woensdag 6 juli 2022

KOMT WEL GOED - Rudie Verbunt (Clavis)

Aan op het Nederlandse en Engelstalige aanbod gerichte publiek gaan de young adultboeken van uitgeverij Clavis vaak voorbij. In het geval van Komt wel goed, het debuut van de Nederlandse auteur Rudie Verbunt, zou dat jammer zijn. Hij schreef een jeugdroman over een jongen die een eenzaam hoofd heeft en heus er weleens aan denkt hoe het zou zijn om er niet meer te zijn. Het boek is het verslag van hoe de warmte van het leven zich toch aan hem opdringt: zijn baantje bij de bioscoop, zijn ontmoeting met een curieuze Poolse buurman, en vooral het meisje Mickey. 

Oké, het omslag en de titel van het boek lijken niet heel veel moeite te doen om de lezer het boek in te trekken, maar geloof me: het meest frisse aan dit boek is Verbunts stijl. Hij schrijft korte hoofdstukjes, die heerlijk lezen. Met zijn heldere stijl en fijne, levensgelijke dialogen brengt hij sprankel in het verhaal. Komt wel goed is een aangenaam boek, dat vooral een belofte doet over Verbunts schrijverschap: dat komt wel goed.

240 pagina's, leeftijd: 15+. Koop of bestel dit boek bij je lokale bibliotheek, of anders hier

zondag 5 juni 2022

MOT EN DE METAALVISSERS - Sanne Rooseboom (met tekeningen van Sophie Pluim, Van Goor)

Na twee vrolijke, populaire en soepel geschreven series (Jippie! en Het ministerie van oplossingen) is er de eerste stand alone van Sanne Rooseboom, Mot en de metaalvissers. Het is een lekker dik boek, dat een onderdompelend verhaal belooft én levert. Hoofdpersoon is Mot, die eigenlijk Vlinder heet, maar zich bij de naam Mot meer thuisvoelt. Haar moeder is in alle opzichten anders dan zijzelf, maar Mot gaat er zelf op uit en ontdekt op een dag de magneetvissers die langs het kanaal staan. Ze noemt ze metaalvissers, en haalt zelf ook een magneet om dat wat er aan ijzer en metaal op de bodem van het water ligt op te gaan halen. Het is vrijwel meteen raak: ze haalt een complete duikboot voor één persoon naar boven.

Die vondst is de start van een rijk verhaal, want vanaf daar krijgen we duistere machthebbers en duistere tunnels, maar ook opdrachten waar je moed voor nodig hebt en nieuwe vriendschappen-voor-het-leven. Het is heerlijk lezen over Roosebooms heelalletje, dat - zoals in elk goed fantasyboek - door de onderliggende thema's toch allerlei verbanden heeft met onze wereld. En passent lezen we over hoe macht werkt, als contrast met een samenleving waarin er voor iedereen plaats is, en (mooie lijn in het verhaal) hoe Mot en haar moeder elkaar beter leren te begrijpen. Ook leuk: de technische aspecten van de magneten en de duikboottechniek die nergens vermeden worden, maar ook nergens te moeilijk aandoen.

Complimenten voor hoe uitgeverij Van Goor dit boek het licht heeft doen zien. De bladzijden zijn van een fijne, ouderwets aandoende papiersoort en de ruime tekeningen van Sophie Pluim vervoeren de lezer op sterke wijze mee naar dit universum. Met roestbruin als steunkleur doen ze tijdloos aan, en ze doen zelfs denken aan het grootse werk van tekenaars als Tonke Dragt (zoals ze die bij haar eigen boeken maakte) en vooral ook Babs van Wely. Mot en de metaalvissers is nu al een van de bijzonderste boeken van 2022.

 336 pagina's, leeftijd: 10+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

vrijdag 3 juni 2022

VOL MET WOL - Mac Barnett & Jon Klassen (Ploegsma)

Barnett en Klassen, dat zijn pas namen. Van hen samen kennen we het geweldige Bas en Daan graven een gat, maar ook De wolf, de eend en de muis en het drieluik Driehoek, Vierkant en Cirkel. En nu is dan eindelijk een van hun oudere titels vertaald, Extra Yarn, in het Nederlands Vol met wol (mooi gedaan - wel gek dat de naam van de vertaler in het boek niet vermeld wordt). 

Het verhaal gaat over een meisje dat een kistje vindt, een kistje met gekleurde wol. Ze begint er, in het grijze stadje waar ze woont, kledingstukken van te breien. Eerst voor zichzelf, dan voor haar klasgenoten, voor anderen in de stad en zelfs voor huizen en auto's. Dat roept natuurlijk een tegenreactie op, in dit geval: jaloezie. Dit allegorische verhaal, dat onuitgesproken gaat over het belang van creativiteit en optimisme, en hoe niemand die kwaliteiten van je kan stelen, is met de stevige zinnen en de rake, lieve beelden van Klassen tot een hartverwarmend boek geworden. 

48 pagina's, leeftijd: 4+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier

donderdag 2 juni 2022

VAN ARTHUR VOOR ZEB - Vincent X. Kirsch (Luitingh-Sijthoff)

Als we toch jaren geleden hadden geweten dat er een prentenboeken zoals Van Arthur voor Zeb zouden zijn... waarin de verliefdheid tussen twee jongetjes niet gethematiseerd of geproblematiseerd wordt, maar als een vanzelfsprekendheid beschouwd (de letterlijke eindtekst is 'Iedereen wist dat het zo was', en die regel staat naast een heerlijke feesttekening waarop de twee hand in hand het stralende middelpunt zijn). Hoe heerlijk dat we nu in tijden leven dat een boek als dit niet alleen uitgegeven, maar ook internationaal gevierd wordt.

Het omslag van dit boek op oblong formaat toont de hoofdpersonen en de harten die ze met zich meedragen zijn van glanspapier. Zo glanst er van alles, zij het niet letterlijk, aan dit boek: de verliefdheid natuurlijk, de smiles op de gezichten van de jongetjes, maar ook de vele, vele taferelen waarop we zien wat ze zo dagelijks met elkaar doen: pianospelen, lezen (boeken die 'Zap' heten en 'Alf' - het is maar een van de vele geestige details), goochelen, aan een taartenbakwedstrijd deelnemen, skaten, honden uitlaten en nog veel, veel meer. Daarmee is Van Arthur voor Zeb ook een kijkboek geworden, plus een boek met een plotontwikkeling waarvan je even je adem inhoudt (om dan de bladzijde om te slaan en blij te zien dat het toch anders blijkt te zitten), en een boek met heerlijk beweeglijke, geinige tekeningen - check hiervoor bijvoorbeeld even de spread waarop de jongens een zelfportret schilderen, met aan de wand voor hen het ene na het andere wereldberoemde schilderij. O, dit boek spat van de vrijheid en de vrolijkheid.

Dit boek werd vertaald door Pim Lammers, het heeft 40 pagina's en is voor 6+. Koop of bestel het in je lokale boekhandel, of anders hier

dinsdag 31 mei 2022

WAAR DIENT HET VOOR? - José Maria Vieira Mendes & Madalena Matoso (Tiptoe Print)

Er zijn niet veel prentenboeken die beginnen met de zin: 'Voor we beginnen: heeft er iemand een vraag?' Waar dient het voor? doet dat wel en zet daarmee de toon: dit wordt een origineel boek. Behalve de eerste zinnen vallen ook meteen de strakke, kleurrijke vormen op, die op de pagina's staan als een collage van geschilderde, uitgeknipte en tot een perfecte compositie geschoven beelden. Die stijl doet een beetje denken aan het werk van Yvonne Jagtenberg, maar ook aan prentenboeken zoals die in de jaren zestig en zeventig in landen als Tsjechië en Polen werden gemaakt. Sterk én vertrouwd.

Wat volgt is een langzaam, in stapjes, opgebouwd, licht filosofisch onderzoek naar het begrip 'functionaliteit'. Dat klinkt ingewikkeld, maar de vragen zijn op kindermaat en regelmatig wordt er gecheckt of we het begrepen hebben. En of er nog vragen zijn. Uniek boek!

Dit boek werd vertaald door Annelies Beck, het heeft 64 pagina's en is voor ongeveer 8+. Bestel of koop het bij je lokale boekhandel, of anders: hier

zondag 29 mei 2022

DE JONGEN DIE VAN DE KLIF SPRONG EN ZACHT TERECHTKWAM - Stefan Raatgever (Luitingh-Sijthoff)

Mooie titel, mooie cover: dit boek van debutant Stefan Raatgever (nou ja, debutant, hij is al sinds jaar en dag vooraanstaand popjournalist) maakt al voor het lezen nieuwsgierig. Het verhaal wordt verteld vanuit de negentienjarige Alec, die denkt en denkt en denkt en denkt. Hij is onderdeel van een leuk groepje vrienden, maar de vraag is of ze hem wel echt kennen. Op zich is dat niet vreemd, want Alec laat zich ook niet makkelijk kennen. Hij gaat mee in de verwachtingen die de andere jongens van hem hebben op het gebied van meisjes veroveren.

Maar dan komt de halfzweedse Björn opeens in zijn leven. Björn brengt een bepaalde losheid met zich mee, een andere kijk op werken, leren en zijn. Alec en hij worden direct vrienden. Al vrij snel is er, naast de geestelijke aantrekking, ook de fysieke. Raatgever vertelt in dit boek zoals Alec is: formulerend, filosoferend, een beetje hoogdravend soms, zoals VWO-ers voor hun eindexamen kunnen zijn, en dan weer radicaal eerlijk. Het boek cirkelt prachtig naar het moment dat er inderdaad van een klif gesprongen moet worden, met Stockholm als decor. 

Het is Raatgever gelukt om in deze fijne coming-of-ageroman steeds dichter bij de echte Alec te komen, met fijne scènes en een sterke ontknoping. Met muzikale begeleiding (de auteur is niet voor niets popjournalist), omdat elk hoofdstuk met een vooruitwijzend tekstfragment uit een popsong begint, er zijn quotes van Bowie tot Parton, van Anita Meyer tot Springsteen. En er is natuurlijk de voor dit boek meest betekenisvolle, die uit het allermooiste liedje van ABBA: 'It's funny, but I had no sense of living without aim - the day before you came.'

220 pagina's, leeftijd: 15+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

vrijdag 27 mei 2022

ZOEKEN NAAR ESTHER B. EN HET VOORVAL MET BENITO - Do Van Ranst (Davidsfonds)

Zoeken naar Esther B. en het voorval met Benito (2021) van Do Van Ranst is een ensemblestuk. Zes kinderen, deels vrienden, deels nog (helemaal) niet, worden bij elkaar gezet vanwege een psychologische schoolopdracht, ingegeven door het idee 'wat weten jullie nu werkelijk van elkaar?' en door een wel heel uitzonderlijk sterfgeval. Meer moet er over de plot niet gezegd worden, die is behoorlijk uniek voor een kinderboek. Die originele set-up geeft Van Ranst de gelegenheid om een boek te schrijven zoals er niet veel zijn. 

Wat eerst, zodra je begint te lezen, opvalt is Van Ransts sterke observatievermogen. Gezien door de ogen van Deef, die de scherpste kijker van de groep is, treffen ons vele details, die aan de ene kant de kinderen meteen scherp neerzetten (ze zijn heel, heel levendig) en aan de andere kant van deze jeugdroman een babbelboek maken. Dat laatste bedoel ik overigens als compliment, want het is soms een aangename ervaring om niet overal aanwijzingen en bedoelingen in te hoeven zien. Deefs navertellen waaiert soms wijd uit en dat maakt dat dit boek een klein beetje familie lijkt te zijn van Bizar van Sjoerd Kuyper (2019). Niet qua plot, niet qua toon, zelfs niet qua leeftijd van de personages - Van Ransts personages zijn jonger -, maar wel qua anti-strakgetrokkenheid. Het boek doet ook aan als familie van Van Ransts eigen Mijn vader zegt dat wij levens redden (2005), dat al net zo knap liet zien dat deze auteur een fijn oog heeft, en niet bang is voor een verrassende inval.   

Een ensemblestuk, met veel licht op elk kind afzonderlijk, dat biedt  Zoeken naar Esther B. en het voorval met Benito. Het boek leent zich perfect voor een toneelbewerking, inclusief achtergrondmuziek - zoals bijvoorbeeld, zeldzaam in een kinderboek, het songfestivalliedje dat de onlangs gestorven Armando Gama in 1983 voor Portugal zong. Verwacht dit soort fijne omweggetjes en ga ondertussen mee op zoek naar Esther B. 

254 pagina's, leeftijd: 12+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier

woensdag 25 mei 2022

NEE, HÈ - Anke Kuhl (Luitingh-Sijthoff)

Nee, hè van de Duitse Anke Kuhl ziet eruit als een 'gewoon' kinderboek, maar is een graphic novel. Dat is een blijmakende verrassing. Kuhls tekenstijl is geestig en warm. Ze schetst een dagelijks leven van twee meisjes in het begin van de jaren tachtig - haar eigen leven, want de ondertitel is 'Zo ging het echt'. 

In korte strips laat Kuhl ons op een luchtige manier kijkjes nemen in een gezin, en doordat het dus levensecht is, denk je steeds: ja, precíés! Hoe een van de meisjes bijvoorbeeld steeds aan het haar van haar vader wil voelen, wat hij leuk vindt, maar uiteindelijk niet, want dan moet hij het opnieuw in model brengen (sowieso erg leuk om eens een hele strip over haardrachten van ouders te lezen). Een ander sterk stripje laat zien hoe Anke in bed doodsangsten uitstaat omdat ze op televisie heeft gehoord dat de zon zal uitdoven. Of die waarin de meisjes een onderlinge ruzie uit laten lopen op een grappig wc-borstelgevecht. 

Kuhl gaat de grote onderwerpen overigens niet uit de weg, zowel de vriendin die papa blijkt te hebben en (terugblikkend) het dodelijke ongeluk dat de moeder heeft gehad komen aan de orde, maar ze zijn ingebed in de gezinsliefde die troost biedt. Daarmee doet Nee, hè altijd licht aan, maar niet wereldvreemd. Een heel charmant boek, dat meer lezers en kijkers verdient.    

Dit boek werd vertaald door Mariella Manfré. Het bevat 136 pagina's, leeftijd: 8+. Koop of bestel het bij je lokale boekhandel, of anders hier

donderdag 19 mei 2022

VOOR ALTIJD VANDAAG - Koos Meinderts & Annette Fienieg (Hoogland & Van Klaveren)

Deze week kwam Voor altijd vandaag uit, een dichtbundel in prentenboekvorm, met korte gedichten van Koos Meinderts op de rechterpagina en grote tekeningen van Annette Fienieg op de linkerpagina. Strikt genomen is Voor altijd vandaag niet voor kinderen of jongeren geschreven, maar zowel tekst als beeld is van een zo fijne helderheid, dat ook wie minder poëzie-ervaring heeft er veel moois uit kan halen - en Meinderts en Fienieg zijn natuurlijk belangrijke kinderboekmakers, dus ik tip het boek hier graag.

'Een lied van heimwee en verlangen/ als een hommel, in een glas gevangen.' Dat zijn twee regels uit het gedicht Onder het asfalt, en misschien zijn ze wel exemplarisch voor de bundel zelf. De gedichten roepen een lichte nostagie op, soms, maar dan wel met de nadruk op 'licht'. Nergens wordt het te zwaar, nergens vervallen we in wanhoop om het feit dat alles voorbijgaat. Misschien doet de bundel meer wat in het gedicht Spiegel staat:

Zoals voor mij een man een vrouw
een meisje in de spiegel keek
of een jongen zoals ik
zo kijk ik nu in de spiegel
met een blik van wie ben ik
stiekem om een hoekje
laat je zien, ik zoek je.

Meinderts zoekt in dat wat zijn eigen leven en zijn blik hem oplevert naar wie hij is en wie hij was. De dood wordt benoemd ('Mijn moeder is dood / dat is erg.'), maar de bundel wordt ook rijkelijk bevolkt door vogels en vogelgezang. Er zijn ultrakorte observaties, er zijn gedichten die bijna een liedtekst zijn, en er is altijd hoop: 'Voorbij de laatste winter / begint een lange zomernacht. / Welkom in de boomgaard / er wordt op je gewacht.' 

De aangename sfeer van dat wat blijft, wordt vooral ook bepaald door de fijne kleurbedding die Annette Fienieg meegeeft. Ze legt een zachte zachtheid onder dit boek, dat aan de ene kant laat zien dat alles genuanceerd is, en aan de andere kant dat er altijd, voor wie zoekt, schoonheid zal zijn. Ja, dat is wat Meinderts en Fienieg vooral bieden met dit boek: kalme troost. Voor wie het wil horen en zien.

 64 pagina's. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier

dinsdag 17 mei 2022

IK MIS MILO - Pim Lammers & Sanne te Loo (Querido)

Let op, er is een beeldschoon prentenboek verschenen. Pim Lammers (tekst) en Sanne te Loo (tekeningen) maakten samen Ik mis Milo, een schitterend verhaal over hoe een jongetje zijn schildpad mist. Het is genieten van alles wat Sanne te Loo aanbrengt in de tekeningen: als er staat 'Milo en ik hoorden bij elkaar' zien we een huiskamer vol met foto's van het jongetje met Milo, maar ook tekeningen die hij van hen samen heeft gemaakt, en zelfs de bloempot is in schildpadvorm. Naast het begripvolle aanvullen van het verhaal dat Te Loo aanbrengt, vallen vooral ook de rake gezichtsuitdrukkingen op. Want dat is wat het hele boek doet: het verkent alle aspecten van het missen.

De tekst van Pim Lammers straalt, nu eens staat er maar één zin op een bladzijde, dan weer zijn het er wel tien. Dat is volkomen juist: soms uit het triest zijn zich nu eenmaal in een harde conclusie, dan weer in een lange opsomming van alle aspecten die zo leuk waren aan degene of datgene wat je verloren hebt. Het is een beetje vreemd om te zeggen van een boek over verdriet, maar zowel tekeningen als tekst zijn zo fris! En wat mij betreft schuilt het echte bewijs dat Pim Lammers diep verstand heeft van hoe je iemand kunt missen in de oplossing van het verhaal (die ik hier niet weg zal geven) en dan vooral in de aller-, allerlaatste zin. Als je die leest - in samenhang met het heel gelukzalige beeld dat Te Loo ons daar geeft - denk je: ja, Pim Lammers weet het, hij weet het echt.

32 pagina's, leeftijd: 5+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier

woensdag 27 april 2022

DINGEN DIE IK NIET OVER SCHAPEN WIST - Jaco Jacobs (Ploegsma)

De belangrijke Zuidafrikaanse kinderboekenschrijver Jaco Jacobs werd eind 2020 in Nederland geïntroduceerd door uitgeverij Ploegsma met het uitbrengen van Een mooie dag om een boom te klimmen. Dat verrassende, hartverwarmende boek deed ons uitzien naar meer van Jacobs' werk, en Ploegsma zag dat uitzien en komt nu met een tweede vertaling, die van Dinge wat ek nie van skape geweet het nie, opnieuw uitstekend naar het Nederlands gebracht door Tjalling Bos. 

Hoofdpersoon is de veertienjarige Luan, een jongetje dat dreigt te ontsporen onder invloed van twee vriendjes. Na een gebeurtenis die echt te ver gegaan is (waarvan de toedracht lang onaangeduid blijft in het boek, een van de slim aangebrachte spanningslijnen) volgt er een straf: Luan moet een tijd gaan doorbrengen met zijn oma, die trouwens evenzeer uit de gratie is. Oma is een heerlijk personage, en zij neemt Luan mee op een tocht langs windmolens - die wil ze fotograferen. Mooi symbolisch, want Luan blijkt tegen heel wat windmolens in zijn hoofd te vechten, en uiteindelijk, precies op het moment dat oma haar fotografietocht staakt, blijkt Luan een hoofd vol helderheid voor zichzelf te hebben gecreëerd. Ik schrijf dit trouwens veel cryptischer en psychologischer op dan dat het in het boek op ons toekomt. Dingen die ik niet over schapen wist is een boek dat heerlijk leest, dat precies licht én precies betekenisvol genoeg is, en dat memorabele personages bevat. Oftewel: het is opnieuw een Jacobs die doet uitzien naar meer. Ploegsma?

128 pagina's, leeftijd: 10+. Lees of koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

maandag 25 april 2022

SCHILDPAD EN IK - Marit Törnqvist (Querido)

Het probleem met huisdieren is dat je ze overleeft. Je houdt met overvloedige liefde van ze en op een dag moet je zien om te gaan met hun dood. Maar wat nu als je een huisdier hebt dat langer zal leven dan welk ander huisdier dan ook? Langer zelf dan een mens? Dat is het spannende uitgangspunt van Schildpad en ik van Marit Törnqvist, waarin het gaat om een reuzenschildpad, waarschijnlijk een Seychellenreuzenschildpad, een soort die meer dan 200 jaar oud kan worden. Een jongetje vraagt op de vooravond van zijn vijfde verjaardag aan zijn opa om nog eens het verhaal van opa's huisdier, de reuzenschildpad, te vertellen. Wat volgt is een prachtige geschiedenis over hoe het dier opa al een leven lang vergezelt en getuige is van geweest van opa's opgroeien, van opa's liefdesleven en van opa's verdriet om het overlijden van zijn vrouw. 

In schitterende Törnqvist-schilderingen zien we spread voor spread een inkijk uit het leven van baasje en huisdier. De vertelling is prachtig verdeeld over de tekst en de tekeningen. Lezen we in het verhaal dat alle buurtkinderen naar de schildpad willen kijken, dan zien we zijn baasje als keeper in een doel staan, met de schildpad aangelijnd aan de doelpaal. Lezen we dat de ouders van de hoofdpersoon vinden dat de schildpad te groot wordt om thuis te houden, dan zien we de vader de voordeur repareren waarvan de onderkant provisorisch is verbreed om de schildpad erdoor te kunnen laten. Natuurlijk kunnen we ook weer tekening voor tekening baden in de warmte van Marit Törnqvists kleuren en is het boek subliem uitgegeven, met een linnen band en met de vertrouwde vormgeving van Barbara van Dongen Torman. Dat alles maakt van Schildpad en ik een menselijk, hartelijk, kleurrijk, wijs, blij verhaal. Als je het uit hebt kun je daarom alleen maar zuchten: fjoe, wat een boek. 

64 pagina's, leeftijd: 5+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

zaterdag 16 april 2022

DIT GEBEURDE ALLEMAAL ECHT - Joukje Akveld & Kees de Boer - BOB POPCORN IN AMERIKA - Maranke Rinck & Martijn van der Linden (beide boeken: Querido)

Er zijn weer twee heel geinige boeken in de Tijgerlezen-serie van uitgeverij Querido uitgekomen - Tijgerlezen gaat dus nog steeds op volle kracht door, voor komende zomer staan er o.a. nieuwe delen van Kaat Vrancken & Saskia Halfmouw en van Simon van der Geest & Karst-Janneke Rogaar gepland.

Op de schutbladen van Dit gebeurde allemaal echt zien we achtergevels, balkonnetjes en ramen, zoals die in vele appartementengebouwen in steden te zien zijn. Cees, met een kinderboekschrijver als moeder, gaat lekker lezen in de tuin. Schommelbankje, kat erbij. Maar dan begint het geluid, en de overlast. Cees wordt steeds kwader. Dat opkoken van haar woede (ja, Cees is een meisje) is heel komisch verwoord en verbeeld door Akveld & De Boer, en de grootste lol komt van de gewéldige ontknoping. Wat een tof boek.

Ook Maranke Rinck en Martijn van der Linden in het derde deel van Bob Popcorn (en ja, na de zomer komt het vierde deel alweer uit!) zijn heel geestig op dreef. Fijn dat het decor nu Amerika en een Amerikaanse boerderij is. Het avontuur swingt lekker snel, het is lekker wensvervullend en de tekeningen van Van der Linden zijn weer lekker gedetailleerd. Een sterk deel van deze serie. 

Dit gebeurde allemaal echt: 48 pagina's, leeftijd: 6+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier

Bob Pocorn in Amerika: 208 pagina's, leeftijd: 6+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

dinsdag 12 april 2022

DE SCOOTMOBIELE EENHEID - Mirjam Oldenhave, met tekeningen van Rick de Haas (Querido)

Wie ooit, zoals ik, verslaafd is geraakt aan de boeken van Mirjam Oldenhave, heeft er een fijne kick bij. In het kader van de Maand van de Filosofie schreef ze een heerlijke novelle, die op ruime wijze voldoet aan het thema van die maand: 'intieme vreemden'. Hoofdpersoon is Luca, die het liefst nooit meer naar school zou willen, niet omdat ze de leerstof niet aan kan, maar omdat ze de sociale omgang met haar klas niet aan kan. De novelle bestrijkt vijf dagen die Luca, samen met vier andere kinderen, in 'groepje groen' van stichting Basta door moet brengen, een organisatie waar je als tiener bij wordt aangemeld als je teveel spijbelt. Oldenhave maakte furore met het beschrijven van de klas van Mees Kees uit de gelijknamige boeken, dus geef haar maar een groepje en ze tovert ze allemaal in luttele zinnen levend voor je lezende ogen. Ook hier weer - en alsof het groepje van vijf nog niet genoeg is doet Oldenhave er ook nog een groep oudere mensen 'die de kluts kwijt zijn' bij, plus een groepsbegeleidster en haar volwassen dochter én kleinzoon. Als ik het goed uitgerekend heb zijn bevatten de 106 pagina's van het boek zo'n vijftien personages die elk op je netvlies blijven, ook als het boek uit is.

Hoewel De Scootmobiele Eenheid voor een wat ouder lezerspubliek is dan de Mees Keesboeken, delen ze allebei Oldenhaves twee grootste kwaliteiten: grappen en ontroering. Bijna elke alinea bevat wel een van deze twee. Zo staat er over de leerplichtambtenaar die op bezoek komt: 'Ze wilde over het vervolg praten. Letterlijk: zij wilde erover praten. Ze wilde dus graag van zichzelf horen hoe ze erover dacht en niet van mij.' En wat de ontroering betreft: wat lang onoplosbaar lijkt in het boek, wordt op een heel mooie manier hoopvol gemaakt, en dus sla je als lezer de novelle glimlachend dicht. Nergens aan het boek is af te lezen dat het een project in opdracht is, ook dat is knap. De Scootmobiele Eenheid is gewoon weer een uitmuntende Oldenhave. 

106 pagina's, leeftijd: 10+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier

zaterdag 9 april 2022

HET VERLEGEN VOGELTJE - Jan Paul Schutten & Liset Celie (Gottmer) - OPRUIMEN DOE IK MORGEN - Merel Eyckerman (Gottmer)

Er zullen niet veel kinderboeken zijn met een groenling in de hoofdrol. Dit lieve vogeltje, met zijn opflitstende groene strepen, is ook in het prentenboek Het verlegen vogeltje geen rauwdouwer. Het is verliefd op een groenlingvrouwtje, maar durft haar dat niet rechtstreeks te zeggen. Hij schakelt een andere vogel in, en dan volgt er een heerlijke reeks van spraakverwarringen, die steeds kolderieker worden en de groenling steeds verder van zijn doel lijken te brengen. Tot de cirkel heel mooi rond komt... Een heel fijn en grappig prentenboekverhaal, waarbij je ook nog eens, mede door de strakke, kleurrijke tekeningen van Liset Celie, kennis opdoet van allerlei vogelsoorten.

Het jongetje dat de hoofdpersoon is in Merel Eyckermans Opruimen doe ik morgen komt maar niet toe aan écht zijn spullen op orde brengen. Door zijn ongebreidelde fantasie kan hij het niet helpen dat hij in alles wat hij ziet een aanleiding voor een nieuw spel vindt. Een heel herkenbaar gegeven, maar het is zó fijn in beeld gebracht door Merel Eyckerman. Ik hou van haar tekenstijl, die veel zachte kleuren en fijne lijnen combineert. O, wat zijn die lijnen trefzeker. En hoe schoon bouwt ze altijd haar bladzijden op! Opruimen doe ik morgen is weer eens zo'n prachtige synthese van toegankelijk en artistiek.  

Leeftijd: 4+. Koop of bestel ze bij je lokale boekhandel, of anders hier (Eyckerman) of hier (Schutten/Celie).


vrijdag 8 april 2022

ANANGSIEH TORIES - Anton de Kom, met tekeningen van Brian Elstak (Atlas Contact)

In 1934 kwam Wij slaven van Suriname van Anton de Kom uit. Het boek is een grote, belangrijke klassieker geworden, waarin de ware geschiedenis van Suriname en de tot slaaf gemaakten werd beschreven. Het boek beleeft de laatste jaren een heropleving en wordt gezien als de mijlpaal die het was. Ook De Kom zelf wordt inmiddels gezien als de activist, voorloper, leider, geschiedkundige die hij was. Maar dat hij een groot schrijver was wordt misschien minder benoemd. Hopelijk komt daar met Anangsieh Tories verandering in. 

Het boek bevat vier verhalen over de spin Anansi. De Kom schreef ze in de jaren dertig, met name voor zijn kinderen, maar ze werden niet eerder uitgegeven. Het eerste verhaal is een bekend Anansi-verhaal, zoals zijn oma het hem vertelde, maar de andere drie zijn door De Kom zelf verzonnen. Wat meteen opvalt: de glanzende manier van opschrijven. Wie van taal die je van de pagina wilt eten houdt, streept op alle bladzijden lekkernijen aan. De zinnen flonkeren van de details, alles ruikt, blinkt, maakt geluid, straalt van kleur. Zinnen als 'Buiten was het leven reeds buitengewoon druk geworden. Zonnestraaltjes, vogelgejubel, als alle kinderen van tien scholen tegelijk op een speelplaats spelend.' Of, over een rennend meisje: 'Het was of de bomen die aan weerskanten van haar stonden ineens groene sneltreinen geworden waren, die links en rechts van haar voortijlden.' 

De verhalen zijn heel gevarieerd. Het tweede verhaal is een doodgriezelig maar ook heel spannend verhaal over de dreiging van de grote bloedzuiger die kinderen steelt. De hoofdpersonen van het derde verhaal zijn planten en struiken, die in onderlinge nijd en jaloezie niet voor mensen onderdoen. Het laatste verhaal gaat over het dappere meisje Akropienah die beloond wordt omdat ze de geblesseerde Anangsieh verzorgt. De vraag of dit ook een kinderboek voor alle kinderen van nu is, is naar mijn mening niet zo interessant, omdat het door het genie van de schrijver Anton de Kom een boek voor iedereen is. Ik heb gesmuld van deze uitgave, die ook nog eens het Suriname van honderd jaar geleden zo dichtbij ons brengt. Dat smullen deed ik allereerst door de verhalen, maar ook door de prachtige vormgeving van Lyanne Tonk, de zeer complete uitgave, het heel mooie voorwoord door Gerda Lenten Havertong en het heel heerlijke nawoord van Raoul de Jong. 

168 pagina's, leeftijd: 8+, wellicht, maar vooral ook volwassenen. Koop of bestl dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

donderdag 7 april 2022

VERGEET MIJ NIET, ANNE FRANKS VRIENDEN EN VRIENDINNEN - Janny van der Molen, met tekeningen van Martijn van der Linden (Ploegsma)

Je bent pas dood als je naam niet meer genoemd wordt, zo eindigt Janny van der Molen haar nawoord van Vergeet mij niet, een boek - ook dat noteert ze - waarvan het schrijven haar het meest heeft aangegrepen, in vergelijking met haar andere werk. Dat is goed te begrijpen. Met name het laatste deel van het boek, dat waarin van alle vrienden en vriendinnen verteld wordt hoe het verhaal (en meestal hun leven) afgelopen is, is wanhopig makend. De verhalen die we ervóór gelezen hebben, over Peter, Juultje, Mary, Sanne, Ietje, Helmut, Kitty, Nanette, Martha, Peter en Hannah, bouwen aan een groot zicht op jong zijn en in aanraking komen met de grauwste gruwel die je kunt bedenken. De verhalen laten vrolijke, liefhebbende kinderen en tieners zien, die stuk voor stuk getroffen worden door de oorlog. Het boek bouwt intelligent op, waardoor het na elkaar lezen van de verhalen ook een grotere kennis van de precieze geschiedenis geeft. De kinderen uit dit boek worden, behalve door Van der Molens tekst, ook stralend tevoorschijn geroepen door de tekeningen van Martijn van der Linden. 

Het is indrukwekkend hoeveel onderzoek er in dit boek is gaan zitten. Janny van der Molen heeft geen mogelijkheid onbenut gelaten om haar hoofdpersonen en de vroege jaren veertig helder in beeld te brengen. Ze sprak met vele nabestaanden, en in drie gevallen ook met de hoofdpersonen zelf. Na het werk dat Van der Molen ook al voor eerdere boeken deed, is het overduidelijk over welke kennis en welk inlevingsvermogen ze inmiddels bezit. Met dit monumentale boek maakt ze nog eens duidelijk dat oorlog niemand onbeschadigd laat, en vooral jonge mensen niet. Hulde voor dit boek - van eeuwige relevantie, en misschien in deze tijd nog meer dan anders.

296 pagina's, leeftijd: 10+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

zaterdag 2 april 2022

DE REST VAN JE LEVEN - Els Beerten (Querido)

Kinderen die nu, omdat ze met hun ouders uit Afghanistan, Oekraïne of Syrië gevlucht zijn, opgroeien in Nederland, België of Polen, verkeren in dezelfde positie als de jonge Fredo uit De rest van je leven. Hij werd geboren in Italië, maar kwam met zijn vader aan het begin van de Tweede Wereldoorlog in Engeland terecht. We volgen hem in twee landen, beginnend in zijn geboorteland, opgroeiend in zijn nieuwe land en dan weer terug migrerend naar Italië. We volgen hem en zijn vader, hem en zijn geliefden, en dan volgen we hem ook als jonge man die een vaderrol moet vervullen voor Vittorio. En dan switcht het perspectief naar dat van Vittorio, en zelfs het font van de hoofdstukken switcht mee (op één hoofdstukje na waarin het vergeten is). Die verschuiving van landen, die verschuiving van leeftijden en die verschuiving van hoofdpersonen maakt van De rest van je leven een breed boek. Vanaf het begin voelen we dat we Els Beerten met die breedte kunnen vertrouwen, haar greep is stevig en haar kijk is barmhartig.

Aangrijpend zijn de zinnen die Fredo op het eind tegen zijn geliefde uitspreekt: ‘We lopen allemaal verloren, Carlotta. Het is wat mensen overkomt als ze van wereld veranderen. Misschien kan het zelfs niet anders. Want hij loert om elke hoek, de nieuwe wereld. Een oorlog die begint, een schip dat zinkt, een lief dat verdwijnt – de oude wegen die we ooit liepen, ze liggen achter ons.’ Dat klinkt zo triest en ook zo van alle tijden, helaas. Maar de troost ligt hem in de ontdekking van wat je wél kunt bepalen, want dit laat Beerten Fredo ook zeggen: ‘Misschien zijn we het niet vergeten. Dat wegen geslepen worden als we ze lopen. Dat een lied in het hoofd ons daarbij moed kan geven. Dat wij op zijn minst dat lied kunnen kiezen.’ Met dat inzicht wordt De rest van je leven een nog rijker boek dan het al is – zeker als we in aanraking komen met mensen die nu, in onze tijd, in onze omgeving, een nieuwe wereld hebben moeten leren ontdekken.  

300 pagina's, leeftijd: 15+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

 

vrijdag 25 maart 2022

EEN ZEE VAN LIEFDE - Pieter Gaudesaboos (Lannoo)

Gisteravond kreeg Een zee van liefde zowel de publieks-Boon als de jury-Boon, de nieuwe grote literatuurprijs van Vlaanderen. Ik las het boek al veel eerder, maar schreef er nog niet over, en dat kan natuurlijk niet.

Pieter Gaudesaboos is al jaren inventief en avontuurlijk prentenboekmaker met schitterende boeken als Toen oma plots verdween en nog niet lang geleden het ontroerende boek over adoptie: Klein verhaal met een hart. Was Gaudesaboos vooral speels in het begin van zijn carrière, nu is hij, zonder de speelsheid helemaal te verliezen, ook een maker die weet te ontroeren. Steeds vaker wendt hij zich tot de simpele, belangrijke zaken van een leven: nabijheid, vriendschap, liefde. Een zee van liefde is daar het hoogtepunt van. 

Pinguïn beseft het al een tijdje: hij is verliefd op Beer. Iedereen die zoiets al eens meegemaakt heeft zal zich herkennen in de eerste bladzijden van het boek, waarop Pinguïn al zijn moed bij elkaar raapt, een zee van aarzeling en twijfel overzwemt (in het boek is het een letterlijke zee, mooi zinnebeeld), diep ademhaalt en bij Beer aanklopt. Beer is overvallen en reageert niet direct met de boodschap die Pinguïn wil horen. Hoe moet deze relatie - of vriendschap - nu verder? Gaudesaboos heeft al die fijne én lastige fases van zo'n liefde die zich vriendschap moet laten noemen warm, sterk en simpel verbeeld. Het is ongelooflijk hoe een boek met zulke heldere beelden en heldere kleuren (Gaudesaboos houdt zijn bonte palet heel krachtig in bedwang) zo'n complexe relationele situatie precies weet te treffen. Daarmee is Een zee van liefde (spoiler: het boek heet niet voor niets zo) een zeldzaam geslaagd boek dat universeel is doordat de maker er zijn puurste hart in heeft gelegd.

80 pagina's, leeftijd: 4+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

zaterdag 19 maart 2022

WALVISSEN AAN WAL - Nick Bland (Leopold) - GASTON - Kelly Dipucchio & Christian Robinson (Gottmer)

Twee prentenboeken die internationaal furure maakten, beide aaibaar, beide met een mooie boodschap - en ze zijn nu in het Nederlands vertaald. 

Wat aan Gaston meteen opvalt is de fantastische vlakcontrole die tekenaar Christian Robinson tentoonspreidt. Elke pagina is volledig in balans. Je zou hem willen vragen voor omslagen van romans, voor het beschilderen van je lege muur en voor de poster boven je bed. Met de prettige kwaststreken (waarvan je de textuur in de tekeningen ziet) doet zijn werk denken aan dat van kunstenaar Klaas Gubbels. Het verhaal van Dipucchio is een pleidooi voor innerlijk versus uiterlijk, voor erachter komen wie je bent. Daarnaast is de twinkeling in haar zinnen nooit ver weg.


In Walvissen aan wal valt vooral de warmte op. Om als tekenaar van grote grijze vlakken (die walvissen als hoofdonderwerp onontkoombaar van je vragen) iets vriendelijks en gloeiends te maken is een flinke prestatie. De combinatie met het tekenen van mensen in geloofwaardige beweging is niet simpel, maar Bland lukt het. Na de absurde inzet van het boek valt de belangrijke boodschap aan het eind des te scherper op, maar het boek is door het beeldende werk veel meer dan alleen de moraal. 

Gaston werd vertaald door J.H. Gever, Walvissen aan wal door Studio Bos. 

Beide boeken: 40 pagina's, leeftijd: 5+. Koop of bestel ze bij je lokale boekhandel, of anders hier (Gaston) of hier (Walvissen).

vrijdag 18 maart 2022

GEM, HET VERHAAL VAN EEN REUS - Annemarie van Haeringen (Leopold)

Heel vaak hebben de boeken die door Annemarie van Haeringen niet alleen getekend maar ook geschreven worden een interessante invalshoek - ook dit keer weer, want: een biografie van een reus, zagen we dat vaker in een prentenboek? Het gaat dit keer ook nog eens om een gewone reus, dus geen megagrote of piepkleine, maar een gemiddelde. Vandaar zijn naam, Gem, afkorting van 'gemiddeld'. 

Op de eerste schutbladen zien we hem met zijn benen op een stel bergen staan. Zijn broek is te kort en zijn nagels lijken blij gelakt. Op de titelpagina zien we hem al wat verder in beeld: zittend, over de volledige spreadbreedte, in een streepjespak. Maar zijn hoofd past nog niet op de pagina. Daarvoor moeten we omslaan, en dan, op de eerste dubbele pagina van het boek, zien we Gem in vol ornaat staan, terwijl hij met een olifant knuffelt. Slaan we nog eens om, dan begint zijn levensverhaal. 

Opnieuw is het heerlijk om te zien welke informatie Van Haeringen in de tekst en welke ze in de tekeningen prijsgeeft. Dat Gem olifanten als huisdier houdt (die, vanwege de verhoudingen, steevast als min-beetsje over de bladzijden kruipen) zien we bijvoorbeeld veel eerder en veel vaker dan dat we het in de tekst lezen. Het verhaal, en Gems leven, neemt een wending wanneer er een reuzenzeemeermin - letterlijk - opduikt, en met een tevreden gevoel, maar verwend door de fijne, onvoorspelbare details, doen we dit zo niet gemiddelde boek dicht.

32 pagina's, leeftijd: 5+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekwinkel, of anders hier


donderdag 17 maart 2022

HET GROTE LEVEN VAN KLEINE FONS - Henry Lloyd (Querido)

Schrijver Daan Remmerts de Vries verraste enige tijd geleden met een nieuw pseudoniem, dat van Henry Lloyd. Of eigenlijk ook met twéé nieuwe pseudoniemen, want ook de door hem gemaakte tekeningen verschenen onder een andere naam, die van Laurens Rawie. Maar de grootste verrassing waren de boeken zelf, eerst Flin, of de verloren liefde van een eenhoorn (2019) en toen Prinses Nola en haar waardeloze prins (2020). Het waren boeken uit een nieuw universum, met modern denkende sprookjesfiguren, een dwerg met twee hoofden en een laconieke eenhoorn. Daan Remmerts de Vries werd intussen bekroond met de Theo Thijssenprijs, en het is aannemelijk dat de jury op tijd heeft begrepen dat Henry Lloyd DRdV was, want deze boeken horen tot het beste uit zijn oeuvre. En nu is er een derde deel, Het grote leven van kleine Fons

Opnieuw is het genieten van de handomdraaien waarmee Henry Lloyd/Daan Remmerts de Vries een nieuwe scène inleidt. Zoals deze: 'Het wordt winter. De avonden beginnen vroeg, de ochtenden beginnen laat.' In al zijn simpelheid is dat een heerlijke openingszet. Ook heel tekenend: hoe de schrijver zowel heel modern taalgebruik ('Dat dácht ik niet!') weet te combineren met oude verteltaal ('balorig', 'meewarig'). 

En opnieuw is het genieten van het verhaal áchter het verhaal. Hoofdpersonen zijn dit keer de kleine Fons (de zoon van vorige personages) en Tara, een meisje dat weinig geluk heeft gehad in haar leven en nu zich als jonge heks in het bos heeft gevestigd. Hoewel Het grote leven van kleine Fons van start gaat als een avonturenverhaal, compleet met ridderaspiraties en zwaardgevechten, eindigt het heel anders (wat niet verklapt moet worden, maar laten we zeggen dat het niet voor niets is dat Lloyd in het begin van het boek Fons geen acht laat slaan op het feit dat zijn paard een merrie is, hij noemt haar Franz). Daarmee doet de schrijver iets bijzonders: in de vorm van een sprookje, of nee, in de vorm van een satire op een sprookje, of nee, in de vorm van een psychologische avonturenroman, of nee, in de vorm van een mix van dat alles schreef hij óók een geslaagde coming-of-ageroman, waarin het erom gaat dat je moet ontdekken wie je bent: draak of heks - en hoe je die rollen kunt doorbreken. 

336 pagina's, leeftijd: 10+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier

 

maandag 28 februari 2022

VLIEGEN - Paulien Weikamp (Querido)

Soms is een boek hondertachtig graden anders dan je verwacht. Zeg nou zelf, titel en omslag van Vliegen doen niet direct denken aan een rauw boek dat in de buitenwijken van een grote stad speelt, waarvan de Turks-Nederlandse Umut de hoofdpersoon is, die de auto van zijn vader crasht na joyriden en een belofte doet aan criminele jongens in de buurt die hij niet kan houden. Maar debutant Paulien Weikamp overtuigt meteen in toon en vertelling: Umut staat vanaf de eerste pagina. 

En toch is Vliegen tegelijkertijd enigszins wel het boek dat beloofd wordt door het omslag - het is namelijk ook het verhaal van een grote eerste liefde. Umut ontmoet een meisje bij zijn plantsoenbaantje, en zodra hij haar ziet kan hij boven al zijn zorgen uitstijgen. En dan blijkt ook nog dat het wederzijds is. Tenslotte is Vliegen ook een boek over schuldgevoel en broederliefde, een aspect dat ik persoonlijk het allerontroerendst aan het boek vond. Om te weten hoe al die zaken bijeenkomen, dient het boek gelezen worden, maar Weikamp is in elk geval een welkome nieuwe auteur, die een flinke durf toont met het aangaan van al deze verhaalelementen, en een stijl hanteert die heel fijn leest en soms in een handomdraai iets kwetsbaars heel helder gezegd krijgt. 

280 pagina's, leeftijd: 15+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.