VAN ARTHUR VOOR ZEB - Vincent X. Kirsch (Luitingh-Sijthoff)

Als we toch jaren geleden hadden geweten dat er een prentenboeken zoals Van Arthur voor Zeb zouden zijn... waarin de verliefdheid tussen twee jongetjes niet gethematiseerd of geproblematiseerd wordt, maar als een vanzelfsprekendheid beschouwd (de letterlijke eindtekst is 'Iedereen wist dat het zo was', en die regel staat naast een heerlijke feesttekening waarop de twee hand in hand het stralende middelpunt zijn). Hoe heerlijk dat we nu in tijden leven dat een boek als dit niet alleen uitgegeven, maar ook internationaal gevierd wordt.

Het omslag van dit boek op oblong formaat toont de hoofdpersonen en de harten die ze met zich meedragen zijn van glanspapier. Zo glanst er van alles, zij het niet letterlijk, aan dit boek: de verliefdheid natuurlijk, de smiles op de gezichten van de jongetjes, maar ook de vele, vele taferelen waarop we zien wat ze zo dagelijks met elkaar doen: pianospelen, lezen (boeken die 'Zap' heten en 'Alf' - het is maar een van de vele geestige details), goochelen, aan een taartenbakwedstrijd deelnemen, skaten, honden uitlaten en nog veel, veel meer. Daarmee is Van Arthur voor Zeb ook een kijkboek geworden, plus een boek met een plotontwikkeling waarvan je even je adem inhoudt (om dan de bladzijde om te slaan en blij te zien dat het toch anders blijkt te zitten), en een boek met heerlijk beweeglijke, geinige tekeningen - check hiervoor bijvoorbeeld even de spread waarop de jongens een zelfportret schilderen, met aan de wand voor hen het ene na het andere wereldberoemde schilderij. O, dit boek spat van de vrijheid en de vrolijkheid.

Dit boek werd vertaald door Pim Lammers, het heeft 40 pagina's en is voor 6+. Koop of bestel het in je lokale boekhandel, of anders hier. 

IK MIS MILO - Pim Lammers & Sanne te Loo (Querido)

Let op, er is een beeldschoon prentenboek verschenen. Pim Lammers (tekst) en Sanne te Loo (tekeningen) maakten samen Ik mis Milo, een schitterend verhaal over hoe een jongetje zijn schildpad mist. Het is genieten van alles wat Sanne te Loo aanbrengt in de tekeningen: als er staat 'Milo en ik hoorden bij elkaar' zien we een huiskamer vol met foto's van het jongetje met Milo, maar ook tekeningen die hij van hen samen heeft gemaakt, en zelfs de bloempot is in schildpadvorm. Naast het begripvolle aanvullen van het verhaal dat Te Loo aanbrengt, vallen vooral ook de rake gezichtsuitdrukkingen op. Want dat is wat het hele boek doet: het verkent alle aspecten van het missen.

De tekst van Pim Lammers straalt, nu eens staat er maar één zin op een bladzijde, dan weer zijn het er wel tien. Dat is volkomen juist: soms uit het triest zijn zich nu eenmaal in een harde conclusie, dan weer in een lange opsomming van alle aspecten die zo leuk waren aan degene of datgene wat je verloren hebt. Het is een beetje vreemd om te zeggen van een boek over verdriet, maar zowel tekeningen als tekst zijn zo fris! En wat mij betreft schuilt het echte bewijs dat Pim Lammers diep verstand heeft van hoe je iemand kunt missen in de oplossing van het verhaal (die ik hier niet weg zal geven) en dan vooral in de aller-, allerlaatste zin. Als je die leest - in samenhang met het heel gelukzalige beeld dat Te Loo ons daar geeft - denk je: ja, Pim Lammers weet het, hij weet het echt.

32 pagina's, leeftijd: 5+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier. 

RIDDER ROA EN DE BOZE TOVENAAR en RIDDER ROA EN DE VERLIEFDE TROL - Pim Lammers, met tekeningen van Natascha Stenvert (Zwijsen)

Het gaat de laatste jaren goed met écht leuke boeken voor kinderen die (nog) niet goed kunnen lezen en kinderen die (nog) niet zo van lezen houden. Behalve de boeken uit de serie Tijgerlezen van uitgeverij Querido was er bij uitgeverij Zwijsen vorig jaar ook Ridder Roa en de gevaarlijke draak van Pim Lammers. En onlangs las ik de twee vervolgdelen en was opnieuw helemaal gecharmeerd.

Ridder Roa was eerst prinses Roa, die liever stoere dingen wilde doen dan prinsessenverantwoordelijkheden op zich nemen en in het eerste deel haar grote liefde vond in prinses Ayla. In deel twee, Ridder Roa en de boze tovenaar, is er iemand anders die liefde dient te vinden: Bonno de tovenaar is tot over zijn oren op vlogpranktovenaar Bink, maar ja, die heeft Bonno's cadeau, een kiwikwarktaart, weggesmeten. Bonno is verbitterd geraakt en toverde uit woede alle mannen om tot varkens ('Waarom'? 'Omdat alle mannen varkens zijn!'). Roa weet raad - natuurlijk.

In deel drie, Ridder Roa en de verliefde trol, is het een trol die geholpen moet worden bij het vinden van een partner. Alweer een klus voor Roa, alleen dit keer heeft ze hulp nodig van een heks. De heksen zijn gelukkig 'vegan' en lief geworden, maar ze hebben weleens een terugval. Zoals aan deze twee mini-samenvattinkjes al te merken is, zien we echo's van oude volksverhalen én van de huidige maatschappij terug. Dat is dan ook de aantrekkingskracht van deze vrolijke nieuwe sprookjesreeks: de verhalen zijn herkenbaar én relevant.

En dan de humor! Die zien we terug in de tekeningen van Natascha Stenvert, dwars door haar slapstick-achtige figuren en heerlijk vet aangezette taferelen ontwaren we bij wijze van spreken voortdurend een grinnikende tekenares. En dan de vele tussen-de-regels-door grapjes van de schrijver... Zoals een passage in deel twee waarin Ridder Roa door het bos loopt. Er staat dan: 'De rest van haar tocht is rustig. Ze redt een kevertje dat op zijn rug ligt. Ze ruimt broodkruimels op die iemand heeft laten vallen.' Wát? Hier wordt en passant Klein Duimpje even het voorgoed verdwaald zijn in geschreven. Dat is pas fijn leren lezen: het avontuur willen volgen, maar óók de lol van de makers uit de bladzijden zien spatten. 

64 pagina's, leeftijd: 6+. Koop of bestel deze boeken bij je lokale boekhandel, of anders hier (deel twee) of hier (deel drie).

TINTELVLINDERS EN PANTOFFELHELDEN - Sanne te Loo, met gedichten van Hans & Monique Hagen, Joke van Leeuwen, Simon van der Geest, Erik van Os & Elle van Lieshout, Pim Lammers en Bette Westera (Querido)

Een verrassend nieuw kinderpoëzieprentenboek met gedichten over de vier basisemoties: angst, vreugde, boosheid en verdriet, dat is Tintelvlinders en pantoffelhelden. Verrassend vanwege de kwaliteit van de gedichten, en vooral verrassend vanwege de schitterende tekeningen van Sanne te Loo.

Allereerst de gedichten. Zes dichters (waarvan twee duo's) schreven elk vier gedichten. Níéuwe gedichten, en dat is altijd fijn - dit boek is geen compilatie, geen verzamelbundel, nee, alle verzen zijn fonkelverse verzen. Het boek begint en eindigt met Joke van Leeuwens werk, en dat is niet voor niks. Haar eerste bijdrage ('Draken'), die zo begint: ik heb/mhmuhmama/ze gugguhgezien/de duhduhduhdraken, is ronduit fantastisch. De taallol en de eerlijke draai aan het einde maken van dit gedicht net zo'n klassieker als haar bekende 'Lijmen', met aan het eind de begrippen volentje, veukentje en vargeltje. Haar laatste gedicht uit de bundel, 'De dingen in de nacht', is heel anders van vorm, maar verwoordt het heerlijke gevoel van iemand die wakker wordt in de nacht en in de nachtelijke stilte zin krijgt in de dag.

En dan bevat Tintelvlinders en pantoffelhelden ook nog een paar andere klassiekers in wording. Het prachtige 'Oefenen' van Pim Lammers bijvoorbeeld, of het ontroerende 'Huilen' van Bette Westera. 

Al die sterke bijdragen worden omhooggetild door het fantastische werk van Sanne te Loo. Ze tekende bij alle gedichten dieren als hoofdpersonen, en dan vooral jonge dieren. Hoogtepunten opsommen is ondoenlijk, want naast door haar kleurrijkheid en de verrassende invalshoeken blinkt Te Loo vooral uit in het weergeven van de emoties op de gezichten. We zien het al op het omslag. In de gondels van een denkbeeldige dierenzweefmolen zien we een hondje met bravoer, een chagrijnig buldogje, een misselijk zwijntje en twee verstarde katjes. In het binnenwerk voegen zich daar onder andere bedachtzame katjes, een intens tevreden vosje, een woedende kater onder de douche (bij alweer een mooie Joke van Leeuwen), een ondersteboven hyperend schommelende dalmatiër, een koppig wolfje, een hondje met heimwee en nog heel veel meer bij. Alle tekeningen zijn verrassend, ik zei het al, en soms word je er echt stil van: het doodsbange, ineengedoken katje bij het gedicht 'Bangst' bijvoorbeeld, met op de achtergrond een blauw ingekleurde nachtmerrie, of het katje op de rug van een eenhoorn bij 'Verlangblijst', tegen aan decor van in silhouet getekende bloemen en andere mooiigheid: ik zou het zo kopen om aan de muur te hangen. Al met al dus een rijk kleinood, deze uitgave.

56 bladzijden, leeftijd: 6+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

RIDDER ROA EN DE GEVAARLIJKE DRAAK - Pim Lammers, met tekeningen van Natascha Stenvert (Zwijsen)

We hebben nieuwe verhalen nodig, we hebben nieuwe sprookjes nodig. Het voordeel van nieuwere sprookjes is dat ze dat wat zich bewezen heeft verbinden met geëvolueerde inzichten. Als er iemand is die dit beseft is het Pim Lammers. In zijn heerlijke Er was eens een koe ging daarom een koetje op zoek naar een verhaal waar zij in voorkwam. En nu is er Ridder Roa. In dit eerste boek van drie delen maken we kennis met de energieke, stoere Roa, die als prinses liever gaat voetballen dan modevlogs kijkt. Nou ja, behalve die van prinses Ayla dan, maar dat is omdat Ayla zo knap is. In Ridder Roa en de gevaarlijke draak vinden die twee elkaar, en niet alleen dat: Roa mag voortaan ook ridder zijn en blijven. Aan de hand van deze twee voorvechtsters wordt meteen het boek met regels voor sprookjes aangepast. 

Overigens moet niet de suggestie gewekt worden dat dit alleen maar een roldoorbrekend verhaal is. Het is daarnaast ook - voor beginnende lezers! - inventief en vooral grappig. Met name de ouwe kliek ridders wordt vrolijk op de hak genomen, en de struikrovers komen er ook niet al te best vanaf.

Een leuke troef van deze serie zijn ook de tekeningen van Natascha Stenvert. Met haar beweeglijke werk laat ze duidelijk zien dat dit verhaal haar goed lag: van bonkige rovers tot lollige YouTube-screenshots - het is geestig en gevarieerd. 

62 pagina's, leeftijd: 6+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

KAMIEL DE KAMEEL - Pim Lammers & Suzan T'Hooft (De Eenhoorn)

Dit is het eerste prentenboek dat Pim Lammers en Suzan T'Hooft samen maakten, en je kunt zien dat ze er beiden veel plezier aan beleefden. Op het omslag stapt een tevreden kameel uit een trailer, en als we het boek openslaan zien we dat hij op weg is naar een nieuwe stal op een nieuwe woonplek. Wat zijn voorgeschiedenis is weten we niet, maar hij is in elk geval blij dat hij een nieuw thuis heeft. Hij gaat meteen aan de slag met inrichten: bloemen, groente, hooi, stoelen, een tapijtje, lampen. 

Net als de andere dieren op de boerderij kijkt de lezer toe: waarom doet hij dat? Maar dan komt er een warme uitnodiging aan iedereen: Kom je op mijn feestje, het lijkt me leuk je te leren kennen. Het boek gaat vervolgens over hoe de al lang gesettelde dieren leren wennen aan een nieuwe bewoner en aan nieuwe gewoontes. Daarmee pleit Kamiel de kameel op een heel natuurlijke manier voor het opschorten van je eerste oordeel en voor het voeren van een open blik. 

Net als in Lammers' eerdere prentenboeken Het lammetje dat een varken is en De boer en de dierenarts legt de schrijver die boodschap er nergens boterdik bovenop, maar tóónt hij simpelweg. Ook de tekeningen doen dat op een feestelijke manier. Het is een groot plezier om alle details te zoeken die Suzan T'Hooft aangebracht heeft. We kunnen de twee muisjes volgen die overal verstopt zijn, maar let ook eens op de foto's die Kamiel aan de wand van zijn nieuwe stal gehangen heeft: die laten wél iets van de voorgeschiedenis zien. Zo slim gedaan!

32 pagina's, leeftijd: 4+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

ER WAS EENS EEN KOE - Pim Lammers & Marije Tolman (Querido)

Het laatst verschenen deel in de Tijgerlezenserie is het tweede dit jaar van Pim Lammers. Eerder verscheen al het vrolijke Hoe beroof je een bank? en nu is er Er was eens een koe. Een koekalfje, Eefje, is dol op sprookjes - maar ze gaan nooit, werkelijk nooit over háár. Ezels, wolven en biggetjes, ze hebben allemaal hun eigen sprookjes, maar waar is er een Doorn-koetje, een Sneeuw-koetje, een Rood-koetje of een Hans en Koetje? 

Een terechte vraag, want inderdaad, ook sprookjes gaan soms van stereotypen uit en hele groepen kinderen zijn in onze westers georiënteerde sprookjes weinig gerepresenteerd. Pim Lammers benoemt dit nergens, maar Er was eens een koe is heel subtiel wel een geruststelling, want de onderliggende, als vanzelf door kinderen meegelezen hoofdboodschap is: uiteindelijk zijn er sprookjes voor iederéén. Dat klinkt overigens heel volwassen en serieus, maar het fijne van dit boek is nu juist de toegankelijkheid en de vrolijkheid. Zo gaat Eefje bij een bende kuikens langs, die eigenlijk alleen maar bezig zijn met volkomen hyperdruk zijn. Ze willen vooral Tokkertje spelen, en Verstokkertje. En dat is nog maar het begin van de zoektocht van Eefje naar een eigen sprookje.

Een waar genot zijn ook de tekeningen van Marije Tolman. Die zijn zo speels, zo kleurrijk, en ja, zo (sorry als dit een beetje te plat klinkt) lollig. Je kunt zien dat ze zich achter haar tekentafel zeer vermaakt heeft met alle oma's in boze wolven, alle gelaarsde kippen en alle keutelende ezels. Het is al zichtbaar op het omslag: de blik van dat verslagen draakje! En dan stoere kalf-Eefje die er met de vergiet op haar kop naast staat... Het kan niet anders dat het plezier van zowel de schrijver als de tekenaar ieder kind dat Er was eens een koe leest zal bevirussen. Een heerlijk Tijgerlezen-deel. 

68 bladzijden, leeftijd: 6+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier. 

 

IN VUUR EN VLAM - Pim Lammers, met tekeningen van Silvie Buenen (Zwijsen)

Soms heb je maar een heel, heel beperkt aantal woorden en letters nodig om toch een krachtig verhaal te vertellen. Pim Lammers, die denderend de kinderliteratuur binnenkwam met bijvoorbeeld Het lammetje dat een varken is, De boer en de dierenarts en Hoe beroof je een bank?, doet het in het kleine boekje in vuur en vlam (geen hoofdletters, want het leesniveau van dit 'eerste lezertje' is M3) enkel met eenlettergrepige woorden. Maar wat een goed verhaal!

De brandweermeisjes Pip, Loes en Tes worden de hele tijd gebeld door dezelfde persoon: Tim. Het begint bij een man die hij in een boom zag zitten. De man (Rik) durft er niet meer uit. Daarna is er brand vanwege een vlam in de pan. En tenslotte worden de meisjes gebeld omdat Tim een ring in het meer heeft laten vallen - de ring... die voor Rik bedoeld was. Want dat zagen we halverwege het boek in de tekeningen: Tim en Rik stonden inmiddels hand in hand. En dan is opeens de titel van het boekje in plaats van letterlijk óók figuurlijk op te vatten.

Daarmee is in vuur en vlam een voorbeeld van hoe zo'n eerste leesboekje kan (en moet) zijn: niet alleen maar min of meer samenhangende zinnetjes die een min of meer samenhangend verhaal vormen waarvan je hoogstens kunt zeggen: oké, de technische leeseisen zijn gevolgd, maar een verhaal dat grappig is, dat fris is, en dat meer is dan alleen de en-toen-dit-en-toen-dat-inhoud. Kortom: literatuur.

32 pagina's, leeftijd: 6+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.    

HOE BEROOF JE EEN BANK? - Pim Lammers, met tekeningen van Loes Riphagen (Querido)

Je ziet het na het lezen van Hoe beroof je een bank? gewoon voor je: hoe kinderen elkaar aanstoten, dit boek aanraden en enthousiast aan het navertellen van het verhaal beginnen. Die grote aantrekkelijkheid heeft dit boek. Het is een deel uit de serie Tijgerlezen, grappige of spannende boeken voor beginnende lezers, zonder stricte AVI-indeling, omdat uit onderzoek is gebleken dat kinderen sneller leren lezen als ze zelf naar een boek grijpen - en naar dit boek grijpen zullen kinderen zeker.

Max, Mo en Lotte willen geld ophalen voor de bedreigde zwartvoet-bunzing (de keuze voor dit dier vind ik heel geestig) en bedenken bepaald onorthodoxe manieren om aan het benodigde bedrag te komen. Het boek begint al meteen deur-in-huis-vallend met een geweldig spannende eerste bladzijde, met als beginzinnen:
Ik ben ontvoerd.
Ik zit verstopt in een hut, midden in het bos. 
En ik mag hier niet weg.
Papa en mama moeten eerst geld betalen.
En dat eerste hoofdstukje eindigt met:
Ik ben samen met Mo en Lotte.
Dat zijn mijn beste vrienden.
Maar zij zijn niet ontvoerd.
Zij HEBBEN mij ontvoerd.

Zo eindigt elk korte hoofdstuk wel met een cliffhanger. En is er steeds die onderhuidse lol, dat onderliggende vertelplezier. Die lol en dat plezier worden ook weerspiegeld in de heerlijke tekeningen van Loes Riphagen. In zwart-wit en steunkleur rood brengt ze precies de juiste informatie én de juiste grappen over. Door haar werk, door de mooie uitgave en vooral door dit heel sterke debuut van Pim Lammers bij Querido is Hoe beroof je een bank? een boek dat alles toont waar Tijgerlezen voor staat. Aanbevolen voor heel, heel veel kinderen - of ze nu wel of niet van lezen houden.

92 bladzijden, leeftijd: 6+
Bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

BEN IK EEN KIP? - Pim Lammers & Jan Van Lierde (Zwijsen)

Uitgeverij Zwijsen heeft haar reeksen leesboeken door de jaren heen mooi gevarieerd. Zo bestaan er nu ook zoekboeken die thuis bekeken kunnen worden, en aansluiten bij het lerenlezenprogramma. Maar het is aan de auteur en de illustrator om van een deeltje in zo'n reeks méér te maken dan 'een deeltje in zo'n reeks'.

Dat hebben Pim Lammers en Jan Van Lierde gedaan in ben ik een kip? Het basisidee ia al geinig: een monstertje met een identiteitscrisis. Op het titelblad kijkt het aandoenlijke griezeltje in een spiegel en heeft werkelijk geen idee wie hij daar ziet. Daarna volgen grote platen met plaatsen (dierentuin, boerderij, kledingwinkel et cetera) waarop veel dieren of mensen te zien zijn, plus dat monstertje dat zich afvraagt of hij op die plek thuishoort of niet. De auteur mocht geen zinnen gebruiken, behalve dan het herhaalde: 'ben ik een...' In de wemeltekeningen staan, naast de kleurrijke details, vervolgens losse woorden die de kinderen al na een paar weken leesonderwijs kunnen lezen. En - zo knap - het wórdt met al die beperkingen toch een echt prentenboek met een volledig verhaal!

Ook erg leuk aan dit boek: de lol. Er valt veel te zien en regelmatig schiet je in de lach. En natuurlijk is er een fijne 'dit ben ik!'-eindpagina. Lammers en Van Lierde hebben met verve een fijn lerenleesprentenboek gemaakt.