TINTELVLINDERS EN PANTOFFELHELDEN - Sanne te Loo, met gedichten van Hans & Monique Hagen, Joke van Leeuwen, Simon van der Geest, Erik van Os & Elle van Lieshout, Pim Lammers en Bette Westera (Querido)

Een verrassend nieuw kinderpoëzieprentenboek met gedichten over de vier basisemoties: angst, vreugde, boosheid en verdriet, dat is Tintelvlinders en pantoffelhelden. Verrassend vanwege de kwaliteit van de gedichten, en vooral verrassend vanwege de schitterende tekeningen van Sanne te Loo.

Allereerst de gedichten. Zes dichters (waarvan twee duo's) schreven elk vier gedichten. Níéuwe gedichten, en dat is altijd fijn - dit boek is geen compilatie, geen verzamelbundel, nee, alle verzen zijn fonkelverse verzen. Het boek begint en eindigt met Joke van Leeuwens werk, en dat is niet voor niks. Haar eerste bijdrage ('Draken'), die zo begint: ik heb/mhmuhmama/ze gugguhgezien/de duhduhduhdraken, is ronduit fantastisch. De taallol en de eerlijke draai aan het einde maken van dit gedicht net zo'n klassieker als haar bekende 'Lijmen', met aan het eind de begrippen volentje, veukentje en vargeltje. Haar laatste gedicht uit de bundel, 'De dingen in de nacht', is heel anders van vorm, maar verwoordt het heerlijke gevoel van iemand die wakker wordt in de nacht en in de nachtelijke stilte zin krijgt in de dag.

En dan bevat Tintelvlinders en pantoffelhelden ook nog een paar andere klassiekers in wording. Het prachtige 'Oefenen' van Pim Lammers bijvoorbeeld, of het ontroerende 'Huilen' van Bette Westera. 

Al die sterke bijdragen worden omhooggetild door het fantastische werk van Sanne te Loo. Ze tekende bij alle gedichten dieren als hoofdpersonen, en dan vooral jonge dieren. Hoogtepunten opsommen is ondoenlijk, want naast door haar kleurrijkheid en de verrassende invalshoeken blinkt Te Loo vooral uit in het weergeven van de emoties op de gezichten. We zien het al op het omslag. In de gondels van een denkbeeldige dierenzweefmolen zien we een hondje met bravoer, een chagrijnig buldogje, een misselijk zwijntje en twee verstarde katjes. In het binnenwerk voegen zich daar onder andere bedachtzame katjes, een intens tevreden vosje, een woedende kater onder de douche (bij alweer een mooie Joke van Leeuwen), een ondersteboven hyperend schommelende dalmatiër, een koppig wolfje, een hondje met heimwee en nog heel veel meer bij. Alle tekeningen zijn verrassend, ik zei het al, en soms word je er echt stil van: het doodsbange, ineengedoken katje bij het gedicht 'Bangst' bijvoorbeeld, met op de achtergrond een blauw ingekleurde nachtmerrie, of het katje op de rug van een eenhoorn bij 'Verlangblijst', tegen aan decor van in silhouet getekende bloemen en andere mooiigheid: ik zou het zo kopen om aan de muur te hangen. Al met al dus een rijk kleinood, deze uitgave.

56 bladzijden, leeftijd: 6+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

DICHTER. gedichten voor kinderen van 6 tot 106: de nieuwe canon - Diverse auteurs (Plint)

De onlangs uitgekomen editie van het tijdschrift voor nieuwe kinderpoëzie, DICHTER., is de zeventiende. Elke keer weer publiceert de redactie een wijde waaier aan nieuwe gedichten, altijd gegroepeerd rond een overkoepelend thema. Meestal is dat thema vrij abstract, maar dit keer kregen de dichters een strakke opdracht: schrijf een gedicht bij de vijftig belangrijkste gebeurtenissen uit de vaderlandse geschiedenis (zoals die vastgelegd zijn in de nieuwe canon). Van veenmeisje Trijntje tot en met 'het oranjegevoel', alles vond zijn plek, en alles vond zijn verdichting. Natuurlijk doet het ene gedicht de lezer meer dan het andere, maar wat knap is: hoewel de opdracht gelimiteerd was werd dit een van de beste DICHTER.-edities. Hulde dus aan de redactie en de makers. Ook het beeld is goed verzorgd: Mia Goes, hoofdredacteur, legt uit dat voor deze aflevering gezocht is naar archiefmateriaal uit musea en beeldbanken. Alles bij elkaar ziet het er sterk uit.

Maar de poëzie verrast het meest. En natuurlijk sprongen daar voor mij enkele gedichten bovenuit. Dat van Kees Spiering bij 'kolen en gas' bijvoorbeeld, over hoe een aardbeving voelt: 

[...] Je kijkt naar de akker

naast de tuin, misschien de nieuwste reuzenmachine

van boer Tonkens of Janssen en dan trilt de tafel niet

beweegt de soep niet in de borden, maar

voelen je voeten het kolken in de aarde en dan 

de knal, alsof iets honderden kilo's zwaars

van wolkhoog op een houten vloer valt. Honden

zo ver je kunt horen. [...]  

 

Een fantastische inzending is er van Bette Westera, die over Annie M.G. Schmidt schrijft en het schaap Veronica, de dominee, de dames Groen samen met nog andere personages uit haar werk op bezoek bij Annie's graf laat gaan. Een heerlijk vers is het gevolg, volledig in Het schaap Veronica-stijl.  

Ook sterk: het gedicht dat Saskia van der Wiel bij het Kinderwetje van Van Houten (kinderarbeid) schreef. In een voortjakkerend gedicht, zonder leestekens of hoofdletters, voel je de fabrieksmachines doordenderen. Het eindigt hoopvol met een omschrijving van hoe het is om naar school te mogen:

[...] 

we leren hoe groot de wereld is vol mensen die dingen

ontdekken vreemde beesten landen bergen steden treinen

woestijnen sterren de zee dat past allemaal in je hoofd

[...]

 

Redactielid Hans Kuyper moet apart genoemd worden: hij nam maar liefst vijf onderwerpen voor zijn rekening, en elk van zijn gedichten is goed. Vooral zijn verhalende, middeleeuwse-ballade-achtige vers over Maria van Bourgondië is een kleine triomf. Wanneer komt er een dikke verzameling van zijn gedichten uit? En dan is er ook nog een fijn kort vers van Remco Ekkers over Karel de Grote, en het geweldige gedicht van Joke van Leeuwen over Sara Burgerhart - waarlijk, koop deze editie van DICHTER. Je hebt er een sterke dichtbundel aan.

 

130 pagina's, koop dit boek bij je lokale boekhandel of bestel het hier.

 

HEE DAAR MIJN TWEE VOETEN - Joke van Leeuwen (Querido)

Het eerste woord van deze nieuwe bundel kinderpoëzie is 'Hee' en het laatste woord is 'voorbij'. En tussen hee en voorbij staan negenendertig kortere en langere verzen die altijd ritmisch zijn en altijd een tikje geven tegen het denken van de lezer. Samen met de ik-persoon uit 'Te zijn' vragen we ons even af of we wel echt bestaan (en worden gesust door een moeder die zegt 'Je bent geheel in leven, lief kind van mij' en daarna opdracht geeft om de tafel te gaan dekken), we beseffen in 'Stil' dat mensenachtig huilen veel kwetsbaarder is dan miauwen, knorren of oehoe zeggen, we vragen ons af of files soms niet gewoon ontstaan omdat mensen zich, al dan niet in een cirkel, vastrijden.
Hee daar mijn twee voeten is een gevarieerde bundel geworden, en voor wie het oeuvre van Joke van Leeuwen kent is het extra leuk om deze blije greep te lezen. Er zijn gedichten in bijna-stripvorm (bijvoorbeeld het hierboven al genoemde 'Te zijn') zoals ze die ook weleens, lang geleden, in het blad Taptoe publiceerde, er zijn verzen die regelrecht uit haar cabaretprogramma's hadden kunnen komen (zoals het titelloze gedicht dat begint met 'je ligt in bed, je hoort de auto's...'), er zijn versjes die in Een huis met zeven kamers of Hoor je wat ik doe? hadden kunnen staan (zoals het titelversje), en er zijn gedichten die ook in haar dichtbundels voor volwassenen hadden kunnen staan.
Dat alles (nieuw, oud, herkenning, verrassing) maakt dat Hee daar mijn twee voeten weer een heerlijke Van Leeuwen is.

MOOI BOEK - Joke van Leeuwen (Querido)

Juich maar. Want er is weer een verrukkelijk boek van Joke van Leeuwen. Het heet MOOI BOEK, en de teksten zijn te lezen door beginnende lezers. Maar gelukkig ook door ons, door iedereen, want nu kunnen we bijvoorbeeld genieten van de korte dierenverhalen, van de raadsels op briefjes en van de strips met de figuurtjes Vurkie en Lepeltjie. Het is een duizend procent Van Leeuwenboek. Vanwege de laconieke humor en de springerige logica, uiteraard, maar ook omdat hier opnieuw de perfecte integratie tussen tekst en beeld wordt bereikt. De lol knispert van de pagina's. En er is een sterk evenwicht tussen de strips, de gedichten, de verhalen, de getekende alfabetten, en daardoor doet dit boek, dat een verzamelboek is, nergens aan als een bijeengeraapt troepie. Integendeel, het geheel is zorgvuldig samengesteld.
Misschien wel het aller-, allermooist zijn de grote schilderingen van de dieren die in de verhalen komen. Ren dus naar de boekhandel en bekijk de ezel op bladzijde 19, het wolfje op bladzijde 34 en mijn grote favoriet: het nijlpaard van pagina 11. Ja, bekijk ze, en koop daarna drie exemplaren van het boek. Twee om weg te geven aan beginnende lezers, en één voor jezelf. 

MAAR IK BEN FREDERIK, ZEI FREDERIK - Joke van Leeuwen (Querido)

Een nieuw boek van Joke van Leeuwen is geweldig nieuws. Zo ook met MAAR IK BEN FREDERIK, ZEI FREDERIK. Frederik is een kantoormannetje, en er overkomt hem iets ongelooflijks: hij krimpt. Hij wordt een Frederikje dat niemand herkent en dat eenzaam en verloren van het ene in het andere probleem terechtkomt. Tot een meisje - een typisch Joke van Leeuwenmeisje, met een typische Joke van leeuwennaam: Frommel - tegen hem begint te praten.
Het bijzondere aan deze Van Leeuwen is de tweede helft van het boek. Daar wordt een mooie diepere laag onder het plotselinge verkleinen van Frederik aangebracht, met een fijn en verrassend einde.
Daarbij zijn de tekeningen in kleur een feest om naar te kijken. En dus is het inderdaad geweldig nieuws: er is weer een nieuw boek van Joke van Leeuwen!