donderdag 22 april 2021

WIE WIL ER NOU GÉÉN VIOLIST WORDEN - Erna Sassen & Geert Gratama (Zwijsen) - WEERWOLFRAKET - Paul van Loon & Hugo van Look (Leopold) - IK BEN NET ALS JIJ - Paul van Loon & Hugo van Look (Zwijsen)

Uitgeverij Zwijsen gaf een geestige reeks strips uit voor kinderen uit de hoogste groep van de basisschool. In Wie wil er nou géén violist worden? vertelt Erna Sassen in hoog en vrolijk tempo over de vriendinnen Suzy en Indra die moeten bepalen naar welke middelbare school ze gaan. Hun ouders hebben allerlei argumenten voor de ene of de andere school, maar voor de meisjes geldt maar één echt argument: die knappe muziekleraar. In veel hilarische tekeningen laat tekenaar Geert Gratama de meisjes alle kanten op slingeren. Heel komisch is ook de running gag van het steeds googelen van allerlei moeilijke woorden.

Dat Paul van Loon van onschatbare waarde is voor het collectieve Nederlandse leesplezier heb ik hier vaker betoogd, maar het onlangs verschenen Weerwolfraket is daar weer een voorbeeld van. Van Loon gaat niet op zijn hurken zitten. Dit keer neemt hij zijn hoofdpersonen Dolfje en Noura mee naar een opvoering van Midzomernachtsdroom van Shakespeare. Niet het eerste toneelstuk waar je voor beginnende lezers aan zou denken, maar in de handen van Van Loon (en zijn hoftekenaar Van Look) blijft alles toch toegankelijk. 

Overigens verschijnen er ook heel regelmatig AVI-boekjes bij uitgeverij Zwijsen onder de paraplu 'AVI-lezen met Paul van Loon'. De aardigste van de laatste worp vond ik ik ben net als jij, waarin een vleermuisje op zoek gaat naar wie hij is. Natuurlijk komt er een vampier in voor (dit is een Van-Loon-boek!), maar grappige vondst: het verhaal wordt - op M3-niveau - af en toe onderbroken door de schrijver zelf, die plagerig komt zeggen dat hij al weet hoe het verder gaat en de lezer maant om door te lezen. In dit boekje doen de stralend heldere tekeningen van Hugo van Look uiteraard ook goede dienst.

 

 

woensdag 21 april 2021

DE VERLOREN BLOEM VAN DE SJAMAAN - Davide Morisonotto (Baeckens Books)

O, ik had me al heerlijk kunnen verschansen in de fantastische avonturen uit Het mysterieuze horloge van Walker & Dawn, en daarna in die uit Twee fonkelrode sterren in de blinkend witte sneeuw, en sinds kort gebeurde me hetzelfde bij het sluitstuk van deze lichtjes aan elkaar verwante pillen: De verloren bloem van de sjamaan - Een ongelooflijke reis van de Andes naar het Amazonegebied. Elk van die drie boeken wervelt honderden pagina's lang, en steeds staan er een paar kinderen plus een rivier centraal. Bovendien speelt elk boek zich in een ander deel van de wereld af. Was dat Amerika in Horloge en Rusland in Sterren, in dit boek zijn we in Peru. 

Laila - die lijdt een aan agressieve ziekte die haar lichaamsfuncties snel zal afbreken - wordt opgenomen in een ziekenhuis en raakt daar bevriend (of misschien wel meer dan bevriend) met een kwikzilvervlugge jongen die zich El Rato ('Het moment') noemt. Via een oud dagboek komen ze achter het bestaan van een zeldzame bloem, die misschien wel Laila's ziekte kan genezen. Ze besluiten achter die bloem aan te gaan. Probleem: die schijn je alleen maar diep in het oerwoud te kunnen vinden, en de man die hem destijds vond is al veertig jaar niet meer gezien...

Zoals ook in de vorige twee boeken het geval was, verheug je je tijdens het lezen voortdurend in de exuberantie van het schrijfplezier van Morisonotto. Hij laat de aandacht nooit verslappen, hij brengt precies genoeg lichtheid én precies genoeg serieuziteit aan om je zowel te vermaken als te ontroeren. Gevolg: wegraken, wegzinken, wegkruipen. Deze boeken bieden honderden pagina's aan verplaatsing: je bent in Lima, in Cuzco, in Aguas de Calientes, in een vliegtuig, in een toeristentrein, in een tokkelend bootje op de Amazone, in de gedachten van Laila en El Rato, en in die van de kleurrijke bijpersonages. 

Het mooiste is dat Morisonotto alles altijd begeleidt met het vuur van kindervriendschappen. In deze boeken klopt een fantastisch hart. En daarom is de grootste vraag na het lezen van ook weer dit deel: wat gaat deze schrijver hierná doen?

Dit boek werd weer uitstekend vertaald door Pieter van der Drift en Manon Smits.

544 pagina's, leeftijd: 10+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

zondag 18 april 2021

ZONDER TITEL - Erna Sassen, met beeld van Martijn van der Linden (Leopold)

Net uitgelezen: Zonder titel. Niet alleen is het verreweg het beste boek van Erna Sassen (en die vorige jongerenromans waren al zo goed), het is tot nu toe ook het beste kinder- en jeugdboek dat ik in 2021 las. Waar dat allemaal aan ligt? Aan zoveel. 

Ten eerste aan de stem van Joshua, de hoofdpersoon. Vanaf zin één ben je bij hem. Sassen schuift hem voor je ogen en je wilt niet meer om hem heen. Je voelt zijn wanhopige verlangen naar Zivan, naar de troost en de lichtheid die zijn allerbeste vriendin hem al jaren brengt, en die nu verdwenen is, omdat zij verdwenen is - terug naar Irak. 

Ten tweede door de bijpersonages. Sergio en Dylan, de jongens van wie Joshua het allerminst had gedacht dat ze vrienden van hem zouden kunnen zijn, maar die dat toch worden - ze staan garant voor de ene grap na de andere, maar ook voor flink wat stoere ontroering. 

Ten derde door de stijl. Door dit boek vlíég je, maar dan zo dat je geen enkele nuance mist. Dat komt door Sassens helderheid, maar net zo goed door hoe ze de zinnen over de bladzijden verdeelt. Hoewel het verhaal stikt van de nuances, is het dus óók heel toegankelijk.

Ten vierde door de beelden. Joshua tekent zich een weg door de wereld, en hoewel hij aan het begin van het boek denkt dat zijn tekenwerk iets van hemzelf is, blijkt het de weg naar vriendschap, naar bevrijding, naar verwerking. Martijn van der Linden maakte in vele stijlen de beelden van Joshua: dieren, meisjes, naakten en nog veel meer. Ze zijn prachtig van zichzelf en ze zijn prachtig vanwege de lading die ze toevoegen aan de toch al geladen tekst van Sassen. 

Ten vijfde: de relevantie. Van een boek waarin de meest hilarische scène een uitgebreide rondleiding in het Rijksmuseum is, zou je misschien niet verwachten dat het meeklopt in de slagader van de tijd. Maar dat doet het op een onnadrukkelijke manier zéér. Uitgehuwelijkt worden, armoede, je lichaam aanbieden omdat je aardig gevonden wil worden, non-binairiteit - alles komt langs. Niet als 'onderwerp' maar als volkomen vanzelfsprekend begrip waar jongeren mee in aanraking komen. 

Erna Sassen schreef een van die zeldzame romans die álles hebben. Relevantie dus, maar evenzeer snelheid, humor, stijl, originaliteit, ontroering - Zonder titel is eenvoudigweg fantastisch.

256 pagina's, leeftijd: 15+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.


woensdag 14 april 2021

GEWOON IN HET ONGEWONE - An Rutgers van der Loeff (Ploegsma)

An Rutgers van der Loeff (1910-1990) trok zich niks aan van genres en van leeftijden - ze schreef waar ze over wilde schrijven. Of wat haar werd aangereikt. Dat kon het jubileum van het ondertoezichtstellingschap door de kinderrechter zijn of een knipsel dat haar uitgever haar gaf: als ze er een verhaal in zag stortte ze zich erin. Voor een wat minder bekend geworden boek, Gewoon in het ongewone, verdiepte ze zich in jongeren die als vrijwilliger naar Afrika gingen. Ze ging zelf naar het continent en moet met heel wat jongeren gesproken hebben, want het is verbijsterend hoe ingeleefd dit boek is. De zintuiglijke indrukken, de gesprekken, de onzekrheid, de overtuigingen - alles doet authentiek aan.

Nee, een groot talent voor pakkende titels had ze misschien niet, en ook het omslag is niet bijster aantrekkelijk, maar er valt weer veel te genieten in dit boek, dat zich trouwens niet op jongeren of kinderen richt en het dus niet per se moet hebben van spanning of makkelijk lezen. Maar de keuzes die Rutgers van der Loeff maakte zijn interessant. Ten eerste laat ze het verhaal in een fictief Afrikaans land spelen, met fictieve personages, maar op zo'n manier en met zulke zintuiglijke details dat alles schier echt aanvoelt. Hoofdpersonage is Martie, een meisje dat zich vooral met vaccineren bezighoudt (tegen mazelen met name) en dat samenwoont met de wat struisere en stuursere Bea. En er zijn ook jongens. Er is de vlotte en welbespraakte Lex, en de eenvoudigere, maar meer praktische Dirk. Beiden zijn dol op Martie, maar zij voelt zich wat klem zitten tussen de aandacht van de jongens (die zich bijvoorbeeld, heel grappig, om de beurt ergeren aan het feit dat Martie volgens hen in haar conversatie woorden overneemt van de ander).

Zoals vaak bij Rutgers van der Loeff bevindt de schrijfster zich vooral in het hoofd van haar eerste personage, maar ze kan, als een zwevend geestje, ook soms zomaar een alina vanuit een van de twee jongens schrijven. Het is razand knap hoe soepel Rutgers van der Loeff dat doet en hoe het totaal geen moeilijkheden voor de lezer oplevert.

Zoals gezegd: Gewoon in het ongewone is niet haar gemakkelijkste en ook niet haar spannendste boek. Maar het is intrigerend hoe het doortrokken is van de ambivalentie over ontwikkelingswerk. Het boek verscheen in 1971, maar kan, juist door het belichten van alle kanten, van nu zijn. Zo zegt Lex ergens bijvoorbeeld: 'We hebben niet het récht die mensen onder druk te zetten. We hebben niet het recht misbruik te maken van onze vervloekte huidskleur.' En ook verder gaat het steeds over wat de zin van ontwikkelingswerk zou moeten zijn, kan zijn, of totaal niet is. Die voortdurende nuancering alleen al maakt dit vergeten boek tot een boeiende leeservaring. 

zondag 11 april 2021

KAMIEL DE KAMEEL - Pim Lammers & Suzan T'Hooft (De Eenhoorn)

Dit is het eerste prentenboek dat Pim Lammers en Suzan T'Hooft samen maakten, en je kunt zien dat ze er beiden veel plezier aan beleefden. Op het omslag stapt een tevreden kameel uit een trailer, en als we het boek openslaan zien we dat hij op weg is naar een nieuwe stal op een nieuwe woonplek. Wat zijn voorgeschiedenis is weten we niet, maar hij is in elk geval blij dat hij een nieuw thuis heeft. Hij gaat meteen aan de slag met inrichten: bloemen, groente, hooi, stoelen, een tapijtje, lampen. 

Net als de andere dieren op de boerderij kijkt de lezer toe: waarom doet hij dat? Maar dan komt er een warme uitnodiging aan iedereen: Kom je op mijn feestje, het lijkt me leuk je te leren kennen. Het boek gaat vervolgens over hoe de al lang gesettelde dieren leren wennen aan een nieuwe bewoner en aan nieuwe gewoontes. Daarmee pleit Kamiel de kameel op een heel natuurlijke manier voor het opschorten van je eerste oordeel en voor het voeren van een open blik. 

Net als in Lammers' eerdere prentenboeken Het lammetje dat een varken is en De boer en de dierenarts legt de schrijver die boodschap er nergens boterdik bovenop, maar tóónt hij simpelweg. Ook de tekeningen doen dat op een feestelijke manier. Het is een groot plezier om alle details te zoeken die Suzan T'Hooft aangebracht heeft. We kunnen de twee muisjes volgen die overal verstopt zijn, maar let ook eens op de foto's die Kamiel aan de wand van zijn nieuwe stal gehangen heeft: die laten wél iets van de voorgeschiedenis zien. Zo slim gedaan!

32 pagina's, leeftijd: 4+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

zondag 28 maart 2021

WIE DOET ER MEE MET DE ZOMBIERACE? - Simon van der Geest, met tekeningen van Elly Hees (Querido)

We kennen Simon van der Geest natuurlijk van zijn prachtige kinderromans, Het werkstuk bijvoorbeeld, of het met een Gouden Griffel bekroonde Spinder. Maar af en toe verlegt hij zijn palet. Wie doet er mee aan de zombierace? is daarvan een prima voorbeeld. 

Dit boek is voor jongere kinderen dan zijn andere boeken en is geen realistische roman, maar een heerlijk lolverhaal over twee vrienden die een nachtelijk avontuur met dino's meemaken. Of nee: met zombiedino's. Wie doet er mee aan de zombierace? kwam uit in de serie Tijgerlezen en is een van de heerlijkste delen. 

De reeks, die op 'gelukkig leren lezen' is gericht, oftewel: écht leesplezier voor kinderen die nog niet heel goed kunnen lezen of er niet zo van lijken te houden, biedt met dit deel weer volop gein. Daarbij zit het verhaal soepel in elkaar, met plot-elementjes die zacht ploefend op hun plek vallen, en eindigt het zoals dit soort boeken moeten eindigen, namelijk met een fantastische over-de-top-actiescène met een tevredenstemmende slotbladzijde tot gevolg. Resultaat: Simon van der Geest laat weer eens zien wat hij allemaal kan en de beginnende lezers hebben er een toptitel bij. 

140 bladzijden, leeftijd: 7+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel of bestel het hier.

zaterdag 27 maart 2021

IK BEN FEDDE - An Rutgers van der Loeff (Ploegsma)

Vorig jaar ontdekte ik het werk van de schrijfster An Rutgers van der Loeff - en wát een ontdekking was dat! Ik deed er regelmatig verslag van, maar door omstandigheden trad er even een pauze in het lezen van haar verdere oeuvre op. Dat heb ik nu weer opgepakt, en wel met de jeudgroman Ik ben Fedde, die in 1972 verscheen en geschreven werd naar aanleiding van '50 jaar ondertoezichtstelling - 50 jaar kinderrechter'. 

Dat kon Rutgers van der Loeff als geen ander: een onderwerp aangereikt krijgen en er dan een volkomen eigen boek van maken. Ook Ik ben Fedde is weer behoorlijk verbluffend. Want: het is vooral een rauw boek. Van der Loeff schreef het toen ze zelf al aardig op leeftijd was, maar dat is nergens te merken. Over de research voor dit boek zei ze: 'Ik ben overdonderd door al wat op me af is gekomen tijdens de gesprekken met de kinderen, de ouders, de maatschappelijk werkers, de kinderrechters. Ik was er kapot van.' Die betrokkenheid toont ze in dit brutale en overrompelende portret van de achttienjarige Fedde, die, zoals een personage zegt: 'geen harde jongen is, maar er wel zijn best voor doet.' Hij is uit huis geplaatst, heeft van tehuis naar tehuis gezworven en moddert nu van baantje naar baantje, van meisje naar meisje, van wiet naar handelen in wiet en van slaapplek naar slaapplek. 

De aanpak van Rutgers van der Loeff is zo interessant: ze benadert Fedde van alle kanten. Soms zien we hem door de blik van een kinderrechter, soms vanuit hemzelf, soms door een meisje dat hij op de kermis treft. Soms ook door het lezen van de tekst van een rapport van wéér een instantie. Ook bijzonder: samen met het portret van Fedde krijgen we stukken vanuit andere onder toezicht gestelde jongeren. Ze hebben ergens een ontmoeting met Fedde, maar zijn soms ook niet meer dan een naam die hij zich herinnert. Door deze mozaïekaanpak komen we op een wervelende manier heel veel te weten van deze jongeren. Maar uitleggerig wordt het nergens, eerder is het een kwestie van goed opletten, omdat Rutgers van der Loeff niet geïnteresseerd is in lesjes, maar in beweging, gebeurtenissen, observaties van binnenuit. O, en denk maar niet dat ze zin heeft in het vermijden van dat wat voor een achttienjarige jongen van belang is (zo schrijft ze ergens, in de stream of consciousness die dit boek ook is, dat de jongen besluit even rustig aan te doen met seks: 'Dan maar een beetje selfhelp - daar kwam je dan ook wel mee klaar, voorlopig.') En denk ook maar niet dat de schrijfster voorziet in een fijne, liefdeszoete afloop voor iedereen...

Tenslotte: die schrijfstijl. Natuurlijk lezen we er nu vooral de taal van de tijd in, maar dat is alleen maar de verpakking. Lees bijvoorbeeld deze passage, zomaar ergens uit de tekst geplukt:

Omdat het te koud werd, liep hij naar beneden en de straat op. Buiten begon het al licht te worden. De hemel was een warreling van zachte tinten, van grijs tot lila, lichtblauw en roze. De zon ging natuurlijk op, maar dat zag je niet van hier. In de polder zou je het kunnen zien, vanaf het allereerste ogenblik, het allereerste ronde kapje dat boven kwam en dat behoorde oranje te zijn. Een oranje segmentje.

Dat oranje kapje! En dit is dan maar een zijdelingse observatie, die niet gaat over de harde strijd om het doorkomen van de dag. Nu ja, ik wil maar zeggen: Ik ben Fedde, een boek dat in Nederland niet eens geldt als een van Rutgers van der Loeffs bekendste boeken, maar waar ze wel de Deutscher Jugendliteraturpreis voor kreeg, was weer een kleine openbaring voor mij. Wat een schrijfdurf had deze vrouw.

158 pagina's, leeftijd: 15+. Dit boek is niet meer leverbaar, zoek het in een bibliotheek of tweedehands.  

zondag 21 maart 2021

WE VERTREKKEN VOORDAT HET LICHT IS - Wim Hofman (Querido)

Elke schrijver hoort in zijn oor een koor van schrijvers die het literatuurvuur in hem of haar ontstoken, geleid en bewaakt hebben: aartsvaders en oermoeders. Mijn moeders zal ik een andere keer benoemen, maar van mijn drie vaders (Kuijer, Biegel, Hofman) is Wim Hofman degene die dit jaar tachtig werd en van wie we als cadeau een onverslaanbaar boek hebben gekregen dat onlangs uitkwam bij het volwassen fonds van Querido: We vertrekken voordat het licht is. De ondertitel luidt Hofmans vertellingen, en het is geen boek voor kinderen, maar ik wil het hier graag vier meter de lucht in steken, want het is zonder enige twijfel het beste boek dat ik tot nu toe in 2021 gelezen heb. Het is trouwens zeker wél voor jongeren, zoals het ook voor ouderen is, want bij Hofman is ouder jonger en jonger ouder. Laten we zeggen dat dit een boek voor alle Hofmanianen is en dat ik vind dat we dat allemaal zouden moeten zijn.

Wie zoals ik de boeken van Hofman met honger gelezen en gegeten heeft (denk aan Koning Wikkepokluk de Merkwaardige zoekt een rijk, denk aan Wim, denk aan Aap en Beer, denk aan Het vlot, denk aan De dochters van de kolenboer, denk aan Ansje Vis en Matje Klop, denk aan Zwart als inkt) zal in dit nieuwe boek veel herkennen. We vertrekken voordat het licht is is een verzameling korte verhalen, schetsen, herinneringen en columns, en net als in zijn andere werk is het weer onweerstaanbare jutarbeid die Hofman verricht heeft. Hij vindt iets, bekijkt het van alle kanten en holt er daarna op een drafje mee naar ons toe en zegt: kijk dan, nee, beter kijken. Wormpjes en krabbetjes, schelpen en spijkers, maar ook de wonderlijke gedragingen van mensen (een herberghoudster op een berg in Frankrijk, een weeshuismoeder, de curator van een natuurhistorisch museum) blinken onder Hofmans jongensvergrootglas. Wie het leest voelt het licht om zich heen verhelderen, en dat bedoel ik tweezinnig: we zien beter en we zien vrolijker. 

Het boek begint met een geweldig verhaal over de hierboven al genoemde curator die op een dag een stagiaire in zijn museum op moet nemen. Ik hoop dat de Biesheuvelprijsjury van het komend jaar mijn mening zal delen dat die bekroning Hofman alleen voor dat verhaal al niet zou moeten ontgaan. Maar ook de absurde vertellingen, de paar gedichten uit de bundel en alle stukjes die Hofman voor de Provinciale Zeeuwse Courant schreef, vaak over al dan niet echt bestaande wonderlijke kriebeldiertjes, zijn stuk voor stuk geschikt om in te nemen ter verbetering van onze algemene monterheid. Of anders de droog geöbserveerde herinneringen aan de bombardementen op Vlissingen (Hofman was drie) en later aan de Watersnoodramp, of ook de hilarische beschrijving van het land Enland (hier zien we het schrijversplezier van de auteur van Koning Wikkepokluk terug, zo somt Hofman een hele reeks commissies op die er in dat land bestaan, de Commissie Duurzame Afvalscheiding en Regulering Overvloedige en Overbodige Lichaamssappen, de Mieren Hebben Kleine Pootjes Commissie, de Commissie van Haat als oplossing van de wereldvrede - ik citeer er maar een paar.) 

Dit boek is een viering op zichzelf. Het bevat trouwens ook een enkel voorbeeld van Hofmans beeldende werk, want ja, Wim Hofman kreeg zowel de Theo Thijssenprijs als de Max Velthuijsprijs. Maar waar deze rijkdom vooral toe oproept is het opnieuw gaan lezen van al zijn boeken en van bewondering van de ongelooflijke consistentie van zijn werk (zijn debuut Welwel de zeer grote tovenaar uit 1969 getuigt van dezelfde schrijversblik als bijvoorbeeld het absurde korte verhaal dat Kort verhaal heet en deze bundel afsluit), maar vooral vraagt het om meer. Om een voortgezet fijn leven voor Wim Hofman zelf, en voor zijn handen die hopelijk penselen en pennetjes blijven vasthouden.

240 pagina's, koop dit boek bij je lokale boekhandel of bestel het hier.

maandag 15 maart 2021

ZOMAAR EEN DAG, BIJ ZOMAAR EEN VIJVER - Bibi Dumon Tak & Anne-Lise Koehler en Eric Serre (Lannoo)

 

Terwijl wij ontbijten, werken, slapen, op de wii spelen, moeilijke boeken lezen en onmogelijke plannen maken vindt er elke dag in zoveel andere habitatjes een heel andere dagcyclus plaats. In Zomaar een dag, bij zomaar een vijver omschrijft Bibi Dumon Tak wat er rondom een vijver allemaal aan leven plaatsvindt. Alles komt aan bod: geboren worden, eten, opgroeien, voortplanten. In een heel fijn deinende stijl levert ze een natuurgedicht (ja, het doet áán als een gedicht!) dat echt hardop gelezen moet worden. Doe dat en je begrijpt waarom de uitgeverij haar in de flaptekst de David Attenborough van de kinderliteratuur noemt.

De tekst is geschreven bij stills uit de animatiefilm Hallo wereld! Koehler en Serre trokken de dieren en planten op uit papier maché. Ze voegden schitterende, levenschte, stralende kleuren toe, die ook in dit boek goed werken. Daarmee is Zomaar een dag, bij zomaar een vijver een kleinood geworden. 

Leeftijd: 5+, 48 pagina's, koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

zondag 7 maart 2021

KOM MEE KEES - Loes Riphagen (Gottmer) - JULIAN GAAT NAAR EEN BRUILOFT - Jessica Love (Randazzo)

Na het heel succesvolle prentenboek Coco kan het! is er opnieuw een vrolijke drie-woorden-titel van Loes Riphagen. Een kikkerkleintje gaat met zijn vader op weg naar een concert van De Kwakers. Maar er is steeds iets te zien onderweg, Kees móét er even naar kijken, maar papa wil doorlopen. Dat om je heen kijken toch loont, laat Riphagen in een leuke draai in het verhaal zien. 

Behalve van het verhaal is het vooral genieten van de beeldgrapjes die rijkelijk door het boek zijn gestrooid. Die nodigen niet alleen uit tot gniffelen, maar vooral ook tot speuren en aanwijzen, en misschien zelfs tot je eigen zijverhaaltjes bedenken. Een boek om een goed humeur van te krijgen!

Over goed humeur gesproken: er is ook een nieuwe Julian. Na het geweldige, wereldwijd bejuichte  Julian is een zeemeermin is er nu het vervolg van tekenaar en schrijver Jessica Love: Julian gaat naar een bruiloft. In dezelfde pastelbonte kleuren tekent Love het verhaal van oma en Julian die naar de trouwerij van twee vriendinnen gaan. Ik weet niet zeker of dit het eerste prentenboek over een trouwfeest van twee vrouwen is, maar dat zou me niet verbazen. Behalve die gelukkige representatie is dit boek vooral ook een kleurrijk toonbeeld van hoe feestkleren eruit zien, en hoe vriendschap alles laat sprankelen. Op naar (hopelijk) een derde Julian.

Dit boek werd vertaald door Loes Randazzo.

Beide boeken: 4+. Koop deze boeken bij je lokale boekhandel, of bestel ze hier (Kom mee Kees) of hier (Julian gaat naar een bruiloft).

 

donderdag 4 februari 2021

MARY JOHN - Ana Pessoa (Querido)

Als een uitgeverij besluit om een boek uit een minder gangbare taal naar het Nederlands over te brengen, dan moeten we opletten: dan is er dus sprake van een boek dat zo bijzonder is dat het door taalgrenzen breekt. Een goed voorbeeld is het hier onlangs getipte Een mooie dag om in bomen te klimmen (uit Zuid-Afrika), maar ook de schitterende Young-Adultroman Steen, papier, schaar van Inés Garland (uit Argentinië).En opletten moeten we ook nu, bij de eveneens heel mooie Young-Adultroman Mary John van Ana Pessoa, uit Portugal. 

Mary John is zestien en heet eigenlijk Mary João, maar wordt Mary John genoemd door Júlio, haar beste vriend uit de buurt. Ze kennen elkaar al van de kleuterschool. En nu? Ziet Júlio Piraat, zoals Mary hem noemt, haar ook echt als meisje? Ooit, toen ze elkaar voor het eerst zagen, wist hij niet of ze een meisje of een jongen was, en hoewel zich daarna een hechte vriendschap ontwikkelde, voelt Mary wél meer voor hem. Of toch niet? Het boek is een lange tirade tegen Júlio waarmee ze probeert - tsjak! - hem uit haar gedachten te kappen. Vooral als Mary met haar moeder naar een ander stadje verhuist en daar nieuwe mensen ontmoet. Maar dan begint Júlio haar berichtjes te sturen...

Een Portugees liefdesverhaal, dat is wat we in Mary John krijgen. En hoe heerlijk heeft de in Brussel wonende Ana Pessoa het opgeschreven! Vanaf het begin is Mary's stem wáár, je wilt meer en meer tot je nemen van haar bruisende zinnen. Het boek is ook heel onverbloemd, er is een grote rol voor zintuiglijkheid en voor zinnelijkheid, geest én lichaam worden bediend. Ergens wordt Mary door een bijpersonage omschreven als een even melancholisch als vrolijk meisje, en dat geldt ook voor dit boek zelf, dat tintelt, maar ook diep kan gaan. Pessoa is een meeslepend schrijver. O, en af en toe biedt dit boek ook zomaar een paar met blauwe lijnen getekende pagina's van de hand van Bernardo P. Carvalho - een bonus. 

De vertaling is van Finne Anthonissen en ook die is heel erg fijn. Nergens schemert er ook maar iets van een ander taalgebied doorheen, althans, niet waar dat niet zou moeten. Bovendien weet zij jongerenzinnen heel goed te treffen. Een heel geslaagde roman dus, zo'n vondst waarvan Querido gedacht moet hebben: dit móéten we doen (overigens werd de uitgeverij door de vertaalster getipt). En dat is dus ook mijn tipboodschap aan YA-liefhebbers: Mary John lezen? Dat móét je doen. 

206 pagina's, leeftijd: 15+. Koop dit boek bij je lokale boekhandelaar, of bestel het hier.  

dinsdag 26 januari 2021

EEN MOOIE DAG OM IN EEN BOOM TE KLIMMEN - Jaco Jacobs (Ploegsma)

Jaco Jacobs schreef al honderdzeventig boeken en won alle denkbare prijzen. Toch kennen we hem niet, en dat komt omdat hij in het Afrikaans schrijft. Uitgeverij Ploegsma kwam deze titel op het spoor omdat de Engelse versie genomineerd werd voor de belangrijke Carnegie Medal en dat is een gelukkig bruggetje geweest, want dit is een exemplarisch gaaf kinderboek. Tjalling Bos (een van de beste vertalers die we hebben) maakte een sterke Nederlandse versie van 'n Goeie dag vir boomklim.

Hoofdpersoon Marnus is een typisch kneljongetje: zijn grote broer is knap en geeft zoenlessen aan meisjes, zijn jongere broer is bijzonder, want hij weet overal een handeltje van te maken - en Marnus? Marnus (13) moet naar ieders pijpen dansen, ook al omdat zijn ouders veel te druk zijn met hun eigen zaken. Maar dan komt Leila aan de deur. Even denkt Marnus dat ze voor de zoenlessen van zijn broer komt, maar ze is niet in de broers geïnteresseerd, maar in Marnus. De kennismaking eindigt in een boom, een witkaree. Die omgehakt moet worden voor de nieuwe waterleiding. Leila klimt uit protest in de boom, en Marnus... volgt haar.

De rest van het verhaal is precies gek én precies realistisch genoeg. Jacobs vertelt met lichtheid en warmte, hij voegt kleurrijke bijpersonages in, maar het meest bijzondere is hoe de schrijver de diepere drijfveren van Leila en Marnus laat zien. Het verhaal dat net als het fijne omslag fris van kleur is eindigt in een lieve finale. Ik hoop, hoop, hoop dat Een mooie dag om in een boom te klimmen opgemerkt wordt, zodat er reden voor uitgeverij Ploegsma zal zijn om meer Jaco Jacobs-boeken te laten vertalen. 

 120 pagina's, leeftijd: 9+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.    

donderdag 14 januari 2021

WAT IS KUNST? BEGIN EEN EILAND... - Ted van Lieshout (Leopold)

Elke spread van dit dikke, stevige boek op breed formaat biedt ons een eiland. Een gekleurd blok aan de linkerkant van de linkerpagina waar in zwarte en witte letters een conversatie weergegeven wordt tussen de auteur en een meisje dat het boek binnen kwam wandelen met de vraag: 'Wat is kunst?' Van Lieshout vervoert haar in gedachten naar een eiland waar alles weggehaald wordt wat het meisje kent, zodat ze opnieuw op zoek kan gaan naar een bestaan. En naar de cultuur en kunst in dat bestaan.

Naast dat eiland-tekstblok-gespreksgedeelte zien we steeds een strook zee. Prachtig bedacht: op elke spread is de zee anders, omdat de (soms enigszins bewerkte) strook een uitsnede uit een bestaand schilderij is. Het grootste gedeelte van elke spread, zeg maar het 'vaste land', bestaat uit een toelichting van Van Lieshout bij een al dan niet bekend kunstwerk. Er komen stromingen aan bod, kunstvormen, specifieke kunstwerken, maar ook periodes uit de kunstgeschiedenis, zoals die waarop de net uitgevonden fotografie de beeldende kunst voorgoed begon te veranderen.

De opzet van dit boek is werkelijk verbluffend. Er zijn namelijk ook nog brieven-in-flessen van het meisje én, nadat ze van haar gedachte-reis weer veilig is teruggekeerd, een bijzonder mooie laatste conversatie, waarin gedachten over kunst die eerder al zijn aangestipt nog eens aan bod komen, en waarin het antwoord op de hoofdvraag van het boek voluit begint te stralen. En dan heeft Van Lieshout, helemaal aan het einde van het boek, nóg een verrassing achter de hand, die weer plaatsvindt op nieuwe eilandjes aan de linkerkant van de linkerpagina. 

Imponerend en imposant is het, dit non-fictie-atol. Wie eraan bezig is denkt: ik wou dat ik kunstgeschiedenis studeerde en dat Van Lieshout mijn docent was, en wie het uit heeft denkt: doceren over kunst - is dat eigenlijk óók een kunstwerk? Het antwoord: wel als Ted van Lieshout het doet. Chapeau. 

140 pagina's, leeftijd: 10+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier

 

zaterdag 9 januari 2021

PRINSES NOLA EN HAAR WAARDELOZE PRINS - Henry Lloyd, met tekeningen van Laurens Rawie (Querido)

In 2019 verraste Henry Lloyd met zijn Flin of de verloren liefde van een eenhoorn. Hij kreeg er een Vlag & Wimpel en een nominatie voor de Woutertje Pieterse Prijs voor. In 2020 was er, laat in het jaar, dus nauwelijks op tijd voor jaarlijstjes, een tweede boek dat zich opnieuw in het licht absurde sprookjesuniversum van het eerste boek afspeelt: Prinses Nola en haar waardeloze prins. Ik noem die jaarlijstjes niet voor niks, want daar hoort dit boek volgens mij in thuis.

Prinses Nola is een volkomen authentiek boek. Jazeker, het gaat over een prins die zijn geliefde vindt, en er zijn lakeien en er is een rijk, er is een dwaaltocht en we treffen ook de eenhoorn en de tweekoppige dwerg uit het eerste boek weer. Daarmee zou je dit boek kunnen zien als een klassiek soort sprookjesverhaal. Maar dat is buiten de briljante grilligheid van deze auteur gerekend. Het boek is namelijk vooral een verkenning van wat een samenzijn is. Wat maakt het dat twee mensen van elkaar gaan houden? En hoe verandert dat houden van in de loop van de tijd? Het verhaal raakt daardoor wezenlijke vragen aan: wat gebeurt er als je je kijk op jezelf verliest? Als je niet meer begrijpt wie je bent en als er stemmen in je hoofd zijn die je naar de verte toe drijven?

Dit klinkt zwaar, maar Lloyd weet alles te verpakken in een verhaal dat je graag uit wilt lezen. Er zijn intrigerende bijpersonages, er zijn grappige conversaties, er is voortdurend ook het door de auteur geweldig beschreven natuurlandschap. Doordat Prinses Nola en haar waardeloze prins een prachtige balans weet te vinden tussen vertelvakmanschap, gekkigheid en menselijkheid is dit een van de mooiste kinderboeken van 2020.  

348 pagina's, leeftijd: 9+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

vrijdag 8 januari 2021

KLARA KANGOEROE TENNIST - Donald Bisset & B.S. Biro (Van Goor)

Klara Kangoeroe tennist is een prentenboekachtig leesboekje dat in 1968 in het Nederlands verscheen. Het werd destijds vertaald door Lidi Luursema en kwam uit bij Van Goor (die uitgeverij bestond toen dus al!). Ik vond het omdat ik zocht naar boeken over kangoeroes en ik bestelde het vanwege de absurde titel. Wat werd er eind jaren zestig gemaakt? En blijft een prentenboek uit die tijd overeind?

Het verhaal is behoorlijk ridicuul. Klara Kangoeroe houdt van tennissen, de titel zegt het al, en in het rechttoe rechtaan verhaal vraagt ze allerlei dieren en mensen om mee te doen, maar niemand wil. Daarna gaat ze naar de dierentuin, waar de directeur zegt: ja hoor, wij hebben heel veel tennissende kangoeroes. Vervolgens verlaten de negen nieuwe tennistegenstanders toch een voor een de baan en wordt het een aftelverhaaltje. Aan het eind bedenkt Klara dat ze met zichzelf kan tennissen als ze heel snel heen en weer over het net springt. Had ze beter meteen kunnen bedenken. 

Gewoonlijk post ik hier alleen stukjes over boeken waar ik enthousiast over ben - maar deze tekst is dus niet bijzonder. De reden dat ik toch over dit boek schrijf is het opvallende verschil met onze uitgaves van nu: de rol van de tekenaar. Hoewel die hier het meeste werk doet wordt zijn naam niet eens op het omslag genoemd. En dat terwijl het B.S. Biro betreft, oftewel Val Biro (1921-2014), die in Engeland in de jaren zestig en zeventig een behoorlijke faam genoot. Zo illustreerde hij de Gumdrop-serie (over een pratende auto), maar ook bijvoorbeeld een bekende uitgave van The wizard of Oz.

En dat terwijl dit boek vooral aantoont dat tekst sneller veroudert dan beeld. Het verhaal zou nu waarschijnlijk geen eigen uitgave meer verdienen (ook al was Bisset - 1910-1995 - een productief en geliefd kinderboekschrijver, én acteur - misschien dat dat hielp bij zijn faam?), terwijl het beeld fris blijft. Kijk maar eens naar deze spreads. Met deze kangoeroes zou ik ook wel willen tennissen. 





zaterdag 2 januari 2021

OP EEN KOUDE WINTERNACHT - Jean E. Pendziwol & Isabelle Arsenault (Querido)

Jean E. Pendziwol werd in Canada in 2017 bekend met de roman voor volwassen In het licht van de vuurtoren (The lightkeeper's daughters), maar schreef daarna voornamelijk poëtische prentenboekteksten. Once upon a Northern night is daarvan de bekendste, en dat boek verscheen nu bij Querido als Op een koude winternacht, in een prachtige vertaling van Bart Moeyaert.  

In de tekst spreekt de noordse winternacht als het ware zélf tegen een klein jongetje dat diep onder een donsdeken slaapt. De winternacht belooft hem een prachtig wintertafereel als hij de volgende ochtend uit het raam zal kijken. In lichte, sprankelende taal tippen Pendziwol en Moeyaert een voor een de ijskoude, maar hartverwarmende elementen uit de sneeuwnacht aan. De vlokken, de glinsteringen, de nachtdieren ook. Het boek eindigt zonder woorden met de blik van het jongetje uit het raam.

Van Isabelle Arsenault kregen we al het schitterende Majoor Rosalie (tekst van Timothée de Fombelle) en de indrukwekkende graphic novel Jane, de vos & ik (met tekst van Fanny Britt). Ook in Op een koude winternacht gaat er weer betovering uit van haar werk. Waar 'm dat in zit? Dat is niet volledig te benoemen, maar het heeft te maken met de elegante vormen van de dieren en planten, met haar beheerste, maar sterke grijze lijnen en met het spaarzame kleurgebruik dat steeds precíés juist is. Haar beeldwerk verplaatst ons meteen naar de noordse nachten uit de tekst, nog vóór we die tekst ook lezen. Het is, gek genoeg, ook troostrijk, Arsenaults werk. Het onderstreept met zacht potlood wat er mooi is en mooi zal blijven.

32 pagina's, leeftijd: 6+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.