DE TUNNEL - Anna Woltz (Querido)

De tunnel is het nieuwste boek van Anna Woltz, een boek waar we naar uitkeken. Het is vóór jongeren en gáát over jongeren, net als Honderd uur nacht. Het hoofdpersonage is de veertienjarige Ella die polio heeft gehad, daar een mank been aan over hield en een negenjarig broertje heeft, Robbie, die geen nacht van haar zijde waakt, want hij weet zeker: zonder hem kan Ella niet ademen. Dat is een prachtig, poëtisch en warm-menselijk gegeven, en daar zit De tunnel vol mee. Het boek gaat niet alleen over Ella en Robbie, maar ook over de straatschooier Jay en het levendige, brutale meisje Quinn, die opgegroeid is met rijke ouders en nu het leven volledig wil leven. Leven, daar draait het hele boek om - het speelt in Londen in 1940, en dan vooral in de metrogangen, waar mensen 's nachts op de perrons slapen omdat de stad wordt gebombardeerd. 

Woltz schrijft weer zo soepel als altijd. Ze opent op vrijwel elke bladzijde kiertjes waardoor we in de ziel van deze jongeren en kinderen kunnen kijken. Dat doet ze - ook erg des Woltz' - in een filmisch decor en met een filmische buiteling van gebeurtenissen. Het zal er hard aan toe gaan voor deze vier, maar het hele verhaal wikkelt zich om dat wat het leven voortdrijft: liefde, vriendschap, waarheid en moed. Met een speciale vermelding voor het heel mooie schetsen van het belangrijkste bijpersonage (Sebastian, de oudere broer van Quinn) stel ik het hier nogmaals vast: Woltz is een geweldige auteur. En De tunnel getuigt daar opnieuw van.

 

232 pagina's, leeftijd: 12+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.  

PIZZAMAFFIA SLAAT DOOR - Khalid Boudou (Moon)

In 2008 verscheen Pizzamaffia, een swingend jeugdboek dat het geweldig heeft gedaan en lezers bereikte die anders nog geen droog stuk papier aan wilden raken. In 2013 verscheen Iedereen krijgt klappen, al even goed, zij het wat donkerder - en vorig jaar verscheen Pizzamaffia slaat door, een min-of-meer-vervolg op Pizzamaffia.

Min of meer, ja, want je hoeft het eerste boek niet gelezen te hebben om dit nieuwe jeugdboek te begrijpen. Haas, een van de hoofdpersonen uit Pizzamaffia, is nu de pizzeria-eigenaar bij wie Hero (17 jaar, VMBO-er, wordt begeleid door een reclasseringsambtenaar) als bezorger werkt. Over Hero gaat dit tweede boek, en over alle anderen die bij de pizzeria werken. Overigens wordt Hero vrijwel nooit bij zijn eigen naam genoemd. Omdat hij op badslippers kwam solliciteren noemt zijn baas hem Slipper.

Slipper raakt na het bezorgen van een pizza in een asielzoekerscentrum bevriend met de Syrische Ziad. Die blijkt het vliegwiel van heel veel actie te zijn, omdat hij door de extreem-rechtse rauwdouwers van motorbende Horns of Europe beschuldigd wordt van het verkrachten van een meisje. Hoewel Slipper en zijn vrienden niet exact weten wat het verhaal van Ziad is, komen ze wel voor hem op, waardoor zowel een tomatenoorlog én een veel hardere klappenoorlog ontketend worden.

Zoals we van Boudou gewend zijn (we kennen hem ook van Het schnitzelparadijs) rag je als lezer door het boek. Er is, zoals gezegd, actie, er is plot, er zijn verrassingen, vooruitwijzingen en cliffhangers - maar er is ook veel humor. Het is genieten van de manier waarop de personages vertellen:
'Ik kende zulke buurtjes uit mijn foute zigzagperiode.'
'En zo kwam die pitbull, met een lap tong uit zijn lekkende bek, heel dicht bij het onderbeen van Ziad.'
'Serieus, wat leren ze ons nou op school? Laatst bij wiskunde moesten we zo'n gare parabool leren tekenen. Zo'n getekend condoom. Wat moet ik daarmee, wat moet ik met een parabool, baas Haas? Echt zjnoen. Kan ik daarin soms mijn kleren hangen of zo?'
'Ik strooi de heetste pepers in mijn scooters en ga de weg laten smelten.'
En zo gaat het door.
Na alle geweld is het einde overigens wijs en fijn - en dit, plus de taal, de actie, de rauwheid soms, de grappen, alles bij elkaar maakt dat Pizzamaffia slaat door opnieuw een sterk boek is dat heel, heel breed gelezen zal worden. 

224 pagina's, leeftijd: 14+
Koop dit boek (of het luisterboek) bij je lokale boekhandel, of bestel het anders hier.

ROSSY, DAT KRANTENKIND - An Rutgers van der Loeff (Ploegsma)

An Rutgers van der Loeff-Basenau (1910-1990) is in de geschiedenis van de Nederlandstalige kinder- en jeugdliteratuur een van de allergrootsten en ik las nog geen enkel boek van haar - dat kan natuurlijk niet. De afgelopen dagen maakte ik dat goed, en met groot leesplezier en stijgende waardering las ik Rossy, dat krantenkind (1952). Niet haar bekendste roman (dat waren De kinderkaravaan uit '49 en Lawines razen uit '54), maar wel het boek dat al sinds de jaren zeventig in mijn ouderlijk huis aanwezig was, en dat zowel mijn broer (het was zijn cadeau) als ik nooit lazen - tot nu.

Rossy, dat krantenkind speelt in Amerika. Hoofdpersoon is Roswita, het veertienjarig oudste kind uit een gezin van acht (!), met een lieve, speelse vader en een lieve, bezorgde moeder. Het gezin is arm, Rossy doet het huishouden en zorgt voor de zeven andere kinderen, terwijl haar ouders zoveel mogelijk werken om alles draaiende te houden. Dat klinkt als een zorgelijk probleemboek, maar opvallend genoeg is het dat helemaal níét - er gaat van alle personages een bepaalde opgewektheid uit. Rossy, die naast het dagelijkse wassen en zorgen, ook nog een krantenwijk doet, droomt van dansen en vooral van een huisje in de rijke straat die ze dagelijks van kranten voorziet. Dat huisje komt er, door haar toedoen, maar dan begint het echte drama: het huis brandt af en Rossy raakt bij het uit de vlammen redden van haar jongste broertje ernstig gewond. Nog opvallender aan het boek: ook dán houdt het verhaal, naast alle tegenslag, een montere, warme toon. Dat is misschien wel het meest knappe aan dit boek: Rutgers van der Loeff gaat niets uit de weg, standsverschil, hypocrisie, hijgerigheid van de pers - maar alles wordt bijeengehouden door buitelende gezinstaferelen en schitterende dialogen. Dwars door alle ellende zijn de broertjes en zusjes échte kiftende broertjes en zusjes, zijn er de geweldige korte gesprekjes tussen de jonge vader en moeder, worden buren en vriendjes in een handomdraai geschetst - Rutgers van der Loeff was een flonkerende schrijfster.

Of het boek gedateerd is? Wat betreft soepelheid, humor en thema: allerminst. Het leest ook nog steeds razendsnel, en de fysieke, beeldende manier van schrijven maakt de historie bijna opsnuifbaar. Wel is het gebruik van sommige woorden gedateerd, zo wordt (in de druk die ik las, uit 1972) het n-woord vrijelijk gebruikt, iets wat in de jaren waarin dit boek ontstond normaal was. Rutgers van der Loeff plaatst haar verhaal in tijden van razende rassendiscriminatie. Het is niet het hoofdthema van het boek, maar wordt wel vaak aangeraakt, en het is dan overduidelijk aan welke kant Rutgers van der Loeff stond. Zie bijvoorbeeld dit gesprekje tussen Rossy's kauwgomkauwende jongere zusjes en Sammy, Rossy's zwarte schoolvriendje (als Rossy met haar brandwonden in het ziekenhuis ligt).
'Wat in het Zuiden?' vroeg Maria.
'Daar maken ze nóg meer onderscheid tussen blanken en mensen zoals wij,' zei Sammy.
De beide meisjes kauwden en bliezen om het hardst. 
'Rossy maakte nooit onderscheid,' zei Sammy dromerig.
'Rossy maakte wel onderscheid,' zei Maria. 'Zij vond jou de aardigste.'
Sammy zweeg. Toen zei hij: 'Wacht maar eens tot we groot zijn.'
Maria trok haar schouders op. 'Als ze jou het aardigst vindt, vindt ze jou het aardigst.'

Nee, ik las nooit eerder een boek van deze schrijfster, die net vóór grote namen als Miep Diekmann en Jaap ter Haar, furore maakte met goed gedocumenteerde, dappere, montere, heel on-Nederlandse boeken en in 1967 de Staatsprijs kreeg. Ik wil nu snel proberen haar overige werk te lezen en hoop waarlijk dat anderen dat ook zullen doen. Deze schrijfster verdient brede herwaardering, en Rossy, dat krantenkind is alvast een fantastisch begin.

192 pagina's, leeftijd: 12+
Bestel dit boek als e-book hier, of als tweedehands uitgave hier.     

DE WERELD VAN WOLLEBRANDT - Nicolien Mizee (Brandt)

We kennen Nicolien Mizee natuurlijk van haar boeken voor volwassenen, waarschijnlijk vooral van romans als Moord op de moestuin en De halfbroer, of van haar verslavende faxen aan Ger: De kennismaking, De porseleinkast en Allesverpletterende. Maar ze schreef ook één boek voor jongeren. Het kwam in 2016 uit en maakte deel uit van een groepsproject van schrijvers Hans van der Beek, Jet Steinz en Judith Eiselin: Sterren van morgen. En van Mizee dus. Het project heeft geen vervolg gekregen, en ik heb de andere delen nog niet gelezen, maar het deel van Mizee beviel me goed.

De verhalen vinden plaats op een bijzondere plek, namelijk op Mortimer Mansion, een Engelse kostschool die ingericht is volgens een bepaalde Leer (Sterren van Morgen). Wat die Leer precies inhoudt kom je in dit verhaal niet te weten, maar Wollebrandt, de hoofdpersoon, leeft vanaf de eerste zinnen. Hij is de ene helft van een tweeling (over zijn zusje Wendelmoed schreef Judith Eiselin het deel Het vuur van Louise). Wollebrandt is zo'n jongen aan wie al heel vaak gezegd is dat hij vooral niet teveel over zijn grote hobby moet praten: fossielen. Dat doet hij natuurlijk toch, en in zijn sociale onhandigheid lijkt hij al meteen buiten de groep te vallen. Gelukkig ligt het niet zo simpel, en behoudt het boek een soort monterheid die goed bij het andere werk van Mizee past.

Omdat dit een deel van een groepsproject was heeft de auteur zich ongetwijfeld aan bepaalde gebeurtenissen moeten houden, en dat zorgt ervoor dat De wereld van Wollebrandt niet zozeer één doorlopend verhaal is, maar dat we door het eerste kostschooljaar springen, dat we van episode naar episode gaan. Dat is geen bezwaar, want de charme van dit boek zit hem in de frisse stijl, de bijzondere achtergronden (wat Wollebrandt over fossielen vertelt is écht interessant, maar ook paardrijden krijgt een mooie plek en zelfs het tradtionele Engelse Morris-dansen) en de aangename personages. De ouders van de tweeling zijn heerlijk laconiek, er is een vriendinnetje uit Spanje en een vriendje uit Frankrijk die elk hun eigen lijntje krijgen - nou ja, ik wil maar zeggen: het lezen van dit niet heel dikke boek was aangenaam.

Bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of hier.

DRAMA QUEEN - Derk Visser (Gottmer)

Derk Visser is altijd de chroniqueur geweest van jongeren die, laten we zeggen, niet in Aerdenhout wonen. Vanwege die keuze alleen al is hij een schrijver die we moeten koesteren. Maar nu is er Drama Queen, en van zijn boeken die ik bewonder is dit de nummer één.

Centraal staat de liefde tussen Angel en Kayleigh. Vanaf het begin voel je dat deze meisjes voor elkaar bestemd zijn, en hoe fijn is het als Visser hen en ons daar gelukkig in beloont. Maar de meisjes hebben een flinke weg af te leggen. In drie delen, waarin Angel, vanuit wie het verhaal wordt verteld, elf, dertien en vijftien is, volgen we hun worsteling uit de woelende omstandigheden van hun leven. Angels relatie met haar moeder en haar dementerende opa en Kayleighs weinig zorgende vader en gestorven moeder. Maar ook de school (Angel is er al van twee getrapt) en zelfs de buurt - en heel mooi is dat de drie episodes steeds aan het eind van het jaar spelen, met vuurwerk, regen en sneeuw.

In laconieke, heldere taal wervelt het verhaal voort. Als lezer hou je meteen vanAngel, met haar drukke gedachten en wilde manier van in het leven staan, en dat wordt alleen maar hartelijker als ze, in het laatste deel, heel voorzichtig een weg weet te vinden. Een weg voor zichzelf, Kayleigh én voor haar moeder, die trouwens de Oscar verdient voor beste bijpersonage (alleen al vanwege de prachtige dingen die ze zegt als Angel haar liefde voor Kayleigh opbiecht!). Sowieso mag dit boek van mij in de prijzen vallen. Lees Drama Queen.

SPREEK JE CHOCOLA? - Cas Lester (Gottmer)

Dit boek is een vondst. Let niet op die titel, want die doet je denken aan een kookboek, of een non-fictieboek over chocola, maar het is toch echt een heel warm fictieverhaal over twee meisjes van twaalf. De hoofdpersoon is Jaz, die drie oudere broers heeft en nogal een rouwdouwer kan zijn, maar ook een vrolijk, dyslectisch meisje is dat het liefst wil dat al haar vriendinnen haar leuk vinden. De tweede hoofdpersoon is Nadima, die nieuw in Jaz' klas komt. Het boek vertelt over hoe Nadima in de klas opgenomen raakt en de beste vriendin van Jaz wordt. Dat klinkt als een doorsnee-boek over vriendschap, ware het niet dat Nadima met haar familie uit Syrië heeft moeten vluchten, en nu een nieuw leven in Engeland op moet zien te bouwen. In een heerlijk vlot lezend verhaal wordt langzaam duidelijk wat Jaz meegemaakt heeft, en de schrijfster laat ons dat helemaal door Jaz' ogen ontdekken. Dat is prachtig gedaan. Door toegankelijkheid, humor en warmte is Spreek je chocola? echt een fantastisch (en belangrijk) boek van nu. 

Dit boek werd vertaald door Sofia Engelsman.

OPPASSEN - Selma Noort (Leopold)

Luca (16) en Nina (12), halfbroer en -zus, gaan een weekendje op peuter Sammie pas, een lief en vrolijk jongetje. Maar al op de eerste bladzijden van het boek wordt duidelijk dat er iets vreselijks gebeurt: Sammie wordt van een speeltuintje meegenomen in een onbekend autobusje, door een onbekende man.
Dat is het heftige begin van OPPASSEN, het nieuwste boek van Selma Noort. Het boek is spannend, maar wat zo mooi is - om die spanning gaat het eigenlijk niet. De ware rijkdom van dit boek zit 'm in de toffe hoofdpersonen. Behalve Luca en Nina zijn dat ook nog Luca's vrienden Solomon en Ayoub. Dat viertal lééft. Selma Noort kent ze door en door, lijkt het wel, en het zijn ook nog eens echte jongeren van nu. Nina, door wie het verhaal verteld wordt, is lief en onzeker, haar broer Luca is alles voor haar en het is hartverwarmend hoe het contact tussen die twee is. Luca maakt zich graag op en heeft een naaimachine op zijn kamer, waarmee hij de mooiste creaties in elkaar zet, terwijl zijn beste vriend Solomon groot en breed is en een grill draagt.
Door de levendigheid en de warmte in dit boek heb ik OPPASSEN heel graag gelezen - zoals te verwachten viel van Selma Noort, een van onze beste schrijfsters.
 

NIEMANDS MEISJE - Lydia Rood (Leopold)

Lydia Rood (een van onze allerbesten) schreef opnieuw een verrassend jeugdboek. NIEMANDS MEISJE is het verhaal van een meisje dat door haar hele gezin en door al haar vrienden verlaten lijkt, al dan niet door haar eigen toedoen. Maar is haar eigen toedoen wel haar eigen toedoen?
Het bijzondere van deze jeugdroman is dat het één lange therapiesessie is. Het bestaat uit transcripties van de gesprekken die Liesbeth met haar therapeute heeft (nadat Liesbeth is opgenomen), uit een paar eigen notities en uit verslagen van de groepstherapiesessies waar ze aan deelneemt. Daarmee is het een boek als geen ander. Maar dat unieke gevoel zit 'm eigenlijk óók nog in iets anders - al lezende leren we Liesbeths verhaal steeds beter kennen, maar al lezende switchen we zelf ook steeds van idee en van mening. Knap is ook dat het eind- 'oordeel' na de laatste bladzijde even veelzijdig blijft als de vele kanten die aan Liesbeths verhaal zitten.

DE GEVANGENISFAMILIE VAN PERRY T. COOK - Leslie Connor (Lemniscaat)

Er zijn boeken waar verschillende bezwaren tegen te bedenken zijn, die wel heel erg duidelijk Amerikaans zijn, die wellicht iets teveel een Hollywoodeinde hebben, die zich niet echt houden aan het devies 'show don't tell' - maar waar je toch de grote charme van inziet. Zo'n boek is ALL RISE FOR THE HONORABLE PERRY T. COOK, in het Nederlands vertaald als DE GEVANGENISFAMILIE VAN PERRY T. COOK. Perry, de jongen uit de titel, groeit op in een gevangenis. Niet omdat hij iets verkeerds gedaan heeft, maar omdat zijn moeder iets verkeerds gedaan heeft. Dat een moeder haar kind bij zich mag houden is volgens het boek ongewoon, maar de bevlogen gevangenisdirectrice heeft ervoor gezorgd dat het mogelijk was. Tot de officier van justitie erachter komt. Die de nieuwe vader van Perry's beste vriendin blijkt te zijn.
De charme van dit verhaal is de warmte die uit het beschrijven van de personages spreekt. Vooral de andere gevangenen lijken zo uit een fijne televisieserie weggelopen. Sowieso doet dit hele boek als een sympathieke sitcom aan. En ja, de bezwaren uit de eerste zin van deze leestip blijven bestaan, maar soms heeft een lezer er geen last van. Ik had er bij dit boek geen last van, want als de schrijfster voor één ding zorg heeft gedragen, dan is het wel dat je al lezend van Perry en zijn moeder gaat houden.

Dit boek werd vertaald door Ineke Lenting.

DE LOVEBUS - Tjibbe Veldkamp (Querido)

Wat willen we, als we een boek openslaan en beginnen te lezen? Aan onze bretels erin gesleurd worden. Wat willen we als we verder en verder komen in een boek? Dat het verhaal zich verdiept en dat we van de personages gaan houden. Dat gebeurt allemaal in het geweldige DE LOVEBUS van Tjibbe Veldkamp.
Veldkamp trekt ons mee naar een bijzondere tijd (de jaren zeventig) en naar een bijzondere plaats (het platteland van Groningen). Daar speelt zich het verhaal van DE LOVEBUS af, in de loop van enkele uren. Veldkamp beheerst het uitgooien van spanningsvisjes volledig - zo weten we aan het begin dat er mensen vermoord zullen worden, dat er iets fataals gebeurt, maar we weten niet wíé en we weten niet wannéér of hoe. Heel langzaam, met stapjes vooruit en achteruit, voert de schrijver ons naar het eind.
En dat gebeurt allemaal in knisperheldere taal. Er is geen vaagheid, maar er zijn wél nuances. Er is streektaal (Gronings), en dat maakt het verhaal niet moeilijker, maar échter. Er is een keur aan personages, maar we volgen ze stuk voor stuk, hoe klein hun rol ook is.
Er zijn dus veel redenen om van dit boek te houden. Als een boekenjaar zo aanvangt, is het meteen al geslaagd.

DE JONGEN IN BUBBELTJESPLASTIC - Phil Earle (Callenbach)

Dit is het derde jeugdboek van Phil Earle dat in het Nederlands verschenen is. De vorige twee heb ik nog niet gelezen, maar met DE JONGEN IN HET BUBBELTJESPLASTIC bewijst hij dat hij een bijzondere schrijver is, en dat ik die andere boeken ook moet gaan lezen.
De kleine Charlie Han groeit op met een extreem bezorgde moeder. Zelfs als hij bezorgwerk gaat doen voor het Aziatisch restaurant van zijn vader, mag dat van zijn moeder alleen op een driewieler. Natuurlijk stelt dat Charlie voor behoorlijk wat populariteitsproblemen, en dan is hij dus ook nog zo klein voor zijn leeftijd. Zijn beste vriend Linus (die door iedereen Sinus wordt genoemd) is al net zo weinig populair.
Het boek begint hilarisch, het eindigt warmhartig en bijna Hollywood-achtig, maar er zijn ook heel serieuze stukken bij. Het is sterk dat Earle al deze registers weet te bespelen. Het mooist van het boek vond ik de vriendschap tussen Charlie en Sinus. Die zorgt voor heel mooie (ook visueel mooie) scènes.