ALS IEDEREEN SLAAPT - Komako Sakai (De Eenhoorn)

Het land van de nacht - dat is het terrein waar dit boek zich afspeelt. Kleine Hanna wordt wakker en gaat, samen met kat Kito, naar beneden, doet een plas, maar is dan nog niet moe. Grote zus slaapt wél, dus nu kan Hanna met het speelgoed van Grote Zus spelen. ALS IEDEREEN SLAAPT gaat uit van een situatie die iedere kleuter wel kent, en toch is het boek spannend en raadselachtig. Dat komt door de heldere, simpele tekst en vooral door de schitterende blauwe nachtwaas die Kamako Sakai over alle tekeningen heeft gelegd. Het is een wonder van sfeer, dit boek. Net als alle andere boeken van Sakai overigens (die gelukkig trouw door De Eenhoorn worden uitgegeven). Het lijkt me plausibel om te zeggen dat het niet heel lang meer zal duren voor deze Japanse artieste een grote internationale kinderboekonderscheiding krijgt. En dat is dan helemaal terecht.

ALS IEDEREEN SLAAPT werd vertaald door Siska Goeminne.

STEFFIE EN DE MISLUKTE INBREKERS - Jacques Vriens en Annet Schaap (Van Holkema & Warendorf)

De boeken die door Annet Schaap getekend zijn zou je bijna een genre op zichzelf kunnen noemen: vrolijke serieverhalen, waarin warmte en menselijkheid een grote rol spelen. Laat dat nu ook uitstekend bij het werk van Jacques Vriens passen. Het is niet te onderschatten wat hij voor lezend Nederland betekent en betekend heeft. In eerdere series als die over Meester Jaap en over de bende van de Korenwolf, maar ook in zijn 'stand-alone's' als de boeken over school en de historische romans, heeft Vriens altijd een goed oog voor intermenselijke relaties. Hij staat voor een goedertieren wereld, waarin volwassenen en kinderen elkaar een beetje in de gaten houden en niet te snel laten vallen als ze fouten maken.
Die ingrediënten zitten ook weer in STEFFIE EN DE MISLUKTE INBREKERS, een fijn boek, in de breedste zin van het woord. Daarbij is STEFFIE het begin van een nieuwe serie, DE KINDEREN VAN HET KATTENPLEINTJE. Een kinderboekennestor die een nieuwe serie begint: dat is prachtig. En als die serie dan ook door Annet Schaap wordt getekend, dan kun je alleen maar zeggen: grote groepen kinderen wrijven blij in hun handen en slaan de eerste bladzijde op.
 

NOCTURNO, DROOMRECEPTEN - ISOL (De Harmonie)

De Argentijnse Isol won dit jaar de Astrid Lindgren Memorial Prijs, de grootste kinderboekenwereldprijs die er te vergeven valt. Isol was niet bekend in ons taalgebied, maar daar komt verandering in met deze schitterende uitgave. NOCTURNO is een droom van een boek en verdient op z'n minst volgend jaar de Boekensleutel voor het meest inventieve, kwaliteitsvolle, in zijn vorm vernieuwende boek.
NOCTURNO gaat over dromen, en meer specifiek over nieuw te bedenken dromen. In de vorm van een openklapboek, met ringband, zijn de bladzijden (met nauwelijks tekst) niet alleen op een traditionele manier betekend, maar ook met glow-in-the-dark verf. En daar gebeurt iets magisch' mee: het recept voor dit boek schrijft voor dat je elke bladzijde vijf minuten onder een felle lamp legt en daarna het licht uit doet. De 'gewone' dromen die Isol op elke bladzijde aangeeft veranderen dan in uitzonderlijke dromen. En het werkt! Elke keer is het een geweldig moment: je draait de lichtschakelaar om en ziet een betoverende nieuwe tekening oplichten. Alle tekeningen zijn origineel en prachtig getekend, en nooit zweverig of over de hoofden van kinderen heen.
Dit boek is een cadeautje dat je aan alle kinderen wil geven.

MAAR IK BEN FREDERIK, ZEI FREDERIK - Joke van Leeuwen (Querido)

Een nieuw boek van Joke van Leeuwen is geweldig nieuws. Zo ook met MAAR IK BEN FREDERIK, ZEI FREDERIK. Frederik is een kantoormannetje, en er overkomt hem iets ongelooflijks: hij krimpt. Hij wordt een Frederikje dat niemand herkent en dat eenzaam en verloren van het ene in het andere probleem terechtkomt. Tot een meisje - een typisch Joke van Leeuwenmeisje, met een typische Joke van leeuwennaam: Frommel - tegen hem begint te praten.
Het bijzondere aan deze Van Leeuwen is de tweede helft van het boek. Daar wordt een mooie diepere laag onder het plotselinge verkleinen van Frederik aangebracht, met een fijn en verrassend einde.
Daarbij zijn de tekeningen in kleur een feest om naar te kijken. En dus is het inderdaad geweldig nieuws: er is weer een nieuw boek van Joke van Leeuwen!

ZEVEN MINUTEN NA MIDDERNACHT - Patrick Ness en Siobhan Dowd (De Geus)

De veertienjarige Conor is bijna onzichtbaar - zo voelt hij zich althans. Wat hem onzichtbaar maakt, op school bijvoorbeeld, is het feit dat hij gemeden wordt door bijna iedereen omdat zijn moeder ernstig ziek is. Ze heeft kanker en zal het niet lang meer maken. Dat laatste feit ziet Conor niet onder ogen. Nog niet. Daar heeft hij hulp bij nodig. Maar de hulp die opduikt is die van een verschrikkelijk zwart monster.
De belangrijke kinder- en jeugdboekenschrijfster Siobhan Dowd stierf in 2007, aan kanker, maar had nog een laatste idee voor een boek. Via hun gezamenlijke redacteur werd Patrick Ness (bekend van zijn overweldigende CHAOS-trilogie, in Nederland uitgekomen bij Uitgeverij Moon) aangezocht om haar idee uit te werken. dat deed hij op een prachtige, empathische, sterke wijze. Het werd een zwaar boek, maar ook een belangrijk boek. ZEVEN MINUTEN NA MIDDERNACHT won de allergrootste kinderboekprijzen in Engeland en zal ongetwijfeld ook in Nederland voor die prijzen mee gaan doen. Het is goed dat dit belangrijke boek nu ook in Nederland te lezen is, voorlopig in een prachtige kleine uitgave in de nieuwe imprint Colibri van Uitgeverij De Geus, later ook in grote uitgave, met de oorspronkelijke tekeningen van Jim Kay.

ZEVEN MINUTEN NA MIDDERNACHT werd vertaald door Manon Smits.

MENEER HOEDJES VANGT EEN VIS - Koos Meinderts en Annette Fienieg (Lemniscaat)

Koos Meinderts viert dertig jaar schrijverschap, en zijn uitgeverij viert op een heel mooie manier met hem mee: Lemniscaat geeft een rijke overzichtsfolder uit, bijna een boekje op zich, en dan is er nog een heel aantrekkelijke hernieuwde uitgave van het verhaal MENEER HOEDJES VANGT EEN VIS.
Het al eerder verschenen verhaal gaat over Meneer en Mevrouw Hoedjes, nazaten van Adam en Eva, die samen een gelukkig bestaan opbouwen met niets meer dan een stapel planken. Gelukkig komt daar een huis van, en een huwelijk, en danspartijen, en een kindje. Maar dan worstelt Meneer Hoedjes met een wensvervullende vis, die - archetypisch - een soort God lijkt te zijn die Verleidingen aan komt bieden.
Het is een sprookje, dit verhaal (gebaseerd op Piggelmee), maar hoe geladen en gelaagd het uit mijn omschrijving hierboven ook lijkt: voor kinderen is het helder en grappig en spannend. Want MENEER HOEDJES is weer een van die boeken waar Meinderts in uitblinkt, namelijk: in gave verhalen, in de oorspronkelijke zin van het woord. Zijn zinnen zijn als ronde, blinkende stenen, geslepen door de auteur, omspoeld, maar nooit onbegrijpelijk of cryptisch. Bij elke zin die je leest voel je: zó moet het opgeschreven worden, ja. En, ook al is de dood nooit veraf in Meinderts' werk: zijn verhalen vieren het leven. Meneer Hoedjes is daar een van de beste voorbeelden van.
Daarbij mocht Annette Fienieg voor deze uitgave nieuwe tekeningen maken, in kleur. Ook zij blinkt uit. Ze maakt het verhaal nóg lichter en nog gaver. Haar huisje, haar kasteel en haar ark zijn schitterend, en Meneer en Mevrouw Hoedjes zijn jong en hoopvol, en dus begrijp je dat ze doen wat ze doen en dat ze de fouten maken die ze maken. Een heerlijke uitgave, dit, en heerlijk uitgegeven, dus: leve het jubileum van Koos Meinderts.

SINT KOMT ERAAN! - Mattias De Leeuw (Lannoo)

Pepernoten in de winkel, maar ook al een Sintboek - het seizoen valt vroeg dit jaar. Maar als het een Sintboek als SINT KOMT ERAAN! van Mattias De Leeuw is, valt dat alleen maar toe te juichen. In een groot visueel feest van een boek zien we hoe de kleren van de Sint vanaf de stoomboot wegwaaien en verspreid over het land terechtkomen. De Pieten moeten een nieuwe kledinglijn bedenken voor de goedheiligman, en de Kleedpiet moet op zoek naar bijvoorbeeld de verloren tabberd, de staf, Sints schoenen.
Vorig jaar pas debuteerde Mattias De Leeuw met zijn tekstloze prentenboek DE STELTENLOPER. Er volgden op korte tijd nog vier andere boeken, en hier is dan het zesde. Maar wat een progressie zit er in die lijn van vrolijke, kleurrijke, soepele werken! Dit keer vertelt De Leeuw in zijn beelden een mooi rond verhaal, binnen de Sinterklaastraditie. Hij wisselt volle zoekachtige platen af met spreads die wat meer kijkrichting bieden aan de lezers, en er is zelfs hier en daar (goed geschreven, grappige) tekst. De Leeuw is niet alleen die tekenaar van wie je veel meer wil zien, hij is dit keer ook echt een vertéller. SINT KOMT ERAAN! is nu al een van de meest geslaagde Sinterklaasboeken van de laatste jaren. Hulde.