DE ZWEETVOETENMAN - Annet Huizing & Margot Westermann (Lemniscaat)

DE ZWEETVOETENMAN kreeg in juni een Zilveren Griffel en ik had het nog steeds niet gelezen. Dat kon natuurlijk niet, en ik neem het mezelf ook kwalijk, want het is een UITZONDERLIJK GEWELDIG boek - en tegelijkertijd neem ik het mezelf niet kwalijk, want nu kon ik er alsnog flink van genieten en niet alleen de Griffeljury maar ook alle lezers en recensenten die me voorgingen complimenteren met hun goede smaak. Want ja, DE ZWEETVOETENMAN is dus uitzonderlijk geweldig.
Het begint al bij het idee. Er bestond nog geen boek voor kinderen over de rechtspraak. Maar als het had bestaan was het vast niet zo uitputtend en veelomvattend geweest. Annet Huizing moet werkelijk jaren besteed hebben aan onderzoek, aan formuleren en aan nadenken over de opzet. Want die opzet! Het boek leest heerlijk, en dat komt omdat je stap voor stap, aan de hand van sprekende en vaak grappige voorbeelden, door alle aspecten van het recht gegidst wordt. De blokjes per hoofdstuk zijn kort, er staan begrippen uitgelicht, maar er zijn ook overzichtspagina's, er is een verklarende woordenlijst, er wordt teruggekomen op eerdere onderwerpen en er is als afsluiting een fijne, vrolijke laatste zaak (waar we toch ook weer iets aanvullends uit leren).
Een heel, heel grote bijdrage leverde Margot Westermann. Zij maakte niet alleen de tekeningen, maar verzorgde, zeer waarschijnlijk in nauwe samenwerking met Annet Huizing, de fantastische vormgeving. En bij dit soort complexe boeken is vormgeving de helft van het succes. Dat uitgeverij Lemniscaat er een groot en dik boek van maakte, ruim opgezet, helpt ook.
DE ZWEETVOETENMAN is, kortom, zo'n boek dat maar eens in de zoveel jaren gemaakt wordt, en dus is het, ik zei het geloof ik al, UITZONDERLIJK GEWELDIG.
 

AAP OP STRAAT - Leo Timmers (Querido)

Zo langzamerhand kunnen we hem wel prentenboeken-grootmeester noemen: Leo Timmers levert het ene na het andere fantastische boek af. Was er nog niet zo heel lang geleden EEN HUIS VOOR HARRY, nu is er alweer een nieuw hoogtepunt. AAP OP STRAAT is een echte Timmers, wat betekent dat er dieren en voertuigen in voorkomen. Een aapje komt met zijn vader in de file te staan, maar hij klautert over de auto heen en daarna over alle andere auto's, koetsen, vrachtwagens en karretjes. Op elk voertuig gebeurt iets: een koning wordt bediend, een dolfijn zwemt in een aquariumbus, er zijn agenten en dieven, er is een ambulance enzovoort, enzovoort. Het tekstloze prentenboek dwingt tot het verzinnen van een eigen verhaal, en de pagina's worden graag langzaam omgeslagen - want er is veel, heel veel te zien (inclusief vrolijk einde). Ja, AAP OP STRAAT is weer een sprankelende Timmers. 

HET MEISJE EN HAAR ZEVEN PAARDEN - Hadi Mohammadi & Nooshin Safakhoo (Querido)

Marit Törnqvist is betrokken bij een prachtig Perzisch project: Read with me. Dat project brengt kinderen die in moeilijke omstandigheden verkeren in contact met bijzondere boeken. In het kader van dat project ontmoette Marit in Iran heel veel kinderen, maar ook jonge makers. Ze kwam er in contact met illustratrice Nooshin Safakhoo, en begeleidde haar - met als resultaat het geweldige HET MEISJE EN HAAR ZEVEN PAARDEN. Het is een van de eerste boeken van Querido-Kinderboek-dat-weer-Querido-is en getuigt van een mooie ruime visie op kinderboeken. De tekst van dit beeldschone boek is van Hadi Mohammadi en is anders dan alles wat we kennen. Een meisje droomt, en wat ze voor zich ziet zijn zeven onwerkelijk bijzondere paarden. In een associërend, verdichtend (maar niet ontoegankelijk!) verhaal dromen we vervolgens met het meisje mee. De tekeningen van Safakhoo houden een prachtig midden tussen mysterie en vrolijkheid. Het kleurpalet biedt een mooi tegenwicht aan de bonte felheid van bijna alle andere prentenboeken. HET MEISJE EN HAAR ZEVEN PAARDEN is nu al een van mijn favoriete kinderboeken van dit jaar, en wordt nog eens opgetild door de bewerking van de tekst door Imme Dros.    

NIEUWE MAAN - Sarah Crossan (Pepper Books)

De nieuwe Sarah Crossan is er. In NIEUWE MAAN vertelt de steeds bekender wordende schrijfster - opnieuw in vrije verzen - het verhaal van Joe. Hij is zeventien en op zijn zevende zag hij zijn broer Ed voor het laatst, omdat Ed toen op het verkeerde moment op de verkeerde plaats was, en sindsdien in een Texaanse gevangenis de voltrekking van zijn doodstraf afwacht. Het gezin is, weliswaar op een andere manier dan Ed, maar toch ook zwaar gestraft. Joe's moeder is weggelopen en Angela, zijn zus, schippert tussen betrokkenheid en afstand nemen. Er is nog een tante, zij zorgt voor de kinderen, maar als er één ding is wat ze niet bevordert, dan is het wel contact hebben met Ed - op wie Joe toch altijd heel dol was.
Het boek begint bij de aankondiging van de datum van de doodstraf, en bij de reis die Joe onderneemt om zijn broer uiteindelijk toch op te zoeken. De vorm waarin dit pregnante verhaal wordt verteld, de korte zinnen, het vele wit op een bladzijde, zorgt dat je door het boek vliegt en toch voldoende aandacht schenkt aan alle nuances in de vertelling van Crossan. Een boek over een onderwerp waar je niet vaak over leest, en wat mij betreft een van de betere YA-romans die ik de laatste tijd las.

Dit boek is vertaald door Sabine Mutsaers.

PAARDEN WILD & GETEMD - Iris Volant & Jarom Vogel (Fontaine uitgevers)

Er zijn ontelbare paardenboeken geschreven en getekend. Dit non-fictie-prentenboek, PAARDEN WILD & GETEMD, moet het dus hebben van iets wat anders is dan al die andere boeken. Of het extreem origineel is, weet ik niet, maar één ding is zeker: ik zag het in de winkel liggen en wilde het meenemen.
Dat ligt aan de tekeningen van Jarom Vogel. Het is een genot om naar ze te kijken. In vlakken zonder contourlijnen trekt hij historische paarden, sportpaarden, vechtpaarden, rennende paarden op. Ze zijn correct weergegeven, en dus illustratief, maar de platen zijn méér dan dat: ze vallen ook op door de kijklijnen, door de enscenering.
Daarom lijkt me PAARDEN WILD & GETEMD (met tekst van Iris Volant, wat een naam voor een schrijverscollectoef is, in feite werd het geschreven door Hanna Milner) een boek dat je als paardenliefhebber vaak opnieuw wil bekijken (en voelen, fijn papier, fijne covertextuur).

Dit boek werd vertaald door Claartje van Andel.

ÉÉN EENHOORN ALSJEBLIEFT! - Mark Janssen (Moon)

Sinds een paar jaar bloeit het uitbundig: het kleurenuniversum van Mark Janssen. Binnenkort volgt hier een leestip over zijn EILAND, maar eerst iets over het prentenboek dat vrijwel tegelijkertijd verscheen: ÉÉN EENHOORN ALSJEBLIEFT! Een jongetje belijdt ten opzichte van zijn vriendjes zijn grote liefde: een eenhoorn. Díé gaat hij bij de dierenwinkel kopen. Of dat lukt betwijfelen zijn makkers, maar prentenboeken kunnen heerlijk wensvervullend zijn. Dat is dit boek dus: een droomboek.
En die prenten, oei, die prenten. Wie dacht dat Janssen ons al maximaal verleid had met zijn DINO'S BESTAAN NIET of zijn NIETS GEBEURD, die zag de kleuren uit dit Eenhoornboek nog niet. Je zou er elke kinderkamer mee willen volhangen (oké, ook je eigen kamer). Maar het is niet enkel de kleur die je naar dit boek doet grijpen: heel fraai van compositie zijn de tafereeltjes waar Janssen op inzoomt. De bende konijntjes die door Supereenhoorn in regenboogvlucht gered worden, het gezellige lezen van eenhoornboeken dat hoofdpersoon Daan doet tussen de benen van de eenhoorn (inclusief eenhoornspeelpaardjes en eenhoornboeken), de etalage of het interieur van de dierenwinkel - en dat alles zó uitgekiend uitgelicht. Oeh ja, ik wil écht een prent uit dit boek aan de muur.

LIEBERMANN - DE ZEE VAN MENEER MAX - Annette Fienieg & Koos Meinderts (Leopold/Gemeentemuseum Den Haag)

Opnieuw een prachtige aflevering in de reeks kunstprentenboeken van uitgeverij Leopold, samen met het Gemeentemuseum Den Haag. Dit keer over de Duitse impressionist Max Liebermann. Het boek is een overtuigende staalkaart van wat Annette Fienieg allemaal in huis heeft: sprekende potloodschetsen, breed geschilderde strand- en binnenhuis-taferelen, en treffende portretten (wie het geluk heeft ooit eens in haar werkplaats te zijn geweest moet beslist haar kinderportretten ook eens gaan bekijken, ze hangen daar aan de muur). Het verhaal van haar man Koos Meinderts leest heerlijk. Schilder Liebermann wil een weesmeisje, Martha, als model en neemt haar mee naar de zee. Hoewel de aanleiding buiten hun eigen werk lag hebben Meinderts en Fienieg er een boek van gemaakt dat naadloos bij hun oeuvre past (Meinderts' titel De zee zien komt er letterlijk in voor). Ze horen tot de beste kinderboekmakers van ons land, en dat bewijst dit boek nog maar eens.