GEORGE - Alex Gino (Kluitman)

George is een jongen, maar dat is ze niet. Dat is ze alleen maar aan de buitenkant. Ze verzamelt zo graag modetijdschriften, maar haar oudere broer en haar moeder mogen dat niet weten... Gelukkig is Kelly er: Georges beste vriendin. Zij helpt George om de hoofdrol in het schooltoneelstuk te krijgen - wat nog moeilijk genoeg is, want de juf vindt dat alleen meisjes auditie mogen doen. Maar George ís een meisje!
Dit lieflijke boek werd in de Verenigde Staten al hogelijk geprezen door bijvoorbeeld John Green. En hij heeft gelijk. Het leest heerlijk, het is heel aandoenlijk hoe de rest van het gezin probeert om George te leren begrijpen (vooral de oudere broer vond ik ontroerend) en Alex Gino kiest niet voor een te gemakkelijk jubel-happy end. Consequent duidt hij George met 'zij' aan, en dat is niet alleen logisch, maar hiermee maakt het toegankelijke boek meteen duidelijk wat de ware echtheid is van Georges identiteit. Kortom: dit boek over 'genderqueer'-heid is niet alleen maar mooi en goed, maar ook belangrijk. Het is erg goed dat het er nu ook in het Nederlands is.

Dit boek werd vertaald door Carla Hazewindus.

MIJ NIET GEZIEN - Meg Rosoff (Luitingh Sijthoff) en JONATHAN GAAT LOS -Meg Rosoff (Luitingh Sijthoff)

Er was een heel aantal jaren geen nieuwe Meg Rosoff in Nederland verschenen. MIJ NIET GEZIEN (PICTURE ME GONE) stamt uit 2013, maar nu is de vertaling er dan. Het is een van haar beste boeken.
Mila is twaalf en vertrekt vanuit Engeland naar Amerika voor een kort bezoek aan een van haar vaders beste vrienden: Matthew. Vlak voor ze vertrekken horen ze echter van Matthews vrouw dat hij spoorloos verdwenen is en niet alleen haar, maar ook zijn jonge zoontje en zijn trouwe hond heeft achtergelaten. Mila en haar vader gaan hem zoeken. Hoewel er dus een spannend plotpunt lijkt te zijn (Waar is Matthew?) drijft het boek juist op de observaties van Mila. Zij leert de volwassenen, en hun moeilijke gedoe, kennen. Dat is teleurstellend voor haar, maar ze weet haar weg in het gevoelslabyrint uiteindelijk te vinden met behulp van haar geweldige opmerkingsgave, haar invoelingsvermogen en de liefde van haar ouders. Dit boek is fundamenteel: het gaat over de onzichtbare rasters onder ons rommelige emotionele leven, en het is ook warm en precies.

JONATHAN GAAT LOS (JONATHAN UNLEASHED) is het eerste boek van Rosoff voor volwassenen, hoewel het net zo verbonden is met haar oudere werk als MIJ NIET GEZIEN. Het is een onweerstaanbaar grappig boek, met de prachtige beginzin: Toen Jonathan op een dag uit zijn werk thuiskwam, hoorde hij de honden over hem praten.
Jonathan is zo verbaasd dat hij als beginnend twintiger een baan in New York heeft, een mooie vriendin en twee wijze honden, dat hij het leven dat over hem heen valt maar laat gebeuren. Ook de plannen voor de modelbruiloft, die gefilmd wordt voor het bruidsmodeblad waarvoor zijn vriendin werkt, laat hij zich aanleunen. Tot er van allerlei dingen beginnen te gebeuren. Het knappe van deze geestige roman is dat hij niet alleen hilarisch en satirisch is, maar óók werkelijke thema's aansnijdt. En als er dan nog zo'n geweldig 'genderqueer' personage in rondloopt als de mysterieuze Greeley, kan er niks meer misgaan.

Met deze twee boeken is Meg Rosoff volledig terug in het vertaald-literaire landschap, en dat is simpelweg geweldig. Vooral nu haar net de Astrid Lindgren Memorial Award 2016 is toegekend!

MIJ NIET GEZIEN werd vertaald door Jenny de Jonge.
JONATHAN GAAT LOS werd vertaald door Betty Klaasse.   

DRIES EN DE WEERWOLF - Annie M.G. Schmidt & Martijn van der Linden (Querido)

Hoe beheer je het werk van een schrijfster die al een tijdje terug overleden is, maar van wie we toch graag nieuwe uitgaves willen zien? Dan doe je dat zoals in DRIES EN DE WEERWOLF: Querido vroeg een van onze allerbeste tekenaars om een oud verhaal (uit 1948) te illustreren en gaf het als vrolijk middenmaat-prentenboek uit. Het verhaal is fijn en lollig, en de taal swingt lekker, zoals altijd bij Schmidt.
De tekeningen van Martijn van der Linden zijn ronduit heerlijk. De blauwe bergen met hun verschillende texturen, de composities (die waar de weerwolf te grazen is genomen en als een opgerold buit over de pagina ligt is meesterlijk), de troep stoere mannen (die plaat lijkt wel een kleine hommage aan het werk van Sieb Posthuma), de kleuren, de details (het vogeltje op de pet van een van de jagers, een enkel krom zwaardje, een hond met een gebreid vestje...), dat alles maakt van DRIES EN DE WEERWOLF een sterke nieuwe boekuitgave, een van de leukste Schmidt-herexploitaties ooit. 
   

BLOMMETJES - Jon Arno Lawson & Sydney Smith (Karmijn)

Blommetjes is de vertaling van het in Amerika bij Groundwood Books uitgegeven Sidewalk flowers, een prentenboek dat bekroond werd met de Governor General's Literary Award for Children's Illustrated Books, en dat opgenomen werd in de top tien van beste prentenboeken van vorig jaar, samengesteld door The New York Times. Uitgeverij Karmijn zag al snel de schoonheid en brengt een Nederlandse versie op de markt. Jon Arno Lawson bedacht het verhaal - ook al staan er geen woorden in deze uitgave - en tekenaar Sydney Smith maakte er een prachtig, prachtig prentenboek van.
De hoofdpersoon is een meisje in een rood jakje dat met haar vader door de stad loopt. Onderweg heeft zij oog voor het kleine, het schuchtere, het gewoon-bijzondere. Ze plukt onkruidbloemetjes. In het begin van het boek groeit haar boeketje, en verderop in het boek slinkt het weer, omdat ze haar bloemetjes een ontroerende bestemming geeft: ze zijn voor een dood vogeltje, voor een slapende meneer, voor een hond die aan een lijn voor een winkel zit te wachten.
De platen zijn prachtig van perspectief. Soms zien we scènes van schuin bovenaf, soms van de zijkant, soms wordt er ingezoomd, soms zijn er drie episodes op één bladzijde: het boek loopt over van de visuele rijkdom. Smith gaat heel effectief met kleur om: niet alles is gekleurd, maar wat gekleurd is, licht daarom even warm op als het onderwerp van dit boek: aandacht. Rust. Vriendelijkheid. Een schitterende klassieker.

ROND VIERKANT VIERKANT ROND - Ted van Lieshout (Leopold)

Er komen betere tijden aan voor de kinderpoëzie en ik vermoed dat dat voor een groot deel op het conto van Ted van Lieshout te schrijven is. Zo beheert hij het nieuwe online tijdschrift Pretpark Poëzie, waarvan nu twee edities beschikbaar zijn. Er staan de komende maanden meer dichtbundels gepland dan de afgelopen twee jaar, en gedeeltelijk zal dat ook door Van Lieshouts niet-aflatende aandacht en steun komen. En de meest manifeste promotie is echter zijn eigen Rond vierkant vierkant rond, dat terecht voor zowel de Woutertje Pieterse Prijs als de Gouden Poëziemedaille genomineerd is.
In dit boek vinden we vooral de beeldsonnetten terug, in wat zowel een bloemlezing is als een overzicht van wat het project teweegbracht (bij scholen bijvoorbeeld). Maar ook de blokgedichten zijn terug. En het leuke van dit boek is dat je, als je het van links naar rechts doorneemt, op een leuke associatieve reis wordt meegenomen langs alles wat tot Van Lieshouts poëtische universum behoort. Zowel zijn makerskant als zijn meesterskant komen tot hun recht - en met de 'meesterskant' bedoel ik de 'educatieve' kant van dit boek. Het is namelijk óók een cursus dichten, een beetje in het spoor van Willem Wilmink.
Een aparte vermelding verdient de prachtige vormgeving. Door de strakke greep die Van Lieshout houdt op hoe zijn informatie gepresenteerd wordt, raken we nergens de weg kwijt, wordt dat wat belangrijk is benadrukt en ziet het geheel er zo aanlokkelijk uit dat je graag meerdere keren wilt lezen en kijken. 

JAARRINGEN - Karel Eykman (De Harmonie)

Er zijn schrijversnamen die je je hele leven vergezellen en die van Karel Eykman is er daar één van. Dat begon bij de televisieuitzendingen van Woord voor Woord, waar zijn bewerkte bijbelverhalen verteld werden door Aart Staartjes, en de tekeningen van Bert Bouman getoond werden. Uiteraard lazen we thuis ook uit de Woord voor Woord-kinderbijbel. Daarna waren het zijn liedjes en sketches die ik zag en hoorde: in de Stratemaker-op-zee-show en de J.J. de Bomshow - ook al was het niet de bedoeling dat ik daar (vanwege grof taalgebruik) naar keek. Nog later, toen ik op de Pedagogische Academie met kinderpoëzie in aanraking kwam, begon ik zijn bundels te lezen en te waarderen.
Een enkele keer heb ik hem ook mogen ontmoeten - gedurende een memorable treinreis vanuit Limburg liet hij handgeschreven gedichten zien, op het kladblok dat hij altijd bij zich heeft.

Nu is Karel Eykman tachtig jaar geworden. Behalve felicitaties is ook bewondering en ruime aandacht op zijn plaats. Vandaar dat ik in dit Leestips-blog één keer een uitzondering maak en een dichtbundel aanprijs die niet per se (of helemaal niet) voor kinderen is gemaakt. In het net verschenen JAARRINGEN blikt Eykman op een unieke manier terug. Hij schreef voor elk jaar van zijn leven een gedicht. Het is misschien wel zijn beste bundel geworden. Mooi is de lichte toon, met alle melancholieke, maar ook laconieke toetsen die hij die toon meegeeft. Ook de eerlijkheid imponeert: hij beschrijft niet alleen de hoogtepunten, maar ook, bijvoorbeeld, een verliefdheid op een andere vrouw. Natuurlijk komen zijn kinderen en zijn geliefde en zijn collega's van het Schrijverscollectief (zijn vriendschap met Aart Staartjes, zijn soms lastige verhouding met Willem Wilmink) ook aan bod. Maar hij kiest voortdurend details die meer vertellen dan het geheel had kunnen doen. Dit is een schrijver die met een penseel met weinig haren een compleet leven tevoorschijn schildert. Karel Eykman heeft simpelweg een van de beste dichtbundels van het jaar afgeleverd, en dient gevierd te worden om zijn totale werk, maar óók om deze prachtige nieuwe bundel - en daarin zijn oog voor het perfecte, simpele, alleszeggende detail. 

SUZIE RUZIE EN HET SCHAARTJE & SUZIE RUZIE EN DE STINKVINGER - Jaap Robben & Benjamin Leroy (Gottmer)

Suzie Ruzie is the new girl in town. Ze komt maar liefst met twee avonturen de kinderliteratuur binnengelopen en dat is leuk - want ze mogen er meteen allebei zijn. In de Stinkvinger gaat het over geurtjes ('stankjes') die Suzie overal vandaan haalt - en haar arme hondje moet raden wat wat is. Het levert een zeer zintuiglijk verhaal op. In Het schaartje is het een zeer ongecontroleerd schaartje dat overal happen van neemt, móét nemen - en Suzie Ruzie draagt daar werkelijk geen enkele verantwoordelijkheid in. Jaap Robben schrijft heel fijne voorleesteksten, hij rijmt onnadrukkelijk en wijst zo de voorlezende ouders de weg.
De boeken moeten voor Benjamin Leroy een feest zijn geweest om te maken. Hij heeft het heel duidelijk naar zijn zin, want het tekenplezier spat ervan af. Ook zijn visuele grappen werken heel goed, juist omdat hij zich binnen de pagina's soms beperkt. De focus is goed, de dynamiek is goed, en dat zorgt samen voor het feit dat we uitkijken naar meer SR.