ACHTER DE BOMEN STOND EEN LEEUW - Daan Remmerts de Vries (Querido)

Wat schrijf je nadat je de Theo Thijssenprijs gewonnen hebt? Een lekker natuurdagboek. Of Daan Remmerts de Vries daar inderdaad pas na zijn prijs aan begonnen is, of eigenlijk al eerder, weet ik niet, maar feit is dat deze verslagen annex verhalen heerlijk lezen, dat ze prettig vrij omgaan met de grenzen die sommigen wellicht aan een jeugdboek stellen, dat het, kortom, weer echt Remmerts de Vries is. Zijn stevige, licht-archaïsche, aangename stijl, zijn volledig serieus nemen van de lezer, zijn vrijuit strooien met de mooiste vogel- en andere dierennamen - allemaal erg fijn. 

We krijgen een aantal uit herinneringen opgebouwde reportages te lezen: op zoek naar leeuwen, op zoek naar tijgers, op zoek naar het Monster van Loch Ness, op zoek naar otters, op zoek naar één bepaalde, voor eeuwig afgedwaalde albatros en nog veel meer. Maar we lezen ook waarom Remmerts de Vries is gaan schrijven, en we lezen ook wat hij onder werkelijke vrijheid bestaat. En dan zijn er de kleurenfoto's nog, allemaal reproducties van foto's die hijzelf of zijn reisgenoten namen. Alles bij elkaar maakt Achter de bomen stond een leeuw (prachtige titel) tot een uniek boek van een uniek auteur. 

208 pagina's, leeftijd: 11+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

WAT EEN DAG! - Kaat Vrancken & Saskia Halfmouw (Querido)

Een nieuw deel in de Tijgerlezenreeks over de bevriende honden Fox en Fien (eerder verscheen al Een week bij jou, een week bij mij.) De honden zijn bevriend omdat hun baasjes - die we nauwelijks zien in het boek - ook bevriend zijn. Weer is het verhaal volledig vanuit de honden geschreven, iets wat Kaat Vrancken al eerder deed met haar schitterende boeken over Cheffie, zoals Cheffie is de baas (2005). Dit keer worden de honden mooi gemaakt, en ze gaan naar het huis van een van de baasjes, waar ze, omdat iedereen druk is, lekker aan zichzelf overgelaten worden, zodat ze alles in het huis kunnen onderzoeken - de enorme taart bijvoorbeeld, die in de kelder staat. Het verhaal eindigt met een leuke onthulling, die alles wat eraan voorafging duidelijk maakt.

De tekeningen van Sasia Halfmouw zijn weer soepel, vrolijk, wendbaar, precies. Leuk is ook dat ze een paar keer een tekstloze spread vult, waarbij die aan het eind een heerlijke laatste knipoog is. Lekker nieuw leesboekje voor beginnende én niet-beginnende lezers.

56 pagina's, leeftijd: 6+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

APPLAUS VOOR MIJN VINGER - Erik van Os & Jan Jutte (Querido)

Het gaat verdorie goed met de kinder- en jeugdpoëzie. Zeker als er bundels zoals Applaus voor mijn vinger uitkomen. Erik van Os heeft al heel veel verzen en gedichten op zijn naam, maar dit is met afstand zijn beste verzameling. We lezen liedjes en vrije verzen en aforismen die zo'n beetje voor jongeren werden geschreven die naar de eerste jaren van de middelbare school gaan - ik zeg 'zo'n beetje', want het landingsgebied van deze poëzie is veel breder. Neem een fantastisch gedicht als:

VOOR MIJN VOETEN

Dit blad viel van deze boom.
Dat was nog nooit gebeurd.

Ik zag het en wist: hier
gebeurt iets bijzonders.

Nu niet beginnen over
miljarden andere gevallen
blaadjes aan de bomen.

Moet je dit blad zien
liggen.

En dan is Jan Jutte er ook nog. Hij blinkt uit in illustraties in kleur bij elk gedicht, en zelfs nog wat meer. Bij het bovenstaande vers zien we een gefotografeerde achtergrond, we zien een donkerbruin blad en over dat blad heen ligt, in blauwe lijn, een meisje te slapen. Twee sterke details: ze heeft sokjes aan, en: ze ligt net niet precíés op het blad, waardoor de tekening spannender wordt.

De rest van het boek is een carroussel van kleur en compositie. En dan zijn er nog de ontelbare referenties aan de kunstgeschiedenis. We zien Picasso terug, we zien Roy Lichtenstein, we zien Matisse, we zien zelfs een klein beetje Marlene Dumas. Maar er is geen enkele bijkennis nodig: we zien vooral een tekenaar die het zo erg naar zijn zin heeft gehad. Qua beeld en tekst is dit een van de fijnste boeken van het jaar.

128 pagina's, leeftijd: 11+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

PONY - R.J. Palacio (Querido)

Tien jaar geleden verscheen Wonder, het eerste boek van R.J. Palacio, dat meteen een wereldwijde bestseller werd. Ik schreef over dat boek dat het zo'n Echt Amerikaans Boek was (spanning, moraal, heldenmoed, menselijkheid), waarmee ik in dat geval alleen maar goede dingen bedoelde. Nu is er Pony, en opnieuw is het een Echt Amerikaans Boek, en opnieuw bedoel ik het als compliment. 

Toch is dit een heel ander boek dan Wonder. Pony speelt tegen historische achtergronden - als het boek begint is het 1860. Er zijn nog pioniers, het wrede buitmaken van het land op de oorspronkelijke bewoners is recente geschiedenis, er zijn valsemunters, er wordt goud gezocht en er zijn mensen die zich met daguerrotypieën (één van de stadia in de rommelige historie van het uitvinden van de fotografie) bezighouden, en het spiritisme ontstaat. In een fijn nawoord legt schrijfster R.J. Palacio uit hoe al die zaken het inspiratiekooksel werden waaruit het verhaal over Silas Bird, twaalf jaar, ontstond.

Vanaf het begin sleept het boek je mee. Ik heb het bijna in één lange zitting uitgelezen en genoot van de zintuiglijke decors, van de twijfels van de aandoenlijke Silas, van de humor die vooral van zijn geest-compagnon Middelwant komt, van de liefde voor de bijzondere pony die Silas in de schoot geworpen wordt, van de heftige plotwendingen, en van de ontroerende onthullingen op het eind. In de aanbevelingen uit de V.S. die uitgeverij Querido opnam op de binnenflap lees ik dat Booktrust schreef:'Een boek dat na een paar pagina's al voelt als een klassieker.' En zo is het. Lees ook deze tweede roman van Palacio - het is een roman die bestaat uit vervoering.

Dit boek werd vertaald door de geweldige Annelies Jorna - op zich al een aanbeveling. Het bevat 304 pagina's en is voor 10+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

IK MIS MILO - Pim Lammers & Sanne te Loo (Querido)

Let op, er is een beeldschoon prentenboek verschenen. Pim Lammers (tekst) en Sanne te Loo (tekeningen) maakten samen Ik mis Milo, een schitterend verhaal over hoe een jongetje zijn schildpad mist. Het is genieten van alles wat Sanne te Loo aanbrengt in de tekeningen: als er staat 'Milo en ik hoorden bij elkaar' zien we een huiskamer vol met foto's van het jongetje met Milo, maar ook tekeningen die hij van hen samen heeft gemaakt, en zelfs de bloempot is in schildpadvorm. Naast het begripvolle aanvullen van het verhaal dat Te Loo aanbrengt, vallen vooral ook de rake gezichtsuitdrukkingen op. Want dat is wat het hele boek doet: het verkent alle aspecten van het missen.

De tekst van Pim Lammers straalt, nu eens staat er maar één zin op een bladzijde, dan weer zijn het er wel tien. Dat is volkomen juist: soms uit het triest zijn zich nu eenmaal in een harde conclusie, dan weer in een lange opsomming van alle aspecten die zo leuk waren aan degene of datgene wat je verloren hebt. Het is een beetje vreemd om te zeggen van een boek over verdriet, maar zowel tekeningen als tekst zijn zo fris! En wat mij betreft schuilt het echte bewijs dat Pim Lammers diep verstand heeft van hoe je iemand kunt missen in de oplossing van het verhaal (die ik hier niet weg zal geven) en dan vooral in de aller-, allerlaatste zin. Als je die leest - in samenhang met het heel gelukzalige beeld dat Te Loo ons daar geeft - denk je: ja, Pim Lammers weet het, hij weet het echt.

32 pagina's, leeftijd: 5+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier. 

SCHILDPAD EN IK - Marit Törnqvist (Querido)

Het probleem met huisdieren is dat je ze overleeft. Je houdt met overvloedige liefde van ze en op een dag moet je zien om te gaan met hun dood. Maar wat nu als je een huisdier hebt dat langer zal leven dan welk ander huisdier dan ook? Langer zelf dan een mens? Dat is het spannende uitgangspunt van Schildpad en ik van Marit Törnqvist, waarin het gaat om een reuzenschildpad, waarschijnlijk een Seychellenreuzenschildpad, een soort die meer dan 200 jaar oud kan worden. Een jongetje vraagt op de vooravond van zijn vijfde verjaardag aan zijn opa om nog eens het verhaal van opa's huisdier, de reuzenschildpad, te vertellen. Wat volgt is een prachtige geschiedenis over hoe het dier opa al een leven lang vergezelt en getuige is van geweest van opa's opgroeien, van opa's liefdesleven en van opa's verdriet om het overlijden van zijn vrouw. 

In schitterende Törnqvist-schilderingen zien we spread voor spread een inkijk uit het leven van baasje en huisdier. De vertelling is prachtig verdeeld over de tekst en de tekeningen. Lezen we in het verhaal dat alle buurtkinderen naar de schildpad willen kijken, dan zien we zijn baasje als keeper in een doel staan, met de schildpad aangelijnd aan de doelpaal. Lezen we dat de ouders van de hoofdpersoon vinden dat de schildpad te groot wordt om thuis te houden, dan zien we de vader de voordeur repareren waarvan de onderkant provisorisch is verbreed om de schildpad erdoor te kunnen laten. Natuurlijk kunnen we ook weer tekening voor tekening baden in de warmte van Marit Törnqvists kleuren en is het boek subliem uitgegeven, met een linnen band en met de vertrouwde vormgeving van Barbara van Dongen Torman. Dat alles maakt van Schildpad en ik een menselijk, hartelijk, kleurrijk, wijs, blij verhaal. Als je het uit hebt kun je daarom alleen maar zuchten: fjoe, wat een boek. 

64 pagina's, leeftijd: 5+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

DIT GEBEURDE ALLEMAAL ECHT - Joukje Akveld & Kees de Boer - BOB POPCORN IN AMERIKA - Maranke Rinck & Martijn van der Linden (beide boeken: Querido)

Er zijn weer twee heel geinige boeken in de Tijgerlezen-serie van uitgeverij Querido uitgekomen - Tijgerlezen gaat dus nog steeds op volle kracht door, voor komende zomer staan er o.a. nieuwe delen van Kaat Vrancken & Saskia Halfmouw en van Simon van der Geest & Karst-Janneke Rogaar gepland.

Op de schutbladen van Dit gebeurde allemaal echt zien we achtergevels, balkonnetjes en ramen, zoals die in vele appartementengebouwen in steden te zien zijn. Cees, met een kinderboekschrijver als moeder, gaat lekker lezen in de tuin. Schommelbankje, kat erbij. Maar dan begint het geluid, en de overlast. Cees wordt steeds kwader. Dat opkoken van haar woede (ja, Cees is een meisje) is heel komisch verwoord en verbeeld door Akveld & De Boer, en de grootste lol komt van de gewéldige ontknoping. Wat een tof boek.

Ook Maranke Rinck en Martijn van der Linden in het derde deel van Bob Popcorn (en ja, na de zomer komt het vierde deel alweer uit!) zijn heel geestig op dreef. Fijn dat het decor nu Amerika en een Amerikaanse boerderij is. Het avontuur swingt lekker snel, het is lekker wensvervullend en de tekeningen van Van der Linden zijn weer lekker gedetailleerd. Een sterk deel van deze serie. 

Dit gebeurde allemaal echt: 48 pagina's, leeftijd: 6+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier. 

Bob Pocorn in Amerika: 208 pagina's, leeftijd: 6+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

DE SCOOTMOBIELE EENHEID - Mirjam Oldenhave, met tekeningen van Rick de Haas (Querido)

Wie ooit, zoals ik, verslaafd is geraakt aan de boeken van Mirjam Oldenhave, heeft er een fijne kick bij. In het kader van de Maand van de Filosofie schreef ze een heerlijke novelle, die op ruime wijze voldoet aan het thema van die maand: 'intieme vreemden'. Hoofdpersoon is Luca, die het liefst nooit meer naar school zou willen, niet omdat ze de leerstof niet aan kan, maar omdat ze de sociale omgang met haar klas niet aan kan. De novelle bestrijkt vijf dagen die Luca, samen met vier andere kinderen, in 'groepje groen' van stichting Basta door moet brengen, een organisatie waar je als tiener bij wordt aangemeld als je teveel spijbelt. Oldenhave maakte furore met het beschrijven van de klas van Mees Kees uit de gelijknamige boeken, dus geef haar maar een groepje en ze tovert ze allemaal in luttele zinnen levend voor je lezende ogen. Ook hier weer - en alsof het groepje van vijf nog niet genoeg is doet Oldenhave er ook nog een groep oudere mensen 'die de kluts kwijt zijn' bij, plus een groepsbegeleidster en haar volwassen dochter én kleinzoon. Als ik het goed uitgerekend heb zijn bevatten de 106 pagina's van het boek zo'n vijftien personages die elk op je netvlies blijven, ook als het boek uit is.

Hoewel De Scootmobiele Eenheid voor een wat ouder lezerspubliek is dan de Mees Keesboeken, delen ze allebei Oldenhaves twee grootste kwaliteiten: grappen en ontroering. Bijna elke alinea bevat wel een van deze twee. Zo staat er over de leerplichtambtenaar die op bezoek komt: 'Ze wilde over het vervolg praten. Letterlijk: zij wilde erover praten. Ze wilde dus graag van zichzelf horen hoe ze erover dacht en niet van mij.' En wat de ontroering betreft: wat lang onoplosbaar lijkt in het boek, wordt op een heel mooie manier hoopvol gemaakt, en dus sla je als lezer de novelle glimlachend dicht. Nergens aan het boek is af te lezen dat het een project in opdracht is, ook dat is knap. De Scootmobiele Eenheid is gewoon weer een uitmuntende Oldenhave. 

106 pagina's, leeftijd: 10+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier. 

DE REST VAN JE LEVEN - Els Beerten (Querido)

Kinderen die nu, omdat ze met hun ouders uit Afghanistan, Oekraïne of Syrië gevlucht zijn, opgroeien in Nederland, België of Polen, verkeren in dezelfde positie als de jonge Fredo uit De rest van je leven. Hij werd geboren in Italië, maar kwam met zijn vader aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in Engeland terecht. We volgen hem in twee landen, beginnend in zijn geboorteland, opgroeiend in zijn nieuwe land en dan weer terug migrerend naar Italië. We volgen hem en zijn vader, hem en zijn geliefden, en dan volgen we hem ook als jonge man die een vaderrol moet vervullen voor Vittorio. En dan switcht het perspectief naar dat van Vittorio, en zelfs het font van de hoofdstukken switcht mee (op één hoofdstukje na waarin het vergeten is). Die verschuiving van landen, die verschuiving van leeftijden en die verschuiving van hoofdpersonen maakt van De rest van je leven een breed boek. Vanaf het begin voelen we dat we Els Beerten met die breedte kunnen vertrouwen, haar greep is stevig en haar kijk is barmhartig.

Aangrijpend zijn de zinnen die Fredo op het eind tegen zijn geliefde uitspreekt: ‘We lopen allemaal verloren, Carlotta. Het is wat mensen overkomt als ze van wereld veranderen. Misschien kan het zelfs niet anders. Want hij loert om elke hoek, de nieuwe wereld. Een oorlog die begint, een schip dat zinkt, een lief dat verdwijnt – de oude wegen die we ooit liepen, ze liggen achter ons.’ Dat klinkt zo triest en ook zo van alle tijden, helaas. Maar de troost ligt hem in de ontdekking van wat je wél kunt bepalen, want dit laat Beerten Fredo ook zeggen: ‘Misschien zijn we het niet vergeten. Dat wegen geslepen worden als we ze lopen. Dat een lied in het hoofd ons daarbij moed kan geven. Dat wij op zijn minst dat lied kunnen kiezen.’ Met dat inzicht wordt De rest van je leven een nog rijker boek dan het al is – zeker als we in aanraking komen met mensen die nu, in onze tijd, in onze omgeving, een nieuwe wereld hebben moeten leren ontdekken.  

300 pagina's, leeftijd: 15+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

 

HET GROTE LEVEN VAN KLEINE FONS - Henry Lloyd (Querido)

Schrijver Daan Remmerts de Vries verraste enige tijd geleden met een nieuw pseudoniem, dat van Henry Lloyd. Of eigenlijk ook met twéé nieuwe pseudoniemen, want ook de door hem gemaakte tekeningen verschenen onder een andere naam, die van Laurens Rawie. Maar de grootste verrassing waren de boeken zelf, eerst Flin, of de verloren liefde van een eenhoorn (2019) en toen Prinses Nola en haar waardeloze prins (2020). Het waren boeken uit een nieuw universum, met modern denkende sprookjesfiguren, een dwerg met twee hoofden en een laconieke eenhoorn. Daan Remmerts de Vries werd intussen bekroond met de Theo Thijssenprijs, en het is aannemelijk dat de jury op tijd heeft begrepen dat Henry Lloyd DRdV was, want deze boeken horen tot het beste uit zijn oeuvre. En nu is er een derde deel, Het grote leven van kleine Fons. 

Opnieuw is het genieten van de handomdraaien waarmee Henry Lloyd/Daan Remmerts de Vries een nieuwe scène inleidt. Zoals deze: 'Het wordt winter. De avonden beginnen vroeg, de ochtenden beginnen laat.' In al zijn simpelheid is dat een heerlijke openingszet. Ook heel tekenend: hoe de schrijver zowel heel modern taalgebruik ('Dat dácht ik niet!') weet te combineren met oude verteltaal ('balorig', 'meewarig'). 

En opnieuw is het genieten van het verhaal áchter het verhaal. Hoofdpersonen zijn dit keer de kleine Fons (de zoon van vorige personages) en Tara, een meisje dat weinig geluk heeft gehad in haar leven en nu zich als jonge heks in het bos heeft gevestigd. Hoewel Het grote leven van kleine Fons van start gaat als een avonturenverhaal, compleet met ridderaspiraties en zwaardgevechten, eindigt het heel anders (wat niet verklapt moet worden, maar laten we zeggen dat het niet voor niets is dat Lloyd in het begin van het boek Fons geen acht laat slaan op het feit dat zijn paard een merrie is, hij noemt haar Franz). Daarmee doet de schrijver iets bijzonders: in de vorm van een sprookje, of nee, in de vorm van een satire op een sprookje, of nee, in de vorm van een psychologische avonturenroman, of nee, in de vorm van een mix van dat alles schreef hij óók een geslaagde coming-of-ageroman, waarin het erom gaat dat je moet ontdekken wie je bent: draak of heks - en hoe je die rollen kunt doorbreken. 

336 pagina's, leeftijd: 10+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier. 

 

VLIEGEN - Paulien Weikamp (Querido)

Soms is een boek hondertachtig graden anders dan je verwacht. Zeg nou zelf, titel en omslag van Vliegen doen niet direct denken aan een rauw boek dat in de buitenwijken van een grote stad speelt, waarvan de Turks-Nederlandse Umut de hoofdpersoon is, die de auto van zijn vader crasht na joyriden en een belofte doet aan criminele jongens in de buurt die hij niet kan houden. Maar debutant Paulien Weikamp overtuigt meteen in toon en vertelling: Umut staat vanaf de eerste pagina. 

En toch is Vliegen tegelijkertijd enigszins wel het boek dat beloofd wordt door het omslag - het is namelijk ook het verhaal van een grote eerste liefde. Umut ontmoet een meisje bij zijn plantsoenbaantje, en zodra hij haar ziet kan hij boven al zijn zorgen uitstijgen. En dan blijkt ook nog dat het wederzijds is. Tenslotte is Vliegen ook een boek over schuldgevoel en broederliefde, een aspect dat ik persoonlijk het allerontroerendst aan het boek vond. Om te weten hoe al die zaken bijeenkomen, dient het boek gelezen worden, maar Weikamp is in elk geval een welkome nieuwe auteur, die een flinke durf toont met het aangaan van al deze verhaalelementen, en een stijl hanteert die heel fijn leest en soms in een handomdraai iets kwetsbaars heel helder gezegd krijgt. 

280 pagina's, leeftijd: 15+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

IK WIL EEN HOND (EN HET MAAKT NIET UIT WELKE) - Kitty Crowther (De Eenhoorn) - ZWARTBESSIE - Annie M.G. Schmidt & Annemarie van Haeringen (Querido) - DIKKE VRIENDJES HEBBEN EEN PLAN - Ingrid & Dieter Schubert (Leopold)

Ik las drie prentenboeken van vier absolute grootmeesters en de hernieuwde kennismaking was weer heerlijk. 

In het nieuwe boek van Kitty Crowther (Astrid Lindgren Memorial Prize 2010) wil Millie ab-so-luut een hond. Haar moeder zegt tijdenlang nee, maar op een dag is het ja. En dan komt er een hond, die nog bijzonderder blijkt dan Millie had verwacht. De vertelstijl is, zoals we van Crowther gewend zijn, heerlijk los en monter, en de vertaling door Bart Moeyaert is smeuïg en smulbaar. Maar de tekeningen stelen natuurlijk de aandacht. De bladzijden vol honden zijn echt fantastisch: Crowther heeft alle vormen,  kleuren en snuituitdrukkingen gebruikt die ze kon verzamelen. Er zijn bladzijden in haar vertrouwde stijl, maar dit keer ook hele pagina's in zwartwit - op een oranje ondergrond! Ook Prins, het hondje dat ze uit het asiel kiest, is fluorescerend oranje. Crowther maakt altijd boeken waar je blij van wordt, maar van Ik wil een hond (en het maakt niet uit welke) word je superblij.  

56 pagina's, leeftijd: 5+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel of bestel het hier.

In 2020 verscheen Dikke vriendjes durven alles van Ingrid & Dieter Schubert. Nu is er Dikke vriendjes hebben een plan, een lekker vervolg - zelfstandig te lezen. De cover heeft een warmblauwe achtergrond, waarop de twee vriendjes bovenin een wankel bouwwerk naar de lezer zitten te zwaaien. Na wat mislukte solo-bouwplannen bedenken de marmotjes in het boek inderdaad om samen een toren te bouwen. Heel stevig wordt die niet, maar aan het eind van het boek hebben de twee er wel een heerlijk buitenavontuur op zitten, en worden ze opgehaald door een van hun ouders. De platen gloeien weer fijn van de kleur, en elk meekijkend kind zal zich meteen in de gezichtsuitdrukkingen van de schavuitjes herkennen. En als het boek een tweede keer voorgelezen wordt valt de mooie rol voor het rode touw op, en die van het oranje balletje, de boerenzakdoek, het blauwe tasje, en... die van het roodborstje. Was het eerste deel al zo'n fijn woelend boek, het tweede evenaart het zonder moeite.

32 pagina's, leeftijd: 4+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel of bestel het hier.

'Ze had al in geen eenentwintig dagen meer gekakeld. En zij deed nergens meer aan mee. En zij was uitgeschakeld.' Dat is, nog voor het verhaal op de helft is, de conclusie van Annie: kip Zwartbessie heeft een depressie. De herhaling in de tweede hierboven geciteerde zin vind ik uiterst grappig, en het hele lange gedicht roept op tot uit het hoofd leren en citeren op feestjes waar de sfeer even gedeprimeerd is geraakt als de kip uit dit boek. Maar omdat we het gedicht al kennen is deze versie van Zwartbessie vooral het boek waarin Annemarie van Haeringen blinkt. Naast de geciteerde zinnen uit de aanhef van dit stukje zien we de lamenterende Zwartbessie, met haar poten uitgestrekt voor zich op de grond, en verder... een eettafel met daaraan zes andere kippen. Een van hen - en dat is het detail dat deze tekening zijn brille geeft - houdt een vork in de lucht waaraan een wormpje geprikt zit. Elke pagina is een triomf in dit boek, of het nu de dodenprocessie van de kippen, tegen een blauwe achtergrond, is, of de grafrede uitsprekende haan (zie aan zijn houding hoe indrukwekkend hij zijn eigen toespraak vindt). Nooit geweten dat ik tekeningen van kippen aan de muur zou willen hebben, maar dit werk van Van Haeringen roept precies dát verlangen op.

32 pagina's, leeftijd: 6+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel of bestel het hier.

MORGEN GAAN WE VERHUIZEN - Maayken Koolen (Querido)

Zoveel prentenboekdebuten zijn er niet, en zeker niet boeken die werkelijk wat nieuws brengen. Bij Querido verscheen Morgen gaan we verhuizen, het eerste volledig eigen boek van Maayken Koolen. Het gaat over het jongetje Otis, die een kameleon als huisdier heeft - de kameleon heet Sam. Maar Otis en zijn moeder staan op het punt van verhuizen. Hun huis staat vol met dozen en spullen, en dan raakt Sam kwijt.

Daarmee is Morgen gaan we verhuizen een zoekboek (op een heel aantal spreads van dit oblong boek kunnen lezers speuren naar de ergens verborgen Sam), maar het boek is vooral een staalkaart van Koolens visuele kunnen. In heldere kleuren en in een combinatie van wat aquarelverf en krijt lijkt zien we stapels en stapels dozen, bergen en bergen nog niet ingepakte voorwerpen, waarmee Koolen een heerlijke kijkbende veroorzaakt. Heel fijn is ook hoe ze met contouren of opvullingen omgaat: op bijvoorbeeld het aanrecht is de ene pan volledig ingekleurd en van de andere zien we alleen de kleurige contourlijnen. Dat levert heel spannende beelden op. Leuk eerste boek!

32 pagina's, leeftijd: 4+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

OP DE RUG VAN BIGI KAYMAN - Henna Goudzand Nahar & Hedy Tjin (Querido)

De ondertitel van Op de rug van Bigi Kaayman luidt: Een verhaal over Afi en Kofi en de grote kaaiman... Het verhaal gaat dan ook over de kinderen Afi en Kofi die samen met hun tot slaaf gemaakte ouders op een plantage wonen. Het speelt zich ergens in de achttiende eeuw af en de kinderen horen over gevluchte tot slaaf gemaakten en besluiten zelf ook te vluchten, samen met hun ouders. Een grote kaaiman ('Bigi Kaayman') helpt hen daarbij. Dit belangrijke verhaal moet steeds weer verteld worden, want hoe belachelijk is het dat zelfs in Suriname kinderen lange tijd opgroeiden met allerlei Nederlandse 'helden' in de geschiedenisboekjes, maar nauwelijks (of zelfs negatieve) verwijzingen naar vrijheidsstrijders als Baron of JoliCoeur. Of naar de Brooskampers die, met hun leider die Broos heette, zichzelf bevrijdden door in het moerasgebied dat Kaymangrasi werd genoemd te gaan wonen - en op wie dit verhaal lichtjes gebaseerd is.

Hedy Tjin maakte de geweldige tekeningen. In de van haar bekende stifttechniek zet ze sterke, rijke vormen en kleuren neer, die het verhaal in al zijn bontheid tot helemaal naar nu en helemaal naar hier brengen. Er is ook nog een door Gerson Main opnieuw uitgevoerde versie van het kinderliedje Bigi Kayman, en de prachtige vormgeving van Lyanne Tonk en krachtige manier van uitgeven van Querido maken het helemaal af.

56 pagina's, leeftijd: 9+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

EEN ZWALUW IN DE WINTER - Timothée de Fombelle & Thomas Campi (Querido)

Kinderboekenweek is kinderboekenleestijd. En er verscheen een kleinood: na Majoor Rosalie en is er nu het evenzeer betoverende Een zwaluw in de winter. Ik heb het hier over de novelles van de Franse schrijver Timothée de Fombelle. 

In Een zwaluw in de winter wordt in rustige, licht glanzende taal beschreven hoe zwaluwen zich niets aantrekken van de mensen beneden en hun eigen instict volgen, jaargetijde na jaargetijde. Maar dan maakt zich uit al die zwaluwen één bijzonder exemplaar los: Gloria. Zij trekt in de winter de verkeerde kant op - naar het Noorden. Waarom doet ze dat? Dat doet ze om een van die krioelende mensjes, een eenzame chauffeur die ijs vervoert, op een heel, heel bijzondere manier van dienst te zijn. 

O, wat is het toch fijn dat dit soort boeken uitgegeven worden. Een zwaluw in de winter is weer van een even grote menselijkheid als schoonheid. Liefde en verlangen, gevangen in een winterhelder verhaal, soms is dit alles wat je nodig hebt om het blinken van de jeugdliteratuur aan te kunnen tonen. De schilderingen van Thomas Campi zijn al even warm. Als dit een reeks wordt (hartkloppende korte verhalen die adembenemend geïllustreerd zijn), dan zou ik maar vast ruimte maken in je klassiekerskast.

Dit boek werd vertaald door Eef Gratama. Het bevat 64 pagina's, leeftijd: 9+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

EEN TIJGER IN JE BED - Bibi Dumon Tak & Ingrid & Dieter Schubert (Querido)

Non-fictie in de Tijgerlezenreeks - dat kwam nog niet zo vaak voor. Jan Paul Schutten schreef Hoe word je grappig als je niet leuk bent?, met tekeningen van Jeroen Funke, maar nu is er dan een tweede waargebeurd Tijgerleesboek. En dat is van niemand minder dan Bibi Dumon Tak, de Theo Thijssenprijswinnares van 2018. Het gaat over - tijgers. Waar anders over, in een serie die Tijgerlezen heet? De opzet van het boek is heel slim: tussen twee waargebeurde tijger-in-bedverhalen (en die zijn behoorlijk bijzonder) lezen we over wat een tijger kan, wat hij eet, over zijn vacht, over zijn welpjes. Het is heel knap hoe Dumon Tak dat in simpele bewoordingen, korte zinnen en makkelijke woorden weet uit te leggen. Maar nog knapper is dat de frisse lol die altijd in Bibi's stijl verscholen ligt ook hier zichtbaar wordt. Dat maakt Een tijger in je bed tot een heerlijk Tijgerlezendeel.

Maar die heerlijkheid wordt ook veroorzaakt door de exuberante tekeningen van Ingrid & Dieter Schubert. Ze hebben niet bezuinigd op hun bijdrage! Ze tekenen zowel illustratief als associërend, en daarmee sluit hun werk, met de kenmerkende sferische achtergronden in één tint, volledig aan op wat dit boek qua tekst ook is: in gelijke mate verhalend en feitelijk.

64 bladzijden, leeftijd: 6+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

TINTELVLINDERS EN PANTOFFELHELDEN - Sanne te Loo, met gedichten van Hans & Monique Hagen, Joke van Leeuwen, Simon van der Geest, Erik van Os & Elle van Lieshout, Pim Lammers en Bette Westera (Querido)

Een verrassend nieuw kinderpoëzieprentenboek met gedichten over de vier basisemoties: angst, vreugde, boosheid en verdriet, dat is Tintelvlinders en pantoffelhelden. Verrassend vanwege de kwaliteit van de gedichten, en vooral verrassend vanwege de schitterende tekeningen van Sanne te Loo.

Allereerst de gedichten. Zes dichters (waarvan twee duo's) schreven elk vier gedichten. Níéuwe gedichten, en dat is altijd fijn - dit boek is geen compilatie, geen verzamelbundel, nee, alle verzen zijn fonkelverse verzen. Het boek begint en eindigt met Joke van Leeuwens werk, en dat is niet voor niks. Haar eerste bijdrage ('Draken'), die zo begint: ik heb/mhmuhmama/ze gugguhgezien/de duhduhduhdraken, is ronduit fantastisch. De taallol en de eerlijke draai aan het einde maken van dit gedicht net zo'n klassieker als haar bekende 'Lijmen', met aan het eind de begrippen volentje, veukentje en vargeltje. Haar laatste gedicht uit de bundel, 'De dingen in de nacht', is heel anders van vorm, maar verwoordt het heerlijke gevoel van iemand die wakker wordt in de nacht en in de nachtelijke stilte zin krijgt in de dag.

En dan bevat Tintelvlinders en pantoffelhelden ook nog een paar andere klassiekers in wording. Het prachtige 'Oefenen' van Pim Lammers bijvoorbeeld, of het ontroerende 'Huilen' van Bette Westera. 

Al die sterke bijdragen worden omhooggetild door het fantastische werk van Sanne te Loo. Ze tekende bij alle gedichten dieren als hoofdpersonen, en dan vooral jonge dieren. Hoogtepunten opsommen is ondoenlijk, want naast door haar kleurrijkheid en de verrassende invalshoeken blinkt Te Loo vooral uit in het weergeven van de emoties op de gezichten. We zien het al op het omslag. In de gondels van een denkbeeldige dierenzweefmolen zien we een hondje met bravoer, een chagrijnig buldogje, een misselijk zwijntje en twee verstarde katjes. In het binnenwerk voegen zich daar onder andere bedachtzame katjes, een intens tevreden vosje, een woedende kater onder de douche (bij alweer een mooie Joke van Leeuwen), een ondersteboven hyperend schommelende dalmatiër, een koppig wolfje, een hondje met heimwee en nog heel veel meer bij. Alle tekeningen zijn verrassend, ik zei het al, en soms word je er echt stil van: het doodsbange, ineengedoken katje bij het gedicht 'Bangst' bijvoorbeeld, met op de achtergrond een blauw ingekleurde nachtmerrie, of het katje op de rug van een eenhoorn bij 'Verlangblijst', tegen aan decor van in silhouet getekende bloemen en andere mooiigheid: ik zou het zo kopen om aan de muur te hangen. Al met al dus een rijk kleinood, deze uitgave.

56 bladzijden, leeftijd: 6+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

STINKIE - Tjibbe Veldkamp & Emanuel Wiemans (Querido)

Dit nieuwe deel in de serie Tijgerlezen heet Pinkie. Of nee, Stinkie. Op het omslag staat de oorspronkelijke titel doorgestreept, en bij de tekening van een gezellig knollig pony'tje is een tongetje uit zijn bek getekend, en een stinkwolk bij zijn achterste. Het is dus meteen al duidelijk: dit boek is door iemand te braaf bevonden en vervolgens verbeterd. In het colofon staat dan ook deze zin met rode pen bijgevoegd: 'verbeteringen: door mij (niet tegen papa Tjibbe zeggen)'.

Dat procedé gaat het hele boek door. Bij alle tekeningen zijn scheetwolkjes en denkwolkjes toegevoegd, en het op zich brave verhaal van het meisje Pip dat gemoedelijke avonturen beleeft met haar pony wordt zo een lekker smerig gebeuren. Een erg leuke en grappige vondst van Veldkamp. De tekeningen van Wiemans zijn perfect voor dit verhaal. De heldere lijnen, de strakke kleuren, de geinige gezichtsuitdrukkingen... 

Een fijne nieuwe Tijgerlezen, en dat allemaal in simpele taal en korte zinnen, dus voor heel veel aarzelende en beginnende lezers. 

44 bladzijden, leeftijd: 6+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.   

BETHANY EN HET BEEST - Jack Meggitt-Phillips, met tekeningen van Isabelle Follath (Querido)

Er worden best veel boeken uitgegeven waarover je zou kunnen zeggen (zoals op de flaptekst van Bethany en het beest staat) dat ze 'in de traditie van Roald Dahl' zijn, maar voor dit boek gaat dat best behoorlijk op. Dat is vooral te danken aan het heel grappige eerste hoofdstuk, waarin een jongeman (Peregrinus, hij is eigenlijk 511 jaar oud, maar slikt een verjongingsserum) bij een wonderlijke vogelkoopman een 'west-pimpele paarsborstpapegaai' koopt, die meeneemt naar zijn grote huis waar op de bovenste verdieping een beest huist waarvoor de papegaai vervolgens bewonderende liedjes moet gaan zingen.

Met zo'n opening weten we: dit wordt kolder. En dat blijft het ook. Het verhaal rolt zich af in gekkigheid, maar er zijn ook zich ontwikkelende personages - Peregrinus en het weesmeisje Bethany - en er is een werkelijke dreiging. Het meest opvallende aan dit heel vrolijke boek is de taal: Meggitt-Phillips verhult zijn plezier niet en dat springt over op de lezer. Dat komt in deze versie natuurlijk vooral ook door de geweldige vertaling van Robbert-Jan Henkes, die de vertelpret omzette in duidelijke vertaallol. De serie, die verkocht werd aan 22 landen, gaat in oktober door met de verschijning van deel twee: Bethany en het beest - de wraak van het beest.

250 bladzijden, leeftijd: 9+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

HET DIERENBOEKJE MIE - Harriët van Reek (Querido)

'Zestien aaibare verhalen,' dat schrijft de uitgever in de flaptekst van het nieuwste boek van Harriët van Reek - en die omschrijving is zowel raak als verhullend. Want aaibaar, ja, dat zijn ze. De tekstjes gaan over het meisje Mie dat in de nabijheid verkeert van een varken, een schaap, een pony, een paard, een koe, een hond, een kat en een kip. Er wordt veel geaaid en er wordt veel geluierd en genoten. Dat maakt dit tot een zomers, onthaastend boek. Maar door het woord 'verhalen' zou de lezer op het verkeerde been gezet kunnen worden. Verwacht geen plot of zelfs maar enige grote gebeurtenis - de schetsen van Van Reek zijn aanduidinkjes, het zijn zeepbellen die prachtig glanzen en dan, na twee pagina's, weer wegdrijven. Net als echte zeepbellen zijn ze gelukzalig en geluksbrengend - als je er oog voor hebt. 

Ook de tekeningen hebben met hun lichte pastelkleuren, hun lege vlakken en hun dunne gekleurde contourlijntjes iets van die zeepbellen. Illustraties als deze hebben we denk ik niet eerder in de Nederlandse kinderliteratuur gezien. Ze zijn trefzeker, maar ze staan ook op vervlieden. Al met al doet Van Reek iets volkomen nieuws, zowel in tekst als in beeld. Van Reek bewijst met dit boek opnieuw dat ze als kinderboekkunstenaar een zeldzame libelle is - en o, die moeten we koesteren.

40 pagina's, leeftijd: 5+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.