love, Simon), en Clavis publiceert deze winter More happy than not en een paar maanden later al History is all you left me. En onlangs was er dus de vertaling van They both die at the end, zijn allerbekendste boek.

In al zijn boeken komen jongens voor die op jongens vallen, en dat is in Op het einde gaan ze allebei dood dus ook het geval. Het verhaal gaat over Mateo (18) en Rufus (17). Ze kennen elkaar in het begin van het boek niet, maar daar komt verandering nadat ze allebei hun dood aangezegd krijgen en de app Last Friend downloaden, waarmee je in contact kunt komen met lotgenoten: zij die ook gaan sterven.
Ja. Sterven. De samenleving uit Op het einde gaan ze allemaal dood lijkt bijna volledig op de onze, alleen bestaat er zoiets als Death Cast: een ‘service’ die je waarschuwt dat je binnen 24 uur dood zult gaan. Wat volgt is een boek vol emoties (want van wie ga je afscheid nemen? En hoe doe je dat? En wat is leven eigenlijk? Trek je je op het eind terug op je kamer of ga je juist voor zoveel mogelijk nieuwe ervaringen?), en die zijn soms verfijnd en soms nogal van-dik-hout geformuleerd. Zie bijvoorbeeld deze passage, door Silvera genoteerd nadat Mateo een dakloze een flink geldbedrag geeft: ‘Ik kan misschien geen kanker genezen of de honger de wereld uit helpen, maar een klein gebaar maakt soms een groot verschil. Dat zag ik natuurlijk niet tegen Rufus, want mijn klasgenoten lachten me altijd uit als ik zulke dingen zei, en niemand zou zich slecht moeten voelen omdat hij goed probeert te doen.’


Nee, van de stijl moet dit boek het niet hebben. Van de geloofwaardigheid misschien ook niet altijd. Maar wel van de spanning. Het verhaal wordt verteld aan de hand van de klok: van 0:22 uur tot aan 22:36 uur, in korte stukjes, afwisselend vanuit Mateo of Rufus – of anderen. Daarmee wordt het een echt lekker doorlees-boek. Dat kan Silvera goed: je nieuwsgierig houden, leeshonger opwekken en in lichte porties tóch belangrijke levensvragen aansnijden. Een boek dat je misschien geen literaire prijs zou geven, maar dat wel toegankelijk én ambitieus en voor veel lezers even meeslepend als roerend is. Wie dat voor elkaar krijgt en ook nog eens zo vanzelfsprekend over de jongensliefde schrijft, vergeef je zelfs de gruwelijk flauwe eerste zin van zijn nawoord: ‘Ik heb alweer een boek geschreven en het overleefd!’   

Dit boek werd vertaald door Lies Lavrijsen en Tine Poesen.

maandag 27 augustus 2018

SPREEK JE CHOCOLA? - Cas Lester (Gottmer)

Dit boek is een vondst. Let niet op die titel, want die doet je denken aan een kookboek, of een non-fictieboek over chocola, maar het is toch echt een heel warm fictieverhaal over twee meisjes van twaalf. De hoofdpersoon is Jaz, die drie oudere broers heeft en nogal een rouwdouwer kan zijn, maar ook een vrolijk, dyslectisch meisje is dat het liefst wil dat al haar vriendinnen haar leuk vinden. De tweede hoofdpersoon is Nadima, die nieuw in Jaz' klas komt. Het boek vertelt over hoe Nadima in de klas opgenomen raakt en de beste vriendin van Jaz wordt. Dat klinkt als een doorsnee-boek over vriendschap, ware het niet dat Nadima met haar familie uit Syrië heeft moeten vluchten, en nu een nieuw leven in Engeland op moet zien te bouwen. In een heerlijk vlot lezend verhaal wordt langzaam duidelijk wat Jaz meegemaakt heeft, en de schrijfster laat ons dat helemaal door Jaz' ogen ontdekken. Dat is prachtig gedaan. Door toegankelijkheid, humor en warmte is Spreek je chocola? echt een fantastisch (en belangrijk) boek van nu. 

Dit boek werd vertaald door Sofia Engelsman.

zaterdag 25 augustus 2018

VAN TWEE RIDDERS - Imme Dros & Harrie Geelen (Querido)

Het nieuwste prentenboek van het duo Dros & Geelen is hoog en groot. Het gaat over de tweeling Luuk en Lars, die altijd samen zijn en altijd samen spelen. Riddertje, het liefst. En als er één roept: 'Te wapen!' dan snelt de ander toe om te helpen. Dat laatste kunnen ze nog weleens nodig hebben in hun leven...

Het ontroerende verhaal van Imme Dros gaat vergezeld van ruime, kleurige platen van Harrie Geelen. Die weeral fantastisch zijn: in beelden met een onderrand en een bovenrand, waarin op kleine tafereeltjes nog méér van de handeling weergegeven wordt (of associaties, of spelletjes, of extra figuurtjes) valt een drie- en soms vierdubbele uitbreiding van het verhaal te zien. Opnieuw een heel rijk prentenboek dus.

donderdag 23 augustus 2018

DUIVELSKRUID - Marita de Sterck (Querido)

Marita de Sterck, die we kennen van vele zintuiglijke jeugdromans (zoals bijvoorbeeld De hondeneters of Wreed schoon) schreef een nieuwe young-adult roman, en dat is mooi. Duivelskruid is een roman van drie vrouwen: Yara, haar moeder Iris en vooral grootmoeder Tanneke, die door Yara 'omatan' genoemd wordt. Het is ook een boek over geloof, bijgeloof, volksgeloof. Tanneke wordt al vroeg in haar jeugd geconfronteerd met het beeld van de duivel, zoals dat door de kerk wordt voorgesteld. Hij zal haar haar hele leven lastig blijven vallen. Tanne (zoals ze later wordt genoemd) heeft gelukkig haar kruiden om hem af te weren, en ze heeft een holle boom waarin ze veilig is. Maar tot op haar laatste dagen zal Tanne haar leven laten bepalen door haar angst. Kleindochter Yara ontrafelt in die laatste dagen van haar oma langzaam de geheimen van een tragisch leven, geheimen die consequenties hebben voor Yara's moeder en voor zichzelf. Dit boek is weer net zo zintuiglijk als het vorige werk van de auteur. Duivelskruid is daarmee een volstrekt originele jeugdroman die door niemand anders dan Marita de Sterck geschreven had kunnen worden.  

woensdag 1 augustus 2018

BESTEMMING ONBEKEND - Paul Mosier (Lemniscaat)

Het (naamloze) meisje dat tijdens dit boek dertien jaar oud wordt maakt een lange treinreis, onder begeleiding van iemand van Amtrak, de treinmaatschappij. Ze ontmoet er verschillende mensen, de knappe man die in de restauratie werkt, een oudere heer, een boyscout-jongen - en langzaam durft ze aan sommigen van hen wat meer van haar verhaal prijs te geven. Dat is me nogal een verhaal! Het meisje woonde eerst bij haar drugsverslaafde moeder, tot die stierf aan een overdosis, en daarna bij haar grootmoeder, die ook weer stierf. Ze heeft steun aan een therapeute en aan de mensen die ze tijdens haar leven tegenkwam en in haar het sterke, liefhebbende meisje herkennen dat ze is, maar heel vaak zijn dit passanten. Dat zijn de treinpassagiers ook, maar misschien dat het dit keer anders is en dat ze hen nog eens terugziet?
BESTEMMING ONBEKEND (oorspronkelijke titel is Train I Ride) is het debuut van Paul Mosier en biedt een lief, goed geschreven verhaal over diepe beschadigingen, maar ook over de innerlijke kracht van een meisje dat uiteindelijk de juiste mensen om zich heen krijgt.

Dit boek werd vertaald door Lydia Meeder.

vrijdag 20 juli 2018

ALL AMERICAN BOYS - Jason Reynolds & Brendan Kiely (Simon and Schuster)

Twee auteurs, twee perspectieven: Rashad en Quinn zijn op hetzelfde moment op ongeveer dezelfde plek, maar hun lot is volledig gekleurd door hun persoonlijke achtergrond. Rashad is zwart en wil in een winkel iets uit zijn tas pakken, waarna een achteruit lopende dame over hem heen struikelt, waarna een al te ijverige (witte) politieman Rashad verdenkt van van alles en hem agressief aanvalt. Quinn is wit, ziet het van een kleine afstand gebeuren, vindt het afgrijselijk - om het buitensporige geweld in de eerste plaats, maar vooral ook omdat de politieman Paul is: de oudere broer van zijn beste vriend en degene die als een vader voor Quinn geweest is, nadat zijn eigen vader in Afghanistan omgekomen is. Wat volgt is een belangrijk, spannend, genuanceerd verhaal, waarbij elk van de jongens moet bedenken wat er precies gebeurd is en vooral wat zijn plek in de wereld is. Ik las ALL AMERICAN BOYS met grote betrokkenheid uit. Dit is zo'n boek dat je, door zo goed vanuit deze twee jongens te schrijven, leert welke structuren een leven bepalen. Als je het opzoekt bij online boekwinkels staat er vrijwel altijd bij: wordt vaak samen gekocht met THE HATE U GIVE van Angie Thomas, en dat zegt alles. ALL AMERICAN BOYS kreeg de Walter Dean Myers Award for Outstanding Children's Literature en was genomineerd voor meerdere grote prijzen. Ik las de Engelse uitgave, maar in het voorjaar van 2019 wordt deze Young Adult Novel ook in het Nederlands uitgebracht, bij uitgeverij Blossom Books (maar eerst komt Jason Reynolds' roman-in-versvorm LONG WAY DOWN nog in het Nederlands uit!).

woensdag 11 juli 2018

DE ZWEETVOETENMAN - Annet Huizing & Margot Westermann (Lemniscaat)

DE ZWEETVOETENMAN kreeg in juni een Zilveren Griffel en ik had het nog steeds niet gelezen. Dat kon natuurlijk niet, en ik neem het mezelf ook kwalijk, want het is een UITZONDERLIJK GEWELDIG boek - en tegelijkertijd neem ik het mezelf niet kwalijk, want nu kon ik er alsnog flink van genieten en niet alleen de Griffeljury maar ook alle lezers en recensenten die me voorgingen complimenteren met hun goede smaak. Want ja, DE ZWEETVOETENMAN is dus uitzonderlijk geweldig.
Het begint al bij het idee. Er bestond nog geen boek voor kinderen over de rechtspraak. Maar als het had bestaan was het vast niet zo uitputtend en veelomvattend geweest. Annet Huizing moet werkelijk jaren besteed hebben aan onderzoek, aan formuleren en aan nadenken over de opzet. Want die opzet! Het boek leest heerlijk, en dat komt omdat je stap voor stap, aan de hand van sprekende en vaak grappige voorbeelden, door alle aspecten van het recht gegidst wordt. De blokjes per hoofdstuk zijn kort, er staan begrippen uitgelicht, maar er zijn ook overzichtspagina's, er is een verklarende woordenlijst, er wordt teruggekomen op eerdere onderwerpen en er is als afsluiting een fijne, vrolijke laatste zaak (waar we toch ook weer iets aanvullends uit leren).
Een heel, heel grote bijdrage leverde Margot Westermann. Zij maakte niet alleen de tekeningen, maar verzorgde, zeer waarschijnlijk in nauwe samenwerking met Annet Huizing, de fantastische vormgeving. En bij dit soort complexe boeken is vormgeving de helft van het succes. Dat uitgeverij Lemniscaat er een groot en dik boek van maakte, ruim opgezet, helpt ook.
DE ZWEETVOETENMAN is, kortom, zo'n boek dat maar eens in de zoveel jaren gemaakt wordt, en dus is het, ik zei het geloof ik al, UITZONDERLIJK GEWELDIG.
 

zaterdag 30 juni 2018

AAP OP STRAAT - Leo Timmers (Querido)

Zo langzamerhand kunnen we hem wel prentenboeken-grootmeester noemen: Leo Timmers levert het ene na het andere fantastische boek af. Was er nog niet zo heel lang geleden EEN HUIS VOOR HARRY, nu is er alweer een nieuw hoogtepunt. AAP OP STRAAT is een echte Timmers, wat betekent dat er dieren en voertuigen in voorkomen. Een aapje komt met zijn vader in de file te staan, maar hij klautert over de auto heen en daarna over alle andere auto's, koetsen, vrachtwagens en karretjes. Op elk voertuig gebeurt iets: een koning wordt bediend, een dolfijn zwemt in een aquariumbus, er zijn agenten en dieven, er is een ambulance enzovoort, enzovoort. Het tekstloze prentenboek dwingt tot het verzinnen van een eigen verhaal, en de pagina's worden graag langzaam omgeslagen - want er is veel, heel veel te zien (inclusief vrolijk einde). Ja, AAP OP STRAAT is weer een sprankelende Timmers. 

maandag 18 juni 2018

HET MEISJE EN HAAR ZEVEN PAARDEN - Hadi Mohammadi & Nooshin Safakhoo (Querido)

Marit Törnqvist is betrokken bij een prachtig Perzisch project: Read with me. Dat project brengt kinderen die in moeilijke omstandigheden verkeren in contact met bijzondere boeken. In het kader van dat project ontmoette Marit in Iran heel veel kinderen, maar ook jonge makers. Ze kwam er in contact met illustratrice Nooshin Safakhoo, en begeleidde haar - met als resultaat het geweldige HET MEISJE EN HAAR ZEVEN PAARDEN. Het is een van de eerste boeken van Querido-Kinderboek-dat-weer-Querido-is en getuigt van een mooie ruime visie op kinderboeken. De tekst van dit beeldschone boek is van Hadi Mohammadi en is anders dan alles wat we kennen. Een meisje droomt, en wat ze voor zich ziet zijn zeven onwerkelijk bijzondere paarden. In een associërend, verdichtend (maar niet ontoegankelijk!) verhaal dromen we vervolgens met het meisje mee. De tekeningen van Safakhoo houden een prachtig midden tussen mysterie en vrolijkheid. Het kleurpalet biedt een mooi tegenwicht aan de bonte felheid van bijna alle andere prentenboeken. HET MEISJE EN HAAR ZEVEN PAARDEN is nu al een van mijn favoriete kinderboeken van dit jaar, en wordt nog eens opgetild door de bewerking van de tekst door Imme Dros.    

vrijdag 15 juni 2018

NIEUWE MAAN - Sarah Crossan (Pepper Books)

De nieuwe Sarah Crossan is er. In NIEUWE MAAN vertelt de steeds bekender wordende schrijfster - opnieuw in vrije verzen - het verhaal van Joe. Hij is zeventien en op zijn zevende zag hij zijn broer Ed voor het laatst, omdat Ed toen op het verkeerde moment op de verkeerde plaats was, en sindsdien in een Texaanse gevangenis de voltrekking van zijn doodstraf afwacht. Het gezin is, weliswaar op een andere manier dan Ed, maar toch ook zwaar gestraft. Joe's moeder is weggelopen en Angela, zijn zus, schippert tussen betrokkenheid en afstand nemen. Er is nog een tante, zij zorgt voor de kinderen, maar als er één ding is wat ze niet bevordert, dan is het wel contact hebben met Ed - op wie Joe toch altijd heel dol was.
Het boek begint bij de aankondiging van de datum van de doodstraf, en bij de reis die Joe onderneemt om zijn broer uiteindelijk toch op te zoeken. De vorm waarin dit pregnante verhaal wordt verteld, de korte zinnen, het vele wit op een bladzijde, zorgt dat je door het boek vliegt en toch voldoende aandacht schenkt aan alle nuances in de vertelling van Crossan. Een boek over een onderwerp waar je niet vaak over leest, en wat mij betreft een van de betere YA-romans die ik de laatste tijd las.

Dit boek is vertaald door Sabine Mutsaers.

PAARDEN WILD & GETEMD - Iris Volant & Jarom Vogel (Fontaine uitgevers)

Er zijn ontelbare paardenboeken geschreven en getekend. Dit non-fictie-prentenboek, PAARDEN WILD & GETEMD, moet het dus hebben van iets wat anders is dan al die andere boeken. Of het extreem origineel is, weet ik niet, maar één ding is zeker: ik zag het in de winkel liggen en wilde het meenemen.
Dat ligt aan de tekeningen van Jarom Vogel. Het is een genot om naar ze te kijken. In vlakken zonder contourlijnen trekt hij historische paarden, sportpaarden, vechtpaarden, rennende paarden op. Ze zijn correct weergegeven, en dus illustratief, maar de platen zijn méér dan dat: ze vallen ook op door de kijklijnen, door de enscenering.
Daarom lijkt me PAARDEN WILD & GETEMD (met tekst van Iris Volant, wat een naam voor een schrijverscollectoef is, in feite werd het geschreven door Hanna Milner) een boek dat je als paardenliefhebber vaak opnieuw wil bekijken (en voelen, fijn papier, fijne covertextuur).

Dit boek werd vertaald door Claartje van Andel.

vrijdag 8 juni 2018

ÉÉN EENHOORN ALSJEBLIEFT! - Mark Janssen (Moon)

Sinds een paar jaar bloeit het uitbundig: het kleurenuniversum van Mark Janssen. Binnenkort volgt hier een leestip over zijn EILAND, maar eerst iets over het prentenboek dat vrijwel tegelijkertijd verscheen: ÉÉN EENHOORN ALSJEBLIEFT! Een jongetje belijdt ten opzichte van zijn vriendjes zijn grote liefde: een eenhoorn. Díé gaat hij bij de dierenwinkel kopen. Of dat lukt betwijfelen zijn makkers, maar prentenboeken kunnen heerlijk wensvervullend zijn. Dat is dit boek dus: een droomboek.
En die prenten, oei, die prenten. Wie dacht dat Janssen ons al maximaal verleid had met zijn DINO'S BESTAAN NIET of zijn NIETS GEBEURD, die zag de kleuren uit dit Eenhoornboek nog niet. Je zou er elke kinderkamer mee willen volhangen (oké, ook je eigen kamer). Maar het is niet enkel de kleur die je naar dit boek doet grijpen: heel fraai van compositie zijn de tafereeltjes waar Janssen op inzoomt. De bende konijntjes die door Supereenhoorn in regenboogvlucht gered worden, het gezellige lezen van eenhoornboeken dat hoofdpersoon Daan doet tussen de benen van de eenhoorn (inclusief eenhoornspeelpaardjes en eenhoornboeken), de etalage of het interieur van de dierenwinkel - en dat alles zó uitgekiend uitgelicht. Oeh ja, ik wil écht een prent uit dit boek aan de muur.

vrijdag 27 april 2018

LIEBERMANN - DE ZEE VAN MENEER MAX - Annette Fienieg & Koos Meinderts (Leopold/Gemeentemuseum Den Haag)

Opnieuw een prachtige aflevering in de reeks kunstprentenboeken van uitgeverij Leopold, samen met het Gemeentemuseum Den Haag. Dit keer over de Duitse impressionist Max Liebermann. Het boek is een overtuigende staalkaart van wat Annette Fienieg allemaal in huis heeft: sprekende potloodschetsen, breed geschilderde strand- en binnenhuis-taferelen, en treffende portretten (wie het geluk heeft ooit eens in haar werkplaats te zijn geweest moet beslist haar kinderportretten ook eens gaan bekijken, ze hangen daar aan de muur). Het verhaal van haar man Koos Meinderts leest heerlijk. Schilder Liebermann wil een weesmeisje, Martha, als model en neemt haar mee naar de zee. Hoewel de aanleiding buiten hun eigen werk lag hebben Meinderts en Fienieg er een boek van gemaakt dat naadloos bij hun oeuvre past (Meinderts' titel De zee zien komt er letterlijk in voor). Ze horen tot de beste kinderboekmakers van ons land, en dat bewijst dit boek nog maar eens.

vrijdag 23 februari 2018

DIE ELAND IS VAN MIJ - Oliver Jeffers (Hoogland & Van Klaveren)

Langzaam worden ook de oudere titels van Oliver Jeffers vertaald en dat is natuurlijk fijn nieuws. Deze DIE ELAND IS VAN MIJ stamt uit 2012 maar is nu gelukkig ook in het Nederlands beschikbaar. Het kleurrijke prentenboek vertelt over een jongetje (Wilfred) dat ervan overtuigd is dat hij een eland bezit die aan is komen lopen. Het jongetje is wellicht wat claimerig, want het stelt allerlei regels aan de eland waar de eland zich aan houdt... of niet. Maar het jongetje Wilfred krijgt een flinke schok als blijkt dat meer mensen zich de eigenaar van de eland wanen. Hoe nu verder? Net als ander werk van Jeffers blinkt het verhaal én het beeld weer uit in timing. Het is bijna een hilarisch kort filmpje dat je voorbij ziet trekken, maar dan met allerlei details die je de hele tijd weer wilt bekijken. Dit is een van de vrolijkste prentenboeken dat er de laatste tijd is uitgekomen, en ook een van de beste.

Dit boek werd vertaald door Berd Ruttenberg.

HET HELE SOEPZOOTJE - Floor Bal & Sebastiaan Van Doninck (Gottmer)

Zo'n prentenboek bestond er nog niet: een non-fictie-verhaal over de evolutie. De ondertitel van dit boek luidt: Het ontstaan van het heelal, de aarde, de mensen en de rest. Floor Bal (wetenschapsjournalist) vertelt in heldere zinnen hoe 'het hele soepzootje' dat aarde heet voortgekomen is uit het niets, uit één iets, via een brokkenregen, via zeeën en vulkanen, via beestjes en vissen tot dieren en mensen en bebouwing en uitvindingen. Heel mooi aan dit boek zijn de wervelende tekeningen van Sebastiaan Van Doninck. Ze geven soms zelfs bijna licht. Heel bijzonder zijn ook zijn mensfiguren, die een nieuwe ontwikkeling in zijn werk lijken aan te kondigen. Een heel geslaagd informatief prentenboek voor zelfs de allerkleinsten. 

KAT EN VIS - Alain Clark & Loes Riphagen (Moon)

Loes Riphagens werk kennen we natuurlijk. Je wordt er altijd vrolijk van. Alain Clarks muziek kennen we ook - maar niet zijn schrijven. In KAT EN VIS  bundelde hij vierendertig spitse gesprekjes die zich afspelen tussen een goudvis en een kat. De twee zijn duidelijk bevriend, maar ze plagen elkaar ook graag. Soms is woordspel de kern van een verhaaltje, soms een filosofische gedachte. Ze inspireerden Loes Riphagen tot krachtige, montere beelden, met slechts hier en daar een grappig klein decorstukje. Het maakt KAT EN VIS tot een lekker tintelend samenspel van tekst en tekeningen: fris, dat is het woord dat het beste bij deze uitgave past. Heerlijk fris.

EEN HONDENLEVEN - David Cirici (Ploegsma)

Allereerst een compliment aan uitgeverij Ploegsma: EEN HONDENLEVEN is vertaald uit het Catalaans, en dat gebeurt maar zelden. We zijn erg gericht op vooral de Amerikaanse en eventueel de Duitse of Scandinavische kinderliteratuur, maar dit boek komt van elders en dat is fijn.
Het verhaal is verteld vanuit Mos, een hond die het blije bezit is van twee kleine baasjes. Maar al op de eerste pagina's raakt hij ze kwijt omdat hun huis gebombardeerd wordt. Het boek speelt zich dus in tijden van oorlog af. Wat volgt zijn de omzwervingen van Mos, samen met een andere groep zwerfhonden, waarvan de een na de ander ook weer verdwijnt, met steeds de volgehouden hoop op het terugvinden van Janinka en Mirek.
EEN HONDENLEVEN is prachtig vormgegeven (door Steef Liefting, ook de omslagtekening is van hem!) en leest makkelijk. Het biedt een klassiek, meeslepend verhaal, dat veel kinderen zal ontroeren.

Dit boek werd vertaald door Gerard de Viet.

IK BEN EEN KAT! - Galia Bernstein (Leopold)

Een jong poesje probeert een tijger, een leeuw, een panter, een jachtluipaard en een poema ervan te overtuigen dat zij zelf toch ook echt een kat is - net als zij. Maar daar moeten de grote katachtigen hard om lachen. Ze zullen haar wel eens even bewijzen dat ze écht geen kat is.
Dit prentenboek staat stevig op zijn poten. Het straalt van de heldere dierenlijven en is daarin zo heerlijk duidelijk, dat je bij elke spread denkt: ja, zo moet dit op de pagina staan. De tekenares beheerst het in- en uitzoomen perfect, maar ze kan al die kattenbeesten ook in maar een paar trefzekere contourlijnen tot leven wekken. Het verhaal is fijn geschreven, maar het zijn de dierfiguren die je doen denken: wow, zó te kunnen tekenen...

Dit boek werd vertaald door Studio Bos.

ZO RAAR - Inger Hagerup & Paul René Gauguin, vertaald door Bette Westera (Gottmer)

Klasse-vertaalster Bette Westera stelde dit boek aan haar uitgeverij voor, en die gaf haar groen licht. Dat was een gelukkige keuze. Inger Hagerup is in Noorwegen zo beroemd als, laten we zeggen, Annie M.G. Schmidt bij ons, en ZO RAAR biedt ons een bundeling van drie Hagerup-boeken.
De verzen die ze bevatten zijn dartel. In de wrakken van de schepen / op de bodem van de zee / zemen kwallen zonder strepen / alle ruiten van de schepen, / tot ze glanzen als een spiegel. / En de vissen helpen mee. Zo danst elk gedicht. Soms is het uitgangspunt volledig absurd (met name in de eerste bundel) en soms zijn het vooral versjes die Hagerup schreef naar aanleiding van planten of dieren (heel beroemd is bijvoorbeeld haar rijm over peterselie, Lille persille). De laatste bundel, en dus ook het laatste gedeelte van dit boek, zijn handgeschreven versjes, die, toegegeven, wel wat zwakker zijn dan de gedichten uit de eerste twee delen, maar nog altijd speels en wiegend.
Dat dit allemaal tot ons komt is dus de grote verdienste van Bette Westera. Er zijn maar weinig mensen die strak in het ritme zittende poëzie zo sterk kunnen vertalen. Geen stoplappen, geen toegevingen aan de grammatica, geen gesmokkel. ZO RAAR is van zichzelf al fijn klassiek (ook door de tekeningen), en daarbovenop nog eens een signature dish van Westera.

CHARLIE EN IK: VER VAN HUIS - Mark Lowery (Van Goor)

Een boek met twee onweerstaanbare hoofdpersonen: de zorgzame Martin en zijn jongere, grappige, levenslustige broertje Charlie. Martin vertelt het verhaal. Hij is van huis weggelopen - tijdelijk - omdat hij samen met zijn broertje nog eens naar de kustplaats wil waar ze samen dolfijnen hebben gezien. Waarom de jongens zonder hun ouders gaan zal pas later duidelijk worden, evenals nog wel meer onverwachte plot-onwikkelingen, die trouwens heel mooi geplaatst zijn, je wordt echt het verhaal ingetrokken. Door die zuigkracht wordt het verhaal ook een reis: samen met de jongens zwerven we van trein naar trein, steeds dichterbij het doel, de waarheid, het einde van het boek. Ook de figuur van Henrietta (die Hen genoemd wil worden), het meisje dat Martin halverwege ontmoet, is mooi. Zij helpt Martin verder én ze verwoordt de vragen die wij als lezer ook hebben. Een ontroerende, warmhartige kinderroman.

Dit boek werd vertaald door Sandra C. Hessels.

dinsdag 20 februari 2018

ZEB. - Gideon Samson (Leopold)

Wat je favoriete schrijvers betreft kunnen de verwachtingen bij een aangekondigd boek twee kanten op: je kunt hopen op een boek dat lijkt op de vorige (want die vond je immers geweldig) en je kunt hopen op een boek waarin de schrijver je volledig verrast (want dat vertrouw je haar/hem volledig toe). Bij Gideon Samson zou voor mij het een én het ander prima zijn. Zijn laatste 'grote' boek, EILANDDAGEN, vond ik werkelijk fenomenaal dus bij een 'EILANDDAGEN deel 2' had ik gejuicht. Maar ZEB. neemt de tweede route. Verrassend: het is een verhalenbundel. Nog verrassender: het zijn absurde verhalen - en absurdisme is nu niet bepaald een gangbaar genre binnen de kinderliteratuur. Dat komt misschien omdat het al snel te willekeurig wordt, te veel verzinsels die net zo goed een andere kant op hadden kunnen gaan. Maar niets van dat alles in ZEB. Het knappe is dat Samson het absurdisme streng inbindt. In elk verhaal (over steeds een andere klasgenoot) is er één element dat de gekte aandrijft: het huilen wordt plotseling afgeschaft, 2 plus 2 is opeens 5 en ja, er zit zomaar een zebra in de klas. Eromheen bewegen volkomen geloofwaardige kinderen en ouders - en dat maakt dat dit boek niet alleen overtuigend maar ook heel grappig wordt.
'Aplomb', dat was het woord dat me bij het lezen van dit boek steeds te binnenschoot, en toen ik daarnet opzocht wat het nu werkelijk betekent, leek het me inderdaad de beste omschrijving voor dit boek, maar ook voor de kordate vormgeving van Thomas & Jurgen, de vernieuwende, ferme tekeningen van Joren Joshua én voor Gideon Samson. Er stond namelijk: 'iemand met aplomb is geestelijk in evenwicht en straalt daardoor zelfvertrouwen en doortastendheid uit'. Tja: klopt.

zaterdag 17 februari 2018

EIGENWIJZE TOBIAS - Ruud Bruijn (De Vier Windstreken)

Varkentje Tobias is zo'n driftige kleuter die druk bezig is de hele zandbak leeg te scheppen. Die in zijn aandoenlijk halfstoere jongensachtigheid misschien net een tikkeltje te brutaal en te eigenwijs is. Zijn moeder geeft hem daarom, als hij de zandbak niet opnieuw vol wil scheppen, een liefdevolle berisping. Waarna Tobias op zoek gaat naar een andere moeder, één die geen bezwaar heeft tegen een luie, eigenwijze en wat besmeurde zoon. Die zoektocht wordt verbeeld in dit heerlijk kleurrijke, ronduit fijne nieuwe prentenboek van Ruud Bruijn. In de dorps- en campingplaten is het gniffelen om de details: een kinderwagen voor vijf biggetjes bijvoorbeeld, of de komische logo's op de douches op de camping. Uiteraard eindigt het boek met thuiskomen, warmte, voorlezen. En - zoals dat gaat - een allerlaatste taak voor Tobias' moeder...

dinsdag 16 januari 2018

THORNHILL - Pam Smy (Ploegsma)

ThornhillHet thema van de afgelopen kinderboekenweek was 'griezelen'. THORNHILL is niet in dat kader uitgebracht, maar paste er wel perfect bij. Het boek is dik, meer dan 500 pagina's, maar je vliegt erdoorheen. Er zijn vele getekende bladzijden: duistere platen waarin een meisje (Ella) jaren na dato op zoek gaat naar wat er over is van Mary, het meisje over wie we in de tekst lezen. Die tekst is Mary's dagboek. Ze woont in Thornhill, wat een weeshuis is dat binnenkort opgedoekt wordt. En het is er niet fijn: een ander meisje is een afschuwelijke pestkop, en de schuwe en nauwelijks sprekende Mary noemt haar meestal gewoon maar 'haar' en 'zij'. De leiding komt nauwelijks voor Mary op, ook al omdat ze niet voor zichzelf opkomt, nou ja, omdat ze dat eigenlijk niet kán, het lukt haar niet. Het dagboek is spannend, want we voelen al snel de dreiging die er over dit verhaal gespannen is: er gaat iets gebeuren... Daarmee wordt THORNHILL het echt een pageturner. De tekeningen zijn sterk, de tekst is helder en krachtig. En alles is ook nog eens fantastisch vertaald door Imme Dros. Een uitzonderlijk boek, en een echte aanrader, dus.

maandag 15 januari 2018

ZATERDAG - Saskia Halfmouw (Leopold)

ZATERDAG is bij mijn weten het eerste grote prentenboek dat helemaal van Saskia Halfmouw is. Het is leuk om deze illustratrice nu eens op de voorgrond te zien staan. In een klassiek zoekboek ('Wimmelbuch' zeggen ze in Duitsland) verbeeldt ze vrolijke scènes uit een samenleving met heel veel kinderen: ijspret, kerst, het strand, het speelplein, de supermarkt. En zoals het hoort in dit soort boeken is er heel veel te zien. Het leukst zijn de kleine verhaallijntjes: waarom sjouwt het cowboymeisje bijvoorbeeld steeds met handenvol voorwerpen? Ook leuk: het opzoeken van de vaste personages. In ZATERDAG zijn dat bijvoorbeeld een jongetje met een bal met een ster erop, een steeds ontsnappende hond, een dame met haar minieme hondje, twee vaders met hun kinderen. En dan zijn er de sprookjesfiguren nog, die dwars door het dagelijks leven heen wandelen. Dit alles bij elkaar getuigt van een opgetogen, heldere wereld - en levert een fijn boek op.

PIRATENZOON - Rob Ruggenberg (Querido)

Zeeland - daar was een verhaal van Rob Ruggenberg nog niet eerder begonnen. Vanaf het verdronken Zeeuwse land vertrekken we al snel naar Marokko, maar via Spanje komen we in een mooie plotbocht terug in Zeeuws-Vlaanderen. De jonge hoofdpersoon is dit keer Zain, overtuigd van de grootheid van Allah en groot kenner van Koranteksten. Met zijn piratenvader en Nederlandse moeder lijkt hij geboren te zijn om een verscheurd leven te leiden, met niet enkel geografische maar ook religieuze conflicten, en inderdaad, al die scheuren dienen zich aan, tijdens zijn gedwongen tocht tussen de landen waarin hij thuis zou kunnen horen.
Ruggenberg schreef opnieuw een intens en sterk zintuiglijk boek. En ook schreef hij opnieuw een historisch boek dat vooral als een ménselijk boek aandoet. Daarmee vertelt ook PIRATENZOON ons weer iets over ons actuele zelf, of, in dit geval, over zoveel meer mensen die, al dan niet gedwongen, moeten ontdekken waar ze thuis mogen zijn.  

vrijdag 5 januari 2018

OPPASSEN - Selma Noort (Leopold)

Luca (16) en Nina (12), halfbroer en -zus, gaan een weekendje op peuter Sammie pas, een lief en vrolijk jongetje. Maar al op de eerste bladzijden van het boek wordt duidelijk dat er iets vreselijks gebeurt: Sammie wordt van een speeltuintje meegenomen in een onbekend autobusje, door een onbekende man.
Dat is het heftige begin van OPPASSEN, het nieuwste boek van Selma Noort. Het boek is spannend, maar wat zo mooi is - om die spanning gaat het eigenlijk niet. De ware rijkdom van dit boek zit 'm in de toffe hoofdpersonen. Behalve Luca en Nina zijn dat ook nog Luca's vrienden Solomon en Ayoub. Dat viertal lééft. Selma Noort kent ze door en door, lijkt het wel, en het zijn ook nog eens echte jongeren van nu. Nina, door wie het verhaal verteld wordt, is lief en onzeker, haar broer Luca is alles voor haar en het is hartverwarmend hoe het contact tussen die twee is. Luca maakt zich graag op en heeft een naaimachine op zijn kamer, waarmee hij de mooiste creaties in elkaar zet, terwijl zijn beste vriend Solomon groot en breed is en een grill draagt.
Door de levendigheid en de warmte in dit boek heb ik OPPASSEN heel graag gelezen - zoals te verwachten viel van Selma Noort, een van onze beste schrijfsters.
 

maandag 1 januari 2018

KLEINE BEER-SERIE - Else Holmelund Minarik & Maurice Sendak (Lemniscaat)

Wat een heerlijk initiatief van uitgeverij Lemniscaat: de vijf klassieke boekjes over Kleine Beer weer op de markt brengen. Ik had er één toen ik klein was en ik weet niet waarom, maar ik werd er droevig van. Dat had met de tekeningen te maken. Ik vond Kleine Beer zelf wel lief, maar Oma en opa Beer vond ik eng. Dat had met de soberheid van Sendaks kleurenpalet te maken, denk ik: zwartwit met hier en daar een steunkleur. Het leek me afkomstig uit een onzeker wereld, een schemergebeuren, vol met schaduwen. Kleine Beer was eenzaam, vond ik.
Dat klopt natuurlijk helemaal niet. Kleine Beer groeit op in een heerlijk warme wereld, waarin zijn fantasie hem leidt naar prachtige belevenissen. Samen met Uil gaat hij op walvissen en octopussen vissen en hij gaat ervan uit dat papa, als die thuiskomt van een reis, een zeemeermin meeneemt. Het is een genot om alle delen nu na elkaar en bij elkaar te lezen en te bekijken. De allermooiste (en misschien ook de grootste klassieker) is EEN KUSJE VOOR KLEINE BEER dat in tegenstelling tot de andere boeken één doorlopend verhaal heeft. Kleine Beer heeft een tekening voor Omabeer gemaakt en in ruil krijgt hij een kusje. Maar dat moet overgebracht worden door Kip, die dat met tegenzin doet en haar taak graag aan de andere dieren overdraagt. Een heerlijk stapelverhaal volgt. Maar ook de andere delen zijn geweldig. De helderheid, de speelsheid en de lichte humor: terecht klassiek. En terecht heruitgegeven.

Deze boeken zijn (opnieuw) vertaald door Jesse Goossens.   

ER IS GEEN VORM WAARIN IK PAS - Erna Sassen (Leopold)

Eindelijk gelezen: ER IS GEEN VORM WAARIN IK PAS, na DIT IS GEEN DAGBOEK en KOM NIET DICHTERBIJ het derde jeugdboek van Erna Sassen waarin we diep doordringen tot de gedachten en gevoelens van een jonge jongen of een jong meisje. In dit boek is dat de zeventienjarige Tessel, die liedteksten schrijft en de laatste tijd veel op bezoek gaat bij Evelien, een moeder die haar zestienjarige dochter verloren heeft. Tessel is er voor Evelien, maar Evelien is er in al haar rauwe verdriet ook voor Tessel: ze heeft niks te verliezen en neemt geen blad voor haar mond. Voornamelijk door die ongezouten adviezen verandert er iets in Tessels denken over dat wat er het laatste jaar gebeurd is tussen haar en toffe leraar P. En dat resulteert in een gemeen plan.
ER IS GEEN VORM WAARIN IK PAS is direct, maar vooral ook heel genuanceerd. Het is bij vlagen heftig en expliciet, maar vooral ook teder en zelfs grappig. Het is een boek waar je doorheen vliegt en dat toch flinke indruk raakt. Erna Sassen heeft er opnieuw mee bevestigd wat voor een belangrijk schrijfster ze is.