LENNOX EN DE GOUDEN SIKKEL - Zindzi Zevenbergen, Hedy Tjin & Brian Elstak (De Harmonie)

Een boek waar ik heel, heel enthousiast over ben: Lennox en de gouden sikkel. De gouden sikkel uit de titel verwijst naar een kettinkje dat zoekraakt in het boek (en het is een belangrijk kettinkje, dus het verlies ervan zorgt voor nogal wat opschudding), maar ook naar de ziekte van de vader van hoofdpersoon Lennox: sikkelcelziekte. De meeste boeken die geschreven worden om meer aandacht te krijgen voor een bepaalde aandoening lijden aan teveel goede bedoelingen en een tekort aan een écht verhaal. Lennox en de gouden sikkel is het schoolvoorbeeld van hoe het wel kan. Lennox is vanaf de eerste bladzijde een levend, bestaand jongetje en de informatie over de ziekte is heel natuurlijk verwerkt in het boek. Dat komt vooral omdat debutante Zindzi Zevenbergen heel goed kan schrijven. Dat merk je meteen in de eerste regels: 'Binnenkort wilde Lennox graag dapper worden. En het liefst zo snel mogelijk. Daar was hij nu wel aan toe.' Maar je ziet het ook aan het prachtige onderliggende idee van het boek, dat luidt: zodra je meer van iets weet zíé je ook méér. Een belangrijk basisidee, dat hier op een spannende en enigszins magische wijze uitgewerkt wordt, terwijl dit toch een realistisch boek blijft.

Heel bijzonder aan het boek is de wijze van uitgeven: op een groter formaat dan je meestal ziet voor deze leeftijd (9+), met een krachtig design door Lyanne Tonk, en met voor de beeldkant een geweldige samenwerking tussen Hedy Tjin en Brian Elstak. In ruime kleuren, door het hele boek heen, zetten ze een exuberant decor neer. Ze zoomen in op voorwerpen en landschappen uit het boek, maar plaatsen vooral ook de personages prachtig op de voorgrond. Zowel in bonte kleurvlakken als in fijn gearceerde delen, zowel in detail als in overzicht bieden ze een van de meest opvallende boeken van dit jaar. Lennox en de gouden sikkel is gewoon wow. 

112 bladzijden, leeftijd: 9+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

DE KLEINE KONING - Jan De Leeuw & Mattias De Leeuw (De Eenhoorn) - WAT DOEN WE MET TORIBIO - Isol (De Harmonie) - DE BOOMHUT VAN NIEL - Robbe De Vos & Charlotte Severeyns (De Eenhoorn)

Drie bijzondere prentenboeken:

in De kleine koning vertelt Jan De Leeuw een sprookje in sprankelende taal. De kleine koning ziet een ster die groter is dan alle andere en de weg lijkt te wijzen naar een Grote Koning, dus gaat het koninkje op pad, met geschenken. Die geschenken geeft hij onderweg aan passanten die het nodig hebben, en daarna is de ontknoping van het boek zowel vol met wonder alsook wensvervullend. Er wordt gerefereerd aan het geboorteverhaal van Jezus, maar De Leeuw is eigenzinnig, waardoor dit verhaal een mooie, fijn-mysterieuze toets krijgt. De tekeningen van Mattias De Leeuw (geen familie) zijn zwierig als altijd, maar nu ook ingetogen, althans: qua kleurgebruik. In brede platen, die vaak over de grens van de spreads heen lopen schildert hij dit sprookje helemaal open voor de lezer en de kijker.

Ik ben fan van de Argentijnse Isol. Ook haar laatste in het Nederlands vertaalde prentenboek Wat doen we met Toribio vind ik weer fijn. Het is misschien wat minder absurd dan sommige van haar andere boeken (hoewel...) - de besprekingen daarvan lees je overigens hier - maar het is heerlijk om Isols humor en ook haar beeldtaal weer terug te zien. Toribio is een peuter die het zijn ouders niet makkelijk maakt: hij heeft veel te veel energie, en zijn vader en moeder zijn dus doodmoe. Ze raadplegen een dame die met toverachtige middelen hun Toribio in een rustig schepseltje verandert. En dan... (zie het boek voor de toch eigenlijk wel best absurde afloop). Op naar nog weer méér Isol!

In De boomhut van Niel hanteert Robbe De Vos een geheimzinnig taalpalet. Het gaat dan ook over wat een bedroefd jongetje kan doen als het veel te stil wordt, omdat hij zijn opa mist: een geheime boomhut bezoeken, waar die opa dan toch terug te vinden is. De tekeningen van Charlotte Severeyns zijn al net zo tevoorschijn gedroomd als de tekst en als de geheime boomhut zelf. Het levert een sterk sferisch, tastend prentenboek op, met een paar spreads die net zo mooi zijn als het aantrekkelijke omslag.

HARRY POTTER EN HET VERVLOEKTE KIND - J.K. Rowling & Jack Thorne (De Harmonie)

Het is een ontroerend weerzien. Ik weet nog hoe ik bijna in de pagina's klom, tijdens het lezen van deel zes en zeven van de Harry Potterreeks, en nu is er het 'achtste verhaal', zoals in het boek staat (dat aangekondigd is als deel één en twee, dus er komt nog meer, hopelijk). Dat achtste verhaal is een toneelstuk. Dat leest anders, uiteraard, maar al snel zit je helemaal in de Potterwereld, en heb je het gevoel dat er allerlei sluiers weggetrokken worden. Via de hoofdpersonen van dit deel (Harry's zoon Albus en Draco's zoon Scorpius) reizen we door de tijd, en dus geeft dat Rowling een geweldige kans (die ze niet laat liggen) om de parallelle mogelijkheden van Potters verhaal te tonen. Ook kan ze ons daarmee geliefde personages (zoals Sneep!) weer even laten ontmoeten, maar de boodschap die dit stuk uiteindelijk doorgeeft is zeer gelaagd en eigenlijk ook zeer droevig. Zoals ook bij met name de laatste delen uit de reeks is Rowling de lezer steeds vele stappen voor, niet alleen op plotgebied, maar zeker ook op ethisch gebied. Dat is misschien wel de grootste kracht van dit nieuwe deel: het doet je denken over wat er op lange termijn blijft van trieste gebeurtenissen, en hoe je soms zou wensen dat ze er niet waren geweest, maar als je dan beter nadenkt, dan... Ook zien we Harry Potter op z'n kwetsbaarst, en op z'n melancholiekst. De humor die vooral van de jonge Scorpius komt, en de verrassend andere kant die we van Draco leren kent maakt het lezen van HARRY POTTER EN HET VERVLOEKTE KIND opnieuw tot een veelzijdige ervaring. Een ervaring die we kenden van de vorige zeven delen. Overspannen waren ze, de verwachtingen, zeker voor echte fans (waar ik mezelf toe reken). Maar Rowling beschaamt ze niet.

Dit boek werd uiteraard weer vertaald door Wiebe Buddingh'.

DE KLEINE - Isol (De Harmonie)

Hoe gelukkig is het dat de Mexicaanse Isol in 2013 de Astrid Lindgren Memorial Award kreeg, en hoe gelukkig is het dat uitgeverij De Harmonie sindsdien haar boeken is gaan vertalen in het Nederlands. Na drie fenomenale prentenboeken: NOCTURNO, MIJN MOEDER IS EEN STEKELVARKEN en DE MOOIE GRISELDA is er nu DE KLEINE.

De ondertitel luidt 'Een waargebeurd verhaal', en het gaat dan ook over... alle baby's. Al op een van de eerste pagina's komt de Kleine uit de lucht vallen. Hij landt in het leven van zijn ouders en die bekijken hem goed, houden meteen al van hem, maar vragen zich ook van alles af: waarom beweegt hij alsof hij aan het luchtzwemmen is? Wat ziet hij met die bovenraampjes van hem? Wat wil hij als hij zijn toeter gebruikt? Stap voor stap wordt zijn entree in de wereld bezien, met originele beschouwingen en vrolijke lijntekeningen - en in al zijn luchtigheid gaat dit boek ook, met name aan het eind, behoorlijk de diepte in. Daarmee is DE KLEINE een boek voor alle leeftijden, voor alle kleinen en groten, het ontroert en het doet je glimlachen, en ja: opnieuw dus een fenomenale Isol.

Dit boek werd vertaald door Agnes Brunt.

JAARRINGEN - Karel Eykman (De Harmonie)

Er zijn schrijversnamen die je je hele leven vergezellen en die van Karel Eykman is er daar één van. Dat begon bij de televisieuitzendingen van Woord voor Woord, waar zijn bewerkte bijbelverhalen verteld werden door Aart Staartjes, en de tekeningen van Bert Bouman getoond werden. Uiteraard lazen we thuis ook uit de Woord voor Woord-kinderbijbel. Daarna waren het zijn liedjes en sketches die ik zag en hoorde: in de Stratemaker-op-zee-show en de J.J. de Bomshow - ook al was het niet de bedoeling dat ik daar (vanwege grof taalgebruik) naar keek. Nog later, toen ik op de Pedagogische Academie met kinderpoëzie in aanraking kwam, begon ik zijn bundels te lezen en te waarderen.
Een enkele keer heb ik hem ook mogen ontmoeten - gedurende een memorable treinreis vanuit Limburg liet hij handgeschreven gedichten zien, op het kladblok dat hij altijd bij zich heeft.

Nu is Karel Eykman tachtig jaar geworden. Behalve felicitaties is ook bewondering en ruime aandacht op zijn plaats. Vandaar dat ik in dit Leestips-blog één keer een uitzondering maak en een dichtbundel aanprijs die niet per se (of helemaal niet) voor kinderen is gemaakt. In het net verschenen JAARRINGEN blikt Eykman op een unieke manier terug. Hij schreef voor elk jaar van zijn leven een gedicht. Het is misschien wel zijn beste bundel geworden. Mooi is de lichte toon, met alle melancholieke, maar ook laconieke toetsen die hij die toon meegeeft. Ook de eerlijkheid imponeert: hij beschrijft niet alleen de hoogtepunten, maar ook, bijvoorbeeld, een verliefdheid op een andere vrouw. Natuurlijk komen zijn kinderen en zijn geliefde en zijn collega's van het Schrijverscollectief (zijn vriendschap met Aart Staartjes, zijn soms lastige verhouding met Willem Wilmink) ook aan bod. Maar hij kiest voortdurend details die meer vertellen dan het geheel had kunnen doen. Dit is een schrijver die met een penseel met weinig haren een compleet leven tevoorschijn schildert. Karel Eykman heeft simpelweg een van de beste dichtbundels van het jaar afgeleverd, en dient gevierd te worden om zijn totale werk, maar óók om deze prachtige nieuwe bundel - en daarin zijn oog voor het perfecte, simpele, alleszeggende detail. 

DE MOOIE GRISELDA - Isol (De Harmonie)

Haar boeken zullen misschien niet de commercieelste zijn - denk ik. Als ik daar geen gelijk in heb is dat hoopgevend. Maar als ik wél gelijk heb is het dat ook. Want dan is er dus toch gewoon ruimte om haar boeken in Nederland uit te geven. Hoe dan ook: leve De Harmonie, vanwege alweer de derde Isol-vertaling nadat ze in 2013 de Astrid Lindgren Prijs won.
DE MOOIE GRISELDA is een tegendraads sprookje, dat Isol ongetwijfeld gniffelend geschreven en getekend heeft. Griselda is zo knap dat iedereen die verliefd op haar wordt zijn kop verliest. Letterlijk. Voor de echte liefde is dus een kippige lover nodig. Die vindt ze - met alle gevolgen van dien. De grafische stijl van de tekeningen, met al dan niet passende kleurvlakken eronder is weer onmiskenbaar Isol en dus moet ook van dit boek weer gezegd worden: heerlijk dat het er is.

Dit boek werd vertaald door Agnes Brunt.

MIJN MOEDER IS EEN STEKELVARKEN - ISOL (De Harmonie)

Vorig jaar kreeg de Argentijnse kinderboekmaakster Isol de Astrid Lindgren Memorial Prize. Een gunstig gevolg daarvan is dat uitgeverij De Harmonie haar boeken ook in Nederland uitbrengt. Eerst was dat al het betoverende NOCTURNO, en nu is het een vrolijk, meer traditioneel prentenboek: MIJN MOEDER IS EEN STEKELVARKEN. In het Spaans is de titel meer iets als 'Familiegeheim' en daar gaat het dan ook over. Het meisje dat de hoofdpersoon is ziet haar moeder om zes uur 's ochtends. Meer bepaald: haar kapsel. En ze kan maar tot één schrikwekkende conclusie komen: haar moeder is stiekem een stekelvarken. Gelukkig kan ze gaan logeren bij meer geruststellende ándere moeders. Hoewel: geruststellend? De tekst is geinig en de tekeningen zijn raak en origineel. Het is te hopen dat na dit tweede puike boek van Isol nog meer zal volgen.

MIJN MOEDER IS EEN STEKELVARKEN werd vertaald door Agnes Brunt.

NOCTURNO, DROOMRECEPTEN - ISOL (De Harmonie)

De Argentijnse Isol won dit jaar de Astrid Lindgren Memorial Prijs, de grootste kinderboekenwereldprijs die er te vergeven valt. Isol was niet bekend in ons taalgebied, maar daar komt verandering in met deze schitterende uitgave. NOCTURNO is een droom van een boek en verdient op z'n minst volgend jaar de Boekensleutel voor het meest inventieve, kwaliteitsvolle, in zijn vorm vernieuwende boek.
NOCTURNO gaat over dromen, en meer specifiek over nieuw te bedenken dromen. In de vorm van een openklapboek, met ringband, zijn de bladzijden (met nauwelijks tekst) niet alleen op een traditionele manier betekend, maar ook met glow-in-the-dark verf. En daar gebeurt iets magisch' mee: het recept voor dit boek schrijft voor dat je elke bladzijde vijf minuten onder een felle lamp legt en daarna het licht uit doet. De 'gewone' dromen die Isol op elke bladzijde aangeeft veranderen dan in uitzonderlijke dromen. En het werkt! Elke keer is het een geweldig moment: je draait de lichtschakelaar om en ziet een betoverende nieuwe tekening oplichten. Alle tekeningen zijn origineel en prachtig getekend, en nooit zweverig of over de hoofden van kinderen heen.
Dit boek is een cadeautje dat je aan alle kinderen wil geven.