HET VERDWENEN DORP - Penelope Lively (De Fontein)

Ik vond een oud boek dat ook weer een nieuw boek leek. Dat laatste was compleet toevallig: ik las de roman Moon Tiger van Penelope Lively, een boek voor volwassenen dat in 1987 de Booker Prize kreeg, en vorig jaar bij De Geus uitkwam, in een nieuwe vertaling van Dorien Veldhuizen. Ik vond die roman zo geweldig dat ik op zoek ging naar informatie over deze schrijfster op leeftijd. Wat bleek: ze werd geboren in 1933 en leeft nog altijd. En ze heeft als enige auteur ooit zowel de Booker Prize als de Carnegie Medal gewonnen. Die laatste prijs is voor het mooiste kinderboek, ze kreeg de bekroning in 1973 voor The ghost of Thomas Kempe. Een auteur die dus zowel voor haar kinder- als haar volwassenenliteratuur serieus genomen wordt - dat gebeurt niet vaak. 

Ik zocht naar vertalingen van haar kinderboeken en las als eerste Het verdwenen dorp, haar kinderboekendebuut in 1970. In Engeland verscheen het onder de titel Astercote en het werd in het Nederlands vertaald door Stanneke Wagenaar. Zou zo'n roman nu heel erg verouderd zijn, vroeg ik me af. Het antwoord: ja en nee. Ja, wat betreft de natuurbeschrijvingen. Je merkt aan Het verdwenen dorp dat het een eerste boek is, Lively vertelt steeds precies hoe de weggetjes en de straatjes en de veldjes lopen, en dat zouden we nu niet meer geduldig tot ons kunnen nemen. Maar het verhaal zelf was nog steeds fris en spannend. Hoofdpersonen zijn Wendy en Peter, broer en zus, die in een stuk bos de wonderlijke Govert ontmoeten. Via hem komen ze te weten dat het bos in feite een overgroeid dorpje uit de middeleeuwen is, dat uitgestorven raakte toen de pest er huishield en iedereen ombracht. 

Wat volgt is een zoektocht naar een gouden kelk, die nog uit het vroegere kerkje stamt. Maar intrigerender én actueler is hoe het dorpje dat náást het bos ligt, het dorpje waar de kinderen wonen, reageert als de bof uitbreekt: heel wat mensen denken dat de pest terug is. Met verbazing las ik hoe de gedragingen van de dorpsgenoten een op een passen op ons leven tijdens de huidige pandemie, inclusief afgaan op nep-informatie en weigering om de wetenschap (hier: de dokter) te geloven. 

Dit boek is slecht te vinden, maar her en der zie je nog exemplaren in bibliotheken. De kinderroman heeft zijn tekortkomingen, maar vooral ook zijn charmes, zoals de geschiedkundige link, de mooie setting (het Engelse platteland). En met zowel het bovenstaande actuele pandemie-gegeven als de sterke rol van het meisje (die vaak stoerder is dan de jongen) beviel me vooral ook de tijdloosheid.

134 pagina's, leeftijd: 10+.

EEN VRIENDJE VOOR ALTIJD - Eoin Colfer & Oliver Jeffers (De Fontein)

Sommige prentenboeken koop je alleen al om de cover. Wat ziet dit boek er mooi uit! Maar dan zijn er natuurlijk ook de wereldwijd bekende namen Colfer en Jeffers die aantrekken. En ze stellen niet teleur. Colfer schreef een mooi en lief verhaal over een imaginair vriendje dat langzamerhand een beetje last begint te krijgen van het feit dat een denkbeeldige vriendschap altijd aan tijd gebonden is: uiteindelijk wordt het imaginaire vriendje vervangen door een echt exemplaar. Maar wat als het imaginaire vriendje eenzaam wordt? Dan is de oplossing natuurlijk: een fantasievriendje voor het fantasievriendje. Het verhaal is wat omvangrijker dan dat van een traditioneel prentenboek, maar de luchtige tekeningen (met spaarzaam, maar heel effectief kleurgebruik) houden de hoeveelheid tekst heel mooi in balans. Zeer aantrekkelijk dus, dit boek. En heerlijk vertaald door onze eigen Koos Meinderts!

IN HET SPOOR VAN DE ECLIPS - Bronagh Curran (Gottmer) - WIJ, LEUGENAARS - E. Lockhart (De Fontein) - ALLES WAT JE LIEF IS - Nicola Yoon (Querido) - EEN - Sarah Crossan (Pepper Books) - DIT LAAIENDE VUUR - Estelle Laure (Querido)

Half september gaat Literatour van start: een boekenweek voor young adults. Met een lezingentournee, met de uitreiking van de Dioraphte Jongeren Literatuurprijs 2016, en hopelijk met veel te lezen boeken. Hierbij wat tips uit het aanbod van de laatste tijd:

In IN HET SPOOR VAN DE ECLIPS volgt de Ierse schrijfster Bronagh Curran aardig het spoor van John Green: de hoofdpersoon is een nerd-achtige jongen, er komen onorthodoxe ontmoetingen en vriendschappen in voor, er wordt een roadtrip ondernomen en er is een mooie rol voor de wetenschap. Nat van vijftien moet zijn plek in de populairiteitsranking op zijn nieuwe school zien te verdienen door het huis van een oudere man binnen te gaan, die 'Pedo Quincy' wordt genoemd. Nat en de 65-jarige sterrenkundige raken echter bevriend en wat volgt is een fijn verhaal met hartverwarmende gesprekken, wijze inzichten en een onverwachte liefde. (Dit boek werd vertaald door Esther Ottens).

WIJ LEUGENAARS is een boek dat je om de tuin leidt. En wanneer je doorhebt dat dat zo is, begrijp je ook waarom dat nodig was. Een heftig boek, waarin een geheim prachtig langzaam onthuld wordt. Het gaat over een viertal jongeren van ongeveer dezelfde leeftijd: elke zomer brengen ze door op een privé-eiland van hun rijke familie. Opa, die wel erg oud aan het worden is, is de pater familias, en er speelt ook nog van alles tussen de drie dochters. Maar goed, daar onttrekken de vier zich meestal aan. Meestal, maar niet altijd. Het verhaal wordt verteld door een van hen, Cadence, die ons vanaf het begin voorhoudt dat er gelogen wordt. Beheerst verteld, en origineel. En heftig dus - er is een liefdesverhaal, zoals in elke Young Adult, maar dat staat hier niet op de voorgrond. Of wel. Of toch niet. (Dit boek werd vertaald door Sandra van de Ven.)

ALLES WAT JE LIEF IS gaat over de achttienjarige Madeline, die zo allergisch voor van alles is dat haar moeder haar afgesloten van de buitenwereld heeft moeten laten opgroeien. Maar op een dag komt Olly, samen met zijn ouders en zusje, naast haar wonen. De verliefdheid slaat toe en dan moet Madeline kiezen wat ze voor het leven dat die verliefdheid met zich meebrengt op het spel wil zetten. ALLES WAT JE LIEF IS is een voortgestuwde roman, je wilt, ook vanwege de kleine hoofdstukjes, almaar doorlezen. Er zijn meer Young Adultboeken over een allesverterende verliefdheid, maar hier lijkt dat wel héél letterlijk te zijn. Het boek heeft grote vaart en biedt ook tekeningetjes, diagrammen en boekverslagen-met-spoilers. Bovendien werkt het verhaal heel vakkundig naar een grote wending toe... (Dit boek werd ook vertaald door Esther Ottens).

EEN van de Ierse schrijfster Sarah Crossan is na haar GEWICHT VAN WATER opnieuw een roman-in-verzen. Het boek loopt gelukkig niet over van de gewilde poëzie, maar dwingt je juist, door de rustige plaatsing van de zinnen, om geen details over te slaan. Het verhaal is origineel, het gaat namelijk over Grace en Tippi die een Siamese tweeling zijn. Sarah Crossan geeft ons echt toegang tot de gedachten van de meisjes. Het plotverloop voert ons naar hoge pieken en diepe dalen, tot op het hartverscheurende af. Daarmee is het veelbekroonde EEN een van de meest intense Young Adult-romans die er op dit moment zijn. (Dit boek werd vertaald door Sabine Mutsaers.)  


Het net verschenen DIT LAAIENDE VUUR van Estelle Laure vertelt over de zeventienjarige Lucille en haar tienjarige zusje Wrenny, die niet gespaard worden in het leven: hun vader zit in een inrichting en onlangs is hun moeder weggelopen. Lucille staat er alleen voor. Gelukkig is er de tweeling Eden en Digby, die zich om haar bekommeren. Eden is haar beste vriendin en Digby... die is sinds kort van jeugdvriendje veranderd in de jongen waar Lucille de hele tijd aan moet denken. In een wervelend verhaal (er gebeurt nog zo het een en ander) trekt Estelle Laure ons in Lucilles wereld. Dat doet ze op bijzonder literaire wijze: het meest opvallende van dit verhaal is de stijl. Laure schrijft geconcentreerd en origineel en probeert zich op geen enkele wijze aan goedkope pubertaal aan te passen, zonder dat ze daarmee te ouwelijk schrijft. Dat is knap. Ook mooi aan het boek: hoe alles niet per se goed komt (want dat zou ongeloofwaardig zijn), maar Lucille toch leert inzien dat ze een bijzonder meisje is, en dat haar omgeving haar meer in de gaten houdt dan ze denkt. (En ook dit boek werd op sterke wijze vertaald door Esther Ottens).

WAT ME NU TOCH GEBEURDE OP WEG NAAR SCHOOL - Davide Cali & Benjamin Chaud (De Fontein)

Benjamin Chaud, een van de geweldigste tekenaars van deze jaren, kennen we al een klein beetje van de Pomelo-boeken en van het heerlijke APPLAUS VOOR PAPA BEER. En nu is er een nieuw, klein boek waarbij het weer heel prettig kijken is naar zijn stijl die grappig, maar niet te jolig en vol, maar niet te chaotisch is.
Een jongetje wil echt op tijd op school zijn, maar onderweg overkomen hem allerlei vertragende gebeurtenissen (dino's, reuzenapen, olifanten, Chaud kan lekker uitpakken). En toch... komt hij nog op tijd aan. Of niet?
Leuk ook zijn de knipogen naar bestaande verhalen en naar 'bestaande' fantasiefiguren, als de Yeti, King Kong, Roodkapje, Hans en grietje, de Rattenvanger van Hamelen... Ja, naast alle grote prentenboeken is zo'n middenformaat uitgave een fijn hebbeboekje. 

Dit boek werd vertaald door Maartje Beukers.

DE ZEE ZIEN - Koos Meinderts (De Fontein)

Kees is opeens bevriend met Jan. Deze vriendschap tussen een vijftienjarige en een zestienjarige ontrolt zich tegen het decor van de late jaren vijftig: ze gaan vissen, ze praten over wat vrijheid werkelijk is en ze dagen elkaar uit. Dat wil zeggen: Jan daagt Kees uit, want hij vindt dat ze samen een hoge schoorsteenpijp moeten beklimmen om van heel boven de zee te kunnen zien. Uiteindelijk doet Jan dat in zijn eentje, omdat Kees niet durft. Maar: Jan valt, sterft - en Kees ziet dat gebeuren.
Dat levert een levenslang geheim en een levenslang schuldgevoel op, en vanuit het terugkijken op die vroege, bepalende gebeurtenissen, tientallen jaren later, begint het boek. Het schitterende boek. DE ZEE ZIEN is een - ondanks het thema - licht boek over vriendschap, vrijheid, dood, schuld en ook en vooral over eerste liefde. Jans tweelingzus Marijke zet Kees' hoofd en lichaam aan tot overkoken, en hoe mooi en sensitief zijn de passages die Meinderts hieraan gewijd heeft! Ook de dialogen tussen Jan en Kees strálen. DE ZEE ZIEN flonkert door zijn humor, door zijn compassie, door zijn enscenering en door zijn liefde en wordt daarmee een jeugdroman die alle leeftijdsgroepen verbindt. 
 

SUPERHELDEN.NL - Marcel van Driel (De Fontein) - ENDGAME, DE OPDRACHT - James Frey & Nils Johnson-Shelton (Van Goor)

Recent las ik twee boeken waarin jongeren moeten spelen voor hun leven. ENDGAME is het nieuwe megagrote project van bestsellerauteur James Frey (en zijn co-auteur Nils Johnson-Shelton). Het boek is het begin van een trilogie, maar tevens onderdeel van een veel groter universum: er zijn YouTubechannels, films, apps en er is een wereldwijd spel gekoppeld aan het boek, waarbij jongeren een werkelijk bedrag van een half miljoen dollar kunnen vinden. Op dit moment zijn er, een maand na verschijnen van het boek, al 80.000 mensen aan het spelen. Het boek heeft een serieuze, spijkerharde opzet: twaalf jongeren, die de representanten zijn van twaalf bloedlijnen van over de hele wereld, moeten de Endgame spelen. Bij de Endgame zullen alle deelnemers sneuvelen, en de goden (aliens?) zullen slechts één deelnemer laten winnen, en daarmee één bloedlijn laten overleven. Het boek is vanuit verschillende perspectieven verteld en leest als een razende actiefilm.

SUPERHELDEN.NL is het eerste deel van een trilogie die inmiddels voltooid is. Minder groot opgezet dan ENDGAME, maar ook verbonden met een game. In SUPERHELDEN.NL worden jongeren uitgekozen om op het eiland Pala een opleiding te volgen tot Superheld. Ook hier veel actie en een grote greep, en extra interessant aan deze reeks is de verbinding met andere boeken. Zo claimt het brein achter de naargeestige Superhelden-onderneming dat hij Mr. Oz is, en zo zijn er ook referenties aan bijvoorbeeld The Lord of the Rings. Auteur Van Driel bewees met deze reeks dat niet alle fast-pace fantasy-trilogieën vertáálde trilogieën hoeven te zijn.

ENDGAME, DE OPDRACHT werd vertaald door Henrieke Herber.

LANG ZAL ZE LEVEN - Koos Meinderts (De Fontein)

Eva en Ida - zij zijn de hoofdpersonen van dit nieuwe, verrassende boek van Koos Meinderts. Verrassend, omdat het zijn eerste jeugdroman is. Tegelijkertijd is het ook een ouderdomsroman - en ik zal het meteen maar zeggen: ik vond het een prachtig boek.
Ik vond het prachtig vanwege het verhaal dat ertoe doet (Ida heeft op haar vierentachtigste geen zin meer in het leven, en de zestienjarige Eva komt letterlijk op haar pad), het is prachtig vanwege de rustige plot, waardoor je steeds maar dóór wilt lezen (Eva fietst naar school en redt Ida van een spoorovergang - maar is het wel 'redden'?), het is prachtig vanwege de taal (zoals altijd bij Meinderts is die helder als glas, niet overdreven poëtisch, maar wel kleurrijk, én uitermate zorgvuldig), en het is prachtig vanwege de geloofwaardigheid (in de sterk gekozen details die zowel uit Eva's leven als uit Ida's leven gegeven worden trekt zich een overtuigend meisjes- alsook een overtuigend oude-dames-portret op).
En dan zijn er nog de details van dit boek, zoals de rustige bladspiegel, dat prachtige vogeltje dat getekend én beschreven door het verhaal trekt, en het allerontroerendste: Ida's toch-niet-laatste woorden als ze op de overweg staan: 'Dag, kauwtje' en hoe die voor de oplettende lezer later schitterend gespiegeld worden.
Een van de beste boeken van dit jaar, een boek dat zijn lezers en zijn hoofdpersonages serieus neemt, een boek dat keuzes durft te maken en tegelijkertijd verwarmt door Meinderts' mededogen.