HAAIENEILAND - Rob Ruggenberg (Querido)

Er is iets verslavends aan de avonturenboeken van Rob Ruggenberg. Als je eenmaal aan een ervan begint wil je doorlezen en doorlezen. Waar hem dat in zit? Ik denk in het feit dat hij de historische informatie altijd in dienst van het verhaal stelt. Wát je leest is interessant, maar Ruggenberg zet meteen in op actie. Ook het feit dat hij geen ruigere episodes uit de weg gaat helpt. En tenslotte ontdekt hij steeds onderwerpen uit de geschiedenis waar we nog maar weinig over lazen.
Dat geldt vooral voor HAAIENEILAND, een van zijn allerbeste verhalen. Roemer is - omdat hij geen perspectief in Zeeland meer had - samen met zijn broer aan boord van een schip gestapt dat op zoek gaat naar Zuidland, een geheimzinnig rijk vol schatten. Dat wordt niet gevonden. Wel komt Roemer, overigens zonder zijn broer, die al heel vroeg in het boek een triest lot te wachten staat, op een eilandje te wonen, een koraaleiland. Waar hij een bijzonder meisje leert kennen, voor wie hij vervolgens behoorlijk zal moeten vechten.
Rob Ruggenberg is zelf op dit eiland geweest, ver in de Stille Zuidzee, en hij wéét dus waar hij het over heeft. Dat is goed te merken, want na het spannende verhaal wil je graag nog even op het eiland blijven, als lezer, en dan is er gelukkig een uitgebreid nawoord. Een aanbevelenswaardig boek, dit HAAIENEILAND.

SIENS HEMEL - Bibi Dumon Tak & Annemarie van Haeringen (Querido)

Er zijn redelijk veel kinder- en prentenboeken waarin de dood een rol speelt. Veel van die boeken ontroeren, veel troosten. Nu is er SIENS HEMEL en dat kleine boekje doet het allebei, in schitterende mate. Sien, hond en levenskameraad, is gestorven, en zowel de volwassenen als het Kleine Broertje uit het verhaal zijn heel verdrietig. Maar het Kleine Broertje leidt de weg naar de troost. Hij stelt allerlei vragen, waar de volwassenen (in dit boek aangeduid als 'wij') zo eerlijk mogelijk antwoord op geven. Maar hij laat ook zien hoe ze over Siens nieuwe verblijfplaats zouden kunnen denken, en hoe ze daarom voortaan met het gemis zullen kunnen leven.
Dit klinkt vrij zwaar, maar de grote kwaliteit van dit boek is nu juist dat het dicht bij kinderen blijft, dat het prachtig van taal is en dat het 'waarlijk' is, dat wil zeggen: je voelt dat deze zinnen écht zijn, dat ze zo gevoeld zijn. En dan het einde: dat biedt een stralend perspectief.
Annemarie van Haeringen maakte er een van haar allerbijzonderste boeken van. In een schitterende vormgeving (van Tessa van der Waals) zien we Sien haar bestemming vinden. Kijk zelf in het boek hoe knap dat gedaan is. Zet het boek vooral ook rechtop neer, dan vallen de bladzijden wat open en opent zich een waaier aan kleuren.
Dat dit boek gaat troosten is zeker, maar dat het gaat opvallen ook. En: het zal een klassieker worden - want zelden lukte een essentieel prentenboek zó goed.

HET GEHEIM VAN DE BEVROREN BOERDERIJ - Hans Kuyper (Leopold)

HET GEHEIM VAN... is een mooie serie. Leopold publiceerde al tientallen delen en zorgde daarmee voor een betrouwbare leesboei voor kinderen die niet al te dikke boeken, met een herkenbaar avontuur, tot zich willen nemen (of willen verzamelen). Natuurlijk zullen er heus mindere delen tussen zitten, maar over het algemeen is de kwaliteit hoog, en regelmatig zitten er bijzonder geslaagde boeken bij, zoals eerder al titels van Chris Bos, Anna Woltz, Gerard van Gemert en Rindert Kromhout.
HET GEHEIM VAN DE BEVROREN BOERDERIJ komt daar nu bij. Hans Kuyper is een van onze betere schrijvers en dat merken we ook weer in deze titel. Het gaat niet eens zozeer om het avontuur (hoewel de met slopen bedreigde boerderij uit de titel op een inventieve manier wordt gered), maar om de mensen in dit boek. Hoofdpersoon Kim is met haar ouders onderweg om haar oma naar een verzorgflatje te brengen. Oma heeft Alzheimer, maar dat maakt het verhaal nog geen zwaar verhaal over ziekte. Kuyper weet iedereen namelijk zo levend te maken, zo geloofwaardig: vader die grapjes gaat maken als hij in een slechte bui is, oma die met zinnen uit oude liedjes reageert op wat er om haar heen gebeurt (en die liedjes worden achterin het boek opgesomd!), mooie wijsheden als 'Je mag best schrikken. Maar bang zijn is zonde van je tijd.', en vileine details over de begeleidster in het tehuis die rondloopt met een button met het woord 'Hoera' erop.
Kuyper weet waar hij het over heeft, hij heeft humor en gaat belangrijke thema's niet uit de weg, maar vergeet tegelijkertijd de kinderen niet. Dat alles zorgt voor een prachtig klein verhaal, met tekeningen (van ivan en ilia) die al even helder en licht zijn als de vertelling zelf. Fijn boek.
   

HOE TORTOT ZIJN VISSENHART VERLOOR - Benny Lindelauf & Ludwig Volbeda (Querido)

Een nieuw groot boek van Benny Lindelauf - dat is een belevenis. We hebben er na zijn grote werken NEGEN OPEN ARMEN en DE HEMEL VAN HEIVISJ een tijdje op moeten wachten, maar met HOE TORTOT ZIJN VISSENHART VERLOOR is ons geduld beloond.
Tortot is een verharde veldkok, die ervan overtuigd is dat zijn plek in het leven de keukentent in de ene na de andere oorlog moet blijven. Tot hij een jong soldaatje van twaalf jaar ontmoet, dat zich aan hem hecht. In een zintuiglijke stijl voert Lindelauf ons langs de emotionele tocht die de rest van het boek wordt (op weg naar het ontdooien van Tortots vissenhart) en langs de sterke plottocht, want de afwikkeling is vindingrijk en veelkleurig.

UItgeverij Querido vroeg jonge tekenaar Ludwig Volbeda om beelden, en hoe gelukkig is dat verzoek geweest. Volbeda brengt een heel nieuwe wereld aan bij dit boek. Hij illustreert niet (in de beperkte zin van het woord, plaatje bij praatje), maar schept context, ondergrond, achtergrond, zij-universum en rondom-schepping. Met onnoemelijk veel details, in fijne lijntjes en vanuit een voorliefde voor constructies en verzamelingen, eist zijn werk op dat je na het lezen van het boek nog eens van voren af aan gaat beginnen en dan alleen maar kijkt, kijkt, kijkt. Het maakt benieuwd naar zijn eigen grote project (dat over een tijdje zal verschijnen) en naar nieuw werk van hem bij kinder- en jeugdboeken - of eigenlijk naar élk nieuw werk van hem.
Samen tillen Lindelauf en Volbeda dit boek op tot een kleinood, voeg daarbij de mooie vormgeving van Herman Houbrechts en Nancy Koot en je hebt een boek waarvan er in een jaar niet veel verschijnen. 

WAT ME NU TOCH GEBEURDE OP WEG NAAR SCHOOL - Davide Cali & Benjamin Chaud (De Fontein)

Benjamin Chaud, een van de geweldigste tekenaars van deze jaren, kennen we al een klein beetje van de Pomelo-boeken en van het heerlijke APPLAUS VOOR PAPA BEER. En nu is er een nieuw, klein boek waarbij het weer heel prettig kijken is naar zijn stijl die grappig, maar niet te jolig en vol, maar niet te chaotisch is.
Een jongetje wil echt op tijd op school zijn, maar onderweg overkomen hem allerlei vertragende gebeurtenissen (dino's, reuzenapen, olifanten, Chaud kan lekker uitpakken). En toch... komt hij nog op tijd aan. Of niet?
Leuk ook zijn de knipogen naar bestaande verhalen en naar 'bestaande' fantasiefiguren, als de Yeti, King Kong, Roodkapje, Hans en grietje, de Rattenvanger van Hamelen... Ja, naast alle grote prentenboeken is zo'n middenformaat uitgave een fijn hebbeboekje. 

Dit boek werd vertaald door Maartje Beukers.

LITTEKENS - Anke de Vries (Lemniscaat)

Ze lopen rond in heel wat politieromans: oude, wat knorrige inspecteurs. Het is fijn om door hun vermoeide ogen mee te kijken naar de ontrafeling van een misdaad. Hoewel dit natuurlijk een jeugdboek is, in de zin van: een verhaal over twee jeugdige hoofdpersonen, is het óók een klassieke politieroman, met een speurder die verwant is aan die uit de boeken van Simenon of Fred Vargas. Dat is een van de charmes van LITTEKENS. Een andere charme is het weerzien met succesauteur Anke de Vries. Al in de jaren tachtig was er HET GEHEIM VAN MORIES BESJOER, en haar bekendste boek is misschien BLAUWE PLEKKEN. Het bleef een tijd stil rond De Vries, maar LITTEKENS is een boek dat naadloos in haar oeuvre past. Paul en Clara, de jonge hoofdpersonen (met littekens) zijn sympathiek en willen het goede voor de mensen om hen heen, maar ze worden elk voor flinke uitdagingen geplaatst. Nog een derde charme is de natuurlijke toon waarop De Vries de peuters uit dit boek laat praten (de oppaskinderen van Paul, en later ook van Clara). Die is namelijk heel naturel en levendig. Voeg daar het Franse decor aan toe en je hebt een prettige hernieuwde kennismaking met een van onze bekendste auteurs.  

DE GORGELS - Jochem Myjer (Leopold)

Het is een geinig wezentje, de Gorgel die 's avonds opduikt in Melle's kamer. Hij praat grappig en ziet er grappig uit - maar Myjer kiest gelukkig niet voor een voor de hand liggend eendimensionaal doldwaas relaas. Wat met de verschijning van Melle's eerste Gorgel begint mondt uit in een spannend avontuur waarin de hoofdpersoon vindingrijk moet zijn om zijn geliefde kleine-vriendenvolk te beschermen tegen de gemene Brutelaars. Dat vind ik het aardigste aan dit boek: dat de schrijver écht kiest voor spanning en voor een warmbloedig verhaal, waarin we als lezer zelf een beetje Melle worden. De details om hem heen helpen daar aan mee. Hoe Melle's ouders reageren bijvoorbeeld (geloofwaardig en echt), maar ook de vele mooie natuurdetails. Melle's vader is bioloog, maar ook Melle zelf houdt van vogels en van het buiten zijn. Dat zorgt voor een fris decor. De tekeningen van Rick de Haas maken het nog geloofwaardiger, dit is een samenwerking die klopt. Hopelijk komen er nog meer Myjer-boeken, want dit was een heel aangenaam debuut.