DARIUS DE GROTE IS NIET OKÉ - Adib Khorram (Gottmer)

Op het prachtige omslag van deze Young Adultroman zien we twee jongens die vanaf een hoger gelegen plek uitkijken over een stad. Zitten ze ergens op een balkon? Of op een dak?

Zodra je op ongeveer een derde van dit boek bent weet je dat het de hoofdpersoon Darius is, een jongen uit Amerika die van Star Trek houdt, en zijn nieuwe vriend Sohrab. Ze zijn in Iran, in het stadje Yazd. Daar is Darius met zijn gezin voor het eerst op bezoek bij de familie van moederskant.

Tussen Sohrab en Darius (die terwijl hij in Iran is ‘Darioush’ genoemd wordt) ontstaat een heel erg mooie vriendschap, maar minstens net zo mooi is de manier waarop de schrijver de lezer lange tijd doet raden naar hóé intens die vriendschap nu precies is.

In elk geval verandert de reis naar Iran veel voor Darius. Ook dat gebeurt op een geleidelijke manier, en wat me heel erg beviel aan dit boek was alles wat we meekrijgen over Iran. Over de Iraanse architectuur. Over het Perzische eten. Maar ook over Star Trek en over thee – twee van de grote hartstochten van Darius.

Het grote thema van het boek is overigens mentale gezondheid. Het is een thema dat steeds belangrijker wordt en waar gelukkig ook steeds meer over te lezen is. Khorram schrijft er prachtig inzichtelijk over – een van de vele verdiensten van dit originele, kalme, intense boek. Het boek kreeg terecht al veel aandacht en lof in de Verenigde Staten. Dat mag hier ook gebeuren, want het is een uitzonderlijke YA-roman, die ook lang na lezing nog leesherinneringen afgeeft.

Dit boek werd vertaald door Tjalling Bos.

DWARS DOOR AMSTERDAM - Simone Bijlard (Querido)

Een non-fictieboek dat imponeert, dat is Dwars door Amsterdam. Alleen al door het formaat: een oblong boek, waarvan je, als je het uitklapt, een tafeltje kunt bouwen. Of een ruim puntdak van een poppenhuis.
Passend, dat laatste, want het boek gaat over tien bijzondere Amsterdamse gebouwen. Van alk van die tien zijn er twee spreads, één kijkplaat zonder tekst, waarbij het gebouw 'opengewerkt' te zien is, en dan eenzelfde plaat waarbij sommige details uitgelicht worden. Er staan cijfertjes in de tekening die corresponderen met bijzonderheden.
Wat mooi is: de gebouwen zijn gerangschikt in volgorde van bouwjaar, waardoor je al lezend ook ontdekt hoe technieken en architecturale benaderingen veranderden. Bijlard heeft zich gelukkig niet verloren in allerlei ingewikkelde weetjes, ze pikt er precies de juiste wetenswaardigheden uit. Ook de keuze is interessant: het Zuiderbad is verrassend, bijvoorbeeld, maar ook Nemo (nooit geweten dat dat gebouw niet bedoeld is als de steven van een boot, maar de structuur van de IJ-tunnel, die eronder ligt, spiegelt). Fijn boek. Met strakke vormgeving van Steef Liefting. Ook mooi: de luchten boven de tekeningen zijn afkomstig van schilderijen uit het Rijksmuseum. Dat soort details maken een boek als dit nóg specialer.
En dus: wat gaat Bijlard hierna maken? Dwars door Rotterdam? Dwars door Nederland? Dwars door Amsterdam 2? Want ja: dit boek is zo geslaagd dat het vraagt om méér. 

DE BOOM MET HET OOR - Annet Schaap & Philip Hopman (Querido)

Van sommige boeken weet je meteen: dit is een klassieker. Dat dat het geval was met Annet Schaaps debuut Lampje betwist werkelijk niemand, maar als je De boom met het oor voor het eerst in handen krijgt voel je het opnieuw.

Dit keer zijn er twee grote namen verantwoordelijk: Annet Schaap voor de tekst, en Philip Hopman voor de tekeningen. Philip zette voor dit boek brede stadstekeningen op. Die zijn stuk voor stuk het uitpluizen waard. Niet alleen de gebouwen imponeren (met die balkons met heerlijk gebogen balustrades), maar ook de overal aanwezige mensen, die allemaal wel een mini-verhaaltje in zich dragen. Je kunt het echtpaar in het restaurant bekijken, waarvan man en vrouw allebei naar buiten staren in plaats van naar elkaar, de drie bijpratende buurvrouwen, de kapper en zijn klant, de twee duister in het zwart gekleden heren met baarden. Elk van die detailscènes roept als het ware tekstballonnetjes op.
En dan hebben we het nog maar over één soort prent. Er is ook de imposante boomtekening, er zijn de in optocht lopende insecten, er zijn parken en stenen trappen en er is zon en kleur en overdaad en dosering. Philip Hopman betoont zich wéér (wanneer niet) een meester.

De tekst van Annet Schaap, die ze in opdracht schreef voor het Internationaal Kamermuziek Festival, draait om een belangrijk verhaal dat 'de jongen' te vertellen heeft. Maar niemand heeft tijd om het aan te horen. En zélf veronachtzaamt hij weer de wederwaardigheden van een rijtje treurende kevers. Of nee - toch net niet. En ja - we krijgen uiteindelijk toch te horen wat zijn belangrijke verhaal is. Dat stelt totaal niet teleur, en dit boek, dit pleidooi voor het luisteren, doet ruim het tegenovergestelde: De boom met het oor is een trots tweede boek van Annet Schaap en een zoveelste grootheidsproef van Philip Hopman. Met, mede door de prachtige vormgeving van Steef Liefting (verzorgd tot aan het font van de reclamesticker aan toe), klassiekerstatus.
         

DE ONVERKLAARBARE LOGICA VAN MIJN LEVEN - Benjamin Alire Sáenz (Blossom Books)

Na Aristoteles en Dante ontdekken de geheimen van het universum, dat ik prachtig vond en hier besprak, las ik nu eindelijk het tweede ook door Blossom Books in het Nederlands uitgegeven Alire Sáenz-boek De onverklaarbare logica van mijn leven. De boeken zijn familie van elkaar. niet dat er dezelfde personen in voorkomen, maar weer is een jongen van zeventien de hoofdpersoon, een denker, die zichzelf op een gegeven moment niet meer begrijpt. Wat de twee boeken ook gemeen hebben is dat het eigenlijk niet over één, maar over twee hoofdpersonen gaat (in dit geval Salvador, maar ook Sam, zijn buurmeisje). Én dat het ook over ouderschap, in dit geval vaderschap gaat.
Salvador is op zijn derde geadopteerd door een vader die homo is en de beste vriend van Sals overleden moeder was. Salvador ('Sally' genoemd door zijn buurmeisje/beste vriendin) en zijn vader houden ongelooflijk veel van elkaar. Eigenlijk zijn hun eerste zeventien jaren heel harmonieus geweest, maar nu bespeurt Salvador opeens allerlei vragen in zichzelf, vragen waar hij zich niet mee bezig wil houden. Zoals: waarom heb ik opeens de neiging om mensen klappen te geven, komt die blinde woede soms van mijn biologische vader? En: waarom wil ik de brief die mijn moeder me nagelaten heeft niet lezen? En vooral: waarom moeten mensen doodgaan?
Niet alleen Salvador, maar ook Sam en zelfs de derde hoofdpersoon, Fito (óók zeventien) krijgen met verlies te maken, en dus met de onvermijdelijke vragen, die in korte, vlot leesbare, met dialoog gevulde hoofdstukken, als in een zich steeds uitbreidend mozaïek, worden belicht. Je denkt met Sal, Sam en Fito mee, en je begint zoveel om ze te geven dat je niet wilt dat het boek eindigt. Warm, spannend, wijs: deze twee Alire Sáenz-boeken zijn het allemaal.

Dit boek werd vertaald door Elise Kuip. 

WAT IK MOOI VIND - Milja Praagman (De Eenhoorn)

Een jongetje krijgt op school in de kring de vraag: 'Wat vind jij mooi?' Zijn meester wil het graag weten, maar het jongetje moet eerst eens goed nadenken. Dat nadenken over wat hij mooi vindt wordt vervolgens in beeld gebracht: plaat na plaat beschouwen we de prachtigste pleziertjes van het jongetje en zijn dagelijkse omgeving.
Na haar al zeer indrukwekkende reeks prentenboeken van de laatste jaren (o.a. die met Pim Lammers) levert Milja Praagman ons ook hier weer scène na scène waarbij we onze ogen uit kunnen kijken. Ten eerste is daar het heerlijke kleurgebruik. De tinten zijn warm en diep, en altijd heel fijn gecombineerd. Dan zijn het haar mensfiguren: hoe heerlijk is het de klas van het jongetje te bekijken en te zien hoe Praagman elk individueel kind een eigen karaktertje meegegeven heeft. Ook de meester wil je mee naar huis nemen en vervolgens uitdelen aan alle schoolklassen. Tenslotte is het haar mise-en-page: het vloerkleed waaromheen de kinderen zitten te vertellen wordt uitgebreid met ware zonnestralen (zo'n bijzondere keuze, en het wérkt), de manier waarop ze mensen op het zebrapad toont, met al die menselijke rondingen op de strakke zwart-wit banen op de weg, en ook bijvoorbeeld een prachtige pagina met een uil: stralend wit vliegt hij in het pikkedonker, maar tegen zijn witte veren steken de levendigste groene grasjes af! Misschien zijn die beeldkeuzes voornamelijk intuïtief gemaakt door Praagman - wat een intuïtie dan! En misschien is het bewust - wat een durf dan!

HET EI - Diet Groothuis & Ingrid & Dieter Schubert (Hoogland & Van Klaveren)

Een interessante nieuwe samenwerking: dichter Diet Groothuis schreef een prentenboektekst en de fameuze Ingrid & Dieter Schubert tekenden. Het ei verscheen bij Hoogland & Van Klaveren, een uitgeverij die staat voor mooie en soms gedurfde kinderboeken. Het ei is daar een sterk voorbeeld van.
De tekst kan gelezen worden als één lang gedicht. De zinnen lezen heerlijk voor en rijmen nu en dan onnadrukkelijk, precies genoeg om het verhaal met fijne klankkrammetjes bij elkaar te houden. Ik schrijf 'het verhaal', maar van een echt verhaal, met plot en zo, is geen sprake. Het is een denkende tekst die vertelt over de kiem van alles: het ei. Over het leven dat steeds weer tevoorschijn springt. Een filosofische ode, die indruk maakt door de verwoording en voor allerlei denkvuurtjes zal zorgen.

De platen van de Schuberts zijn navenant dromerig, denkend, kleurig, rijk. Ze getuigen van geschiedenis: in de zin dat ze meerdere lagen lijken te hebben, en diepte, maar ook zien we, zeker bij een paar keer kijken, steeds meer details, zoals (bijvoorbeeld in de plaat waar het gaat om de komst van vrouw en man op de aarde) referenties aan de allervroegste tekenen van menselijke beschaving en menselijke verbeelding.
Het ei overtuigt en brengt in woord én beeld een prentenboek dat klopt met zijn eigen onderwerp: iets dat over het alleroudste gaat en toch weer helemaal nieuw is.

DE VLOEK VAN DE VLIEGENDE OLIFANTES - Kate DiCamillo (Lannoo)

De Nederlandse titel van deze mooi gloeiende kinderroman is misleidend: dit is géén boek over circusartiesten. Datzelfde geldt voor de omslagfoto waarop we een meisje aan de trapeze zien, ook hiervan geen spoor in het boek. De hoofdpersoon van Louisiana's way home, zoals het boek oorspronkelijk heet, is Louise Olifante, een niet-circus-meisje dat opgroeide met haar, laten we zeggen, op z'n minst onorthodoxe oma. Die haar in het begin van het boek in een auto duwt en de grens van de volgende staat overgaat om aan 'de vloek' die de familie teistert te ontsnappen. Louise begrijpt niet precies wat er gebeurt, en dat duurt ook nog een tijd. Wat volgt is een zoektocht van het dappere, innemende meisje naar mensen die vriendelijk zijn, naar een plek om te blijven. Maar het boek eindigt prachtig warm - ik verklap niks.
De vloek van de vliegende olifantes is een van de vele bijzondere boeken van DiCamillo. Uiteraard merken we dat ook in de dialogen. DiCamillo-kinderen zeggen dingen als 'Ik ben op een tragisch moment van duisternis en wanhoop in een gat gevallen'. Dit keer is de hoofdpersoon verdwaalder dan ooit, maar blijkt haar beloning (en die voor de lezer) navenant. En let op de onvergetelijke bijpersonages - vintage DiCamillo!  

Dit boek werd vertaald door Harry Pallemans.