MIJN VADER WOONT IN HET TUINHUIS - Jacques Vriens (Van Holkema & Warendorf)

We kennen Jacques Vriens van zijn historische romans, van zijn vrolijke boeken rond meester Jaap of de bende van de Korenwolf, maar óók van zijn realistische kinderboeken, waarin hij precisie combineert met toegankelijkheid, en serieuze zaken met warmte. Zo was er in 2017 het sterke Niet thuis en in 2018 het geweldige Code Kattenkruid (beide boeken kregen volgens mij te weinig aandacht van recensenten en prijsjury's). En nu is er dan Mijn vader woont in het tuinhuis. 

Hoofdpersonages zijn achtstegroepers en tweelingkinderen Lara en Joeri. De hoofdstukken worden beurtelings vanuit hen verteld, waarmee Vriens mooi kan laten zien hoe verschillend ze zijn: Lara streeft naar harmonie en Joeri lukt het maar niet om tot tien te tellen wanneer hij een 'woedeaanvalletje' heeft. Zowel die harmoniezucht als de woede zijn logische reacties op wat hen overkomt: hun ouders gaan scheiden. Het boek vertelt over alle aspecten van de eerste maanden na zo'n bericht (vader gaat ergens anders wonen, mediatie, de hoop op verzoening, toch weer de ontploffing, het verdriet bij beide ouders, het getouwtrek om de aandacht van de kinderen en ook om bepaalde spullen). Vriens verhult niets maar hij zou Vriens niet zijn als het boek toch vooral ook bemoedigend is voor de kinderen zélf. (En als er - bonus - weer heerlijk levendige vintage-Vriens inkijkjes in de dagelijkse gang van zaken op school langskomen).

Wat me daarnaast ook zo bevalt is de frisheid van Vriens' schrijven. In één enkele zin tovert hij een volledige situatie op zijn plek, kijk bijvoorbeeld eens naar de conclusie van de hieronder geciteerde alinea, waarin Lara en Joeri voor het eerst van hun ouders horen dat die uit elkaar willen:

'En ze riepen ook nog dingen als: co-ouderschap, medie-jeter of zoiets, ouderschapsplan en bezoekregelingen. Alsof ze een prullenbak met rare woorden omkeerden. Volgens mij hadden ze er nog niet zo goed over nagedacht en alleen maar tegen elkaar gezegd: "We houden ermee op."

Het was net een spreekbeurt die ze slecht hadden voorbereid.'

Zo'n zin is onverslaanbaar en maakt alles meteen helemaal duidelijk. Die concentratie houdt Vriens in het hele boek vol en daarmee is voor mij Mijn vader woont in het tuinhuis een boek waar hij nu eindelijk weer eens een keer een Zilveren Griffel voor zou moeten krijgen. 

144 pagina's, leeftijd: 10+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel of bestel het hier.

JAKOB EN DE ZEVEN GEVAREN - Jacques Vriens (Van Holkema & Warendorf)

Het is een gestaag en rijk oeuvre dat Jacques Vriens door de jaren heen neer heeft gezet. Ik ben fan, en verheug me altijd op een nieuwe toevoeging. Vriens' laatsteling, Jakob en de zeven gevaren, is er een uit zijn reeks historische verhalen. Het verhaal speelt aan het eind van de jaren vijftig en Vriens keerde tijdens het schrijven gedeeltelijk terug naar zijn eigen kinderherinneringen. We lezen over een klas met 52 jongens, over tafeltjes met een klep waaronder je je spullen op moest bergen, over bij te vullen inktpotjes, over de leesmap met De Lach erin (waarover gezegd werd dat er blote vrouwen in stonden) en over kinderen die krasjes op hun arm van de schooldokter kregen, om te bepalen of ze tbc hadden.

De hoofdpersoon, Jakob Veenman (een naam met niet per ongeluk dezelfde initialen als die van de auteur), groeit in de loop van het boek uit van een jongen die overal gevaren ziet naar een jongen die die gevaren te lijf is gegaan en zodoende heeft zien verdampen. Hij wordt daarin bijgestaan door zijn oudere broer, maar vooral door Claartje, het vrijgevochten vriendinnetje waarvan sommige familieleden vinden dat hij maar niet meer met haar om moet gaan.

Het boek is een echte Vriens geworden Het leest licht en helder, maar bevat warmte en gewicht. En de entree van het boek is heerlijk. Alleen de eerste zin al: 'Iedere dag als ik naar school loop, dreigen er zeven gevaren.' Of hoe Vriens even verderop in een tweetal zinnen de kar van de schillenboer typeert: 'Het ruikt alsof iemand stukjes rotte appel in je neus propt.' Jakob en de zeven gevaren is een fijne toevoeging aan het JV-heelal, en natuurlijk waardeerde ik ook zéér de ode die Vriens terloops brengt aan de boeken van An Rutgers van der Loeff.    

128 pagina's, leeftijd: 10+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

SMOKKELKINDEREN - Jacques Vriens (Van Holkema & Warendorf)

Jacques Vriens is al jarenlang een van onze allerbelangrijkste schrijvers. Ik heb veel van zijn werk mogen bespreken (bijvoorbeeld de prachtige boeken Tien torens diep, Oorlogsgeheimen, Niet thuis of Code Kattenkruid), en het is erg fijn dat ik een van de kinderromans die waren blijven liggen nu alsnog heb gelezen: Smokkelkinderen (2016).
Onze meesterverteller neemt ons ook in dit boek weer mee terug de tijd in. Om precies te zijn: naar het jaar 1934, de crisistijd. Uiteraard speelt het verhaal zich in het zuiden van ons land af, dit keer in een niet nader benoemd dorpje dat pal aan de grens ligt. Arie is de hoofdpersoon. Hij woont samen met zijn vader en zijn zus bij oma, die een bijzonder sterke vrouw is. Vader Corneel doet van alles om aan extra geld te komen, en het smokkelen van etenswaren, met name boter, is het meest lucratief. Niet zo gek dat hij precies dat probeert: opa (en naar later blijkt ook oma) waren bedreven smokkelaars. Intussen wil Arie schrijver worden, maar óók 'voorloper' bij de smokkelaars. Maar de controle wordt steeds meer aangescherpt.
Vriens weet de lezer in dit boek weer heel simpel te betoveren. Dat komt door het gemak waarmee hij de historische situatie schetst, hij doseert zijn informatie op een geweldige wijze, je vliegt door het boek. Maar zoals altijd zijn het toch vooral de hartveroverende personages die zoveel charme geven. De sterke, strenge oma, de vrijgevochten vader, die het - leren we verderop in het boek - toch niet makkelijk heeft gehad in zijn leven, Arie's beste vriend Toon, Arie's vriendinnetje Lisa, en vooral: grote zus Nelleke. Zij is veertien maar heeft het verstand van een veel jonger kind, waardoor Arie vaak voor haar moet zorgen. Vriens geeft met die verhaallijn een prachtig kloppend hart mee aan het boek: door de eerlijke, sporadische ergernis van Arie (als ze naar een gebakje in een etalage wil zwaaien bijvoorbeeld), maar met name de manier waarop Arie leert zich niet meer voor zijn zus te schamen. Smokkelkinderen is weer zo'n echt Vriens-boek dat aan te raden is aan iedereen.

Bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

NIET THUIS - Jacques Vriens (Van Holkema & Warendorf)

Het nieuwe boek van meesterverteller én vertelmeester Jacques Vriens heet NIET THUIS en het is een van zijn allerbeste. Het gaat over een groepje van zeven kinderen die in een leefgroep verblijven, omdat ze om verschillende redenen niet thuis kunnen wonen. Het voortbestaan van de leefgroep wordt door bezuinigingen bedreigd en daartegen bedenken de zeven een uitzonderlijke actie. Het boek is spannend en niet voorspelbaar. Het verhaal is goed gebalanceerd en rust op een mooie manier in de werkelijkheid van dit deel van de hedendaagse Nederlandse jeugdzorg. Maar het allersterkst is toch wel de dynamische weergave van dat groepje. De kinderen zijn zo levensecht en reageren op zo'n geloofwaardige manier op elkaar en de situatie, dat je regelmatig denkt: hoe kan Jacques Vriens zéven kinderen tegelijkertijd aanvoelen? Het is alsof hij ze ergens in onzichtbare gedaante afgeluisterd heeft. Voeg daarbij het feit dat dit boek eigenlijk gemáákt is voor een verfilming en je hebt een heel stevige aanrader.  

CODE KATTENKRUID - Jacques Vriens (Van Holkema & Warendorf)

Het nieuwe boek van Jacques Vriens is een van zijn bijzonderste. Code kattenkruid vertelt het verhaal van een opa die te horen heeft gekregen dat hij ongeneeslijk ziek is en besluit het allernaarste einde niet af te wachten, maar ondraaglijk lijden te voorkomen en, zoals in de ondertitel wordt gezegd, 'vrolijk dood te gaan'. Euthanasie dus (al wordt dat begrip pas in het nawoord genoemd). Maar het is ook het boek van de brugklasser Stijn die onnoemelijk veel van zijn dwarse opa houdt. Samen besluiten ze, nu het nog kan, een fietstocht te ondernemen. Daar zijn nogal wat familieleden tegen, maar gelukkig kan de tocht doorgang vinden, een tocht waar Stijn later, op opa's begrafenis, van zal getuigen, omdat opa hem dat heeft gevraagd.
Het knappe aan dit boek is dat het monter en helder is - twee adjectieven waar ik erg van houd. Vriens' bondigheid zorgt ervoor dat dit boek nooit te zwaar wordt, maar ook dat de kern ervan - de band tussen Stijn en zijn opa - prachtig duidelijk wordt. Het verhaal is een viering van de liefde en gaat daarmee over het leven zelf - en niet zozeer over de dood. Dat zo toegankelijk en toch genuanceerd opschrijven kunnen dus niet zoveel schrijvers. Maar Vriens wel.

STEFFIE EN DE MISLUKTE INBREKERS - Jacques Vriens en Annet Schaap (Van Holkema & Warendorf)

De boeken die door Annet Schaap getekend zijn zou je bijna een genre op zichzelf kunnen noemen: vrolijke serieverhalen, waarin warmte en menselijkheid een grote rol spelen. Laat dat nu ook uitstekend bij het werk van Jacques Vriens passen. Het is niet te onderschatten wat hij voor lezend Nederland betekent en betekend heeft. In eerdere series als die over Meester Jaap en over de bende van de Korenwolf, maar ook in zijn 'stand-alone's' als de boeken over school en de historische romans, heeft Vriens altijd een goed oog voor intermenselijke relaties. Hij staat voor een goedertieren wereld, waarin volwassenen en kinderen elkaar een beetje in de gaten houden en niet te snel laten vallen als ze fouten maken.
Die ingrediënten zitten ook weer in STEFFIE EN DE MISLUKTE INBREKERS, een fijn boek, in de breedste zin van het woord. Daarbij is STEFFIE het begin van een nieuwe serie, DE KINDEREN VAN HET KATTENPLEINTJE. Een kinderboekennestor die een nieuwe serie begint: dat is prachtig. En als die serie dan ook door Annet Schaap wordt getekend, dan kun je alleen maar zeggen: grote groepen kinderen wrijven blij in hun handen en slaan de eerste bladzijde op.