HELE VERHALEN VOOR EEN HALVE SOLDAAT - Benny Lindelauf, met tekeningen van Ludwig Volbeda (Querido)

Vijf jaar hebben we moeten wachten, maar nu is de opvolger van Hoe Tortot zijn vissenhart verloor er dan eindelijk: Hele verhalen voor een halve soldaat. Dit nieuwe boek vertelt wat er vóór de gebeurtenissen uit Tortot plaatsvond. In dat boek leerden we het twaalfjarig ('halve') soldaatje kennen dat het hart van een door oorlog verstokte veldkok open wist te wrikken. Dit nieuwe boek vertelt over de vijf oudere broers van dat jonge soldaatje, die een voor een opgeroepen worden om de oorlog in te gaan. Ze komen langs een grenspost, waar ze de eenzame wachter niets aan te bieden hebben, behalve dan elk een verhaal. We lezen de afzonderlijke verhalen van de broers, maar ook, uiteindelijk, dat van de wacht zelf.

Daarmee is Hele verhalen voor een halve soldaat een epos dat aanhaakt bij klassieke boeken als Verhalen uit 1001 nacht en Paul Biegels Het sleutelkruid, waarin verhalen iets moeten tegenhouden of juist bespoedigen. Ik moest ook denken aan Biegels Laatste verhalen van de eeuw, wat een meer reguliere verhalenbundel is, maar wel, net als Lindelaufs boek, het idee oproept dat deze auteurs (in dit geval: Biegel en Lindelauf) hele werelden in hun achterhoofd ter beschikking hebben en dat daaruit vertellingen opschieten die als wáár aandoen, als oud en waar. 

Deze nieuwe Lindelauf is in elk geval weer overrompelend en overtuigend. Wat er ook aangenaam aan is, althans, dat vind ik, is dat het een boek is dat een beetje opengekrabd moet worden. Ik bedoel: het is geen Disney. De beelden roepen een verre werkelijkheid op, die zich langzaam openvouwt voor het gezicht van de lezer. De beloning is groot, en het is lastig aan te wijzen welke verhalen favoriet zijn (al heb ik wel zeer genoten van het verhaal van het marionettenmeisje en dat van de jongen en de witte wolf).

De beelden van Ludwig Volbeda bekleden het boek met krachtige vergezichten. Door Volbeda waait er op elke bladzijde zand door de tekst, vermoed je overal bekrabbelde envelopjes aan te treffen en kun je zomaar van een wolvenmasker schrikken. De prachtige woestijnspreads roepen zelfs geluid op: je hoort het huuuuuu van een avondlijke storm. Op andere brede platen knijp je je ogen toe om in het diffuse Ludwiglicht een eenzame wandelaar te ontwaren. 

Dat alles, tekst en beeld, geplaatst in de sterke vormgeving van Herman Houbrechts, werkt mee aan opnieuw een zintuiglijke, authentieke leeservaring. En dat is wat we willen van een boek. 

280 bladzijden, leeftijd: 12+, koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier. 

   

HOE TORTOT ZIJN VISSENHART VERLOOR - Benny Lindelauf & Ludwig Volbeda (Querido)

Een nieuw groot boek van Benny Lindelauf - dat is een belevenis. We hebben er na zijn grote werken NEGEN OPEN ARMEN en DE HEMEL VAN HEIVISJ een tijdje op moeten wachten, maar met HOE TORTOT ZIJN VISSENHART VERLOOR is ons geduld beloond.
Tortot is een verharde veldkok, die ervan overtuigd is dat zijn plek in het leven de keukentent in de ene na de andere oorlog moet blijven. Tot hij een jong soldaatje van twaalf jaar ontmoet, dat zich aan hem hecht. In een zintuiglijke stijl voert Lindelauf ons langs de emotionele tocht die de rest van het boek wordt (op weg naar het ontdooien van Tortots vissenhart) en langs de sterke plottocht, want de afwikkeling is vindingrijk en veelkleurig.

UItgeverij Querido vroeg jonge tekenaar Ludwig Volbeda om beelden, en hoe gelukkig is dat verzoek geweest. Volbeda brengt een heel nieuwe wereld aan bij dit boek. Hij illustreert niet (in de beperkte zin van het woord, plaatje bij praatje), maar schept context, ondergrond, achtergrond, zij-universum en rondom-schepping. Met onnoemelijk veel details, in fijne lijntjes en vanuit een voorliefde voor constructies en verzamelingen, eist zijn werk op dat je na het lezen van het boek nog eens van voren af aan gaat beginnen en dan alleen maar kijkt, kijkt, kijkt. Het maakt benieuwd naar zijn eigen grote project (dat over een tijdje zal verschijnen) en naar nieuw werk van hem bij kinder- en jeugdboeken - of eigenlijk naar élk nieuw werk van hem.
Samen tillen Lindelauf en Volbeda dit boek op tot een kleinood, voeg daarbij de mooie vormgeving van Herman Houbrechts en Nancy Koot en je hebt een boek waarvan er in een jaar niet veel verschijnen.