TOEN MIJN BROER EEN ROBOT WERD - Emiel de Wild (Leopold)

In 2013 hadden we er zomaar een nieuwe, bijzondere schrijver bij. Dat was Emiel de Wild en het boek waarmee hij de kinderliteratuur binnensprong was Broergeheim. Zijn derde boek, Toen mijn broer een robot werd, verkent opnieuw het broertjes zijn. De titel lijkt te wijzen op een science-fictieroman, maar ten eerste: hoe ver van nu is het dat we aan levensechte robots wennen, en ten tweede: deze kinderroman focust weer volledig op de psyche van een jongen van zo'n jaar of elf. Hij heet Tijs en zijn oudere broer Dennie, is door een ongeluk om het leven te komen. Het verdriet is verlammend, en met name voor Tijs' moeder wordt een robot aangeschaft, die ook Dennie genoemd wordt en de herinneringen aan de gestorvene levend moet houden. Tijs is wanhopig en razend: ze hebben zijn echte broer, met wie hij af en toe in bed nog 'praat', vervangen. 

Tijs bedenkt, samen met buurjongen en beste vriend Twan, een plan om zich te ontdoen van de artificiële Dennie. Het knappe is dat De Wild zichzelf qua plot met deze uitgangspunten een behoorlijk moeilijke schrijfopgave bezorgde, maar dat hij er op een logische en soepele wijze uit is gekomen. En ook knap: het plot overspoelt de échte stroom in dit boek niet, die van het verwerken van het verdriet om een broer die je altijd zou beschermen en nu ineens wegvalt. Met geloofwaardige personages en sterk schrijven brengt De Wild ons weer een indrukwekkend kinderboek.

176 pagina's, leeftijd: 10+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekwinkel, of anders hier.

WALVISSEN AAN WAL - Nick Bland (Leopold) - GASTON - Kelly Dipucchio & Christian Robinson (Gottmer)

Twee prentenboeken die internationaal furure maakten, beide aaibaar, beide met een mooie boodschap - en ze zijn nu in het Nederlands vertaald. 

Wat aan Gaston meteen opvalt is de fantastische vlakcontrole die tekenaar Christian Robinson tentoonspreidt. Elke pagina is volledig in balans. Je zou hem willen vragen voor omslagen van romans, voor het beschilderen van je lege muur en voor de poster boven je bed. Met de prettige kwaststreken (waarvan je de textuur in de tekeningen ziet) doet zijn werk denken aan dat van kunstenaar Klaas Gubbels. Het verhaal van Dipucchio is een pleidooi voor innerlijk versus uiterlijk, voor erachter komen wie je bent. Daarnaast is de twinkeling in haar zinnen nooit ver weg.

In Walvissen aan wal valt vooral de warmte op. Om als tekenaar van grote grijze vlakken (die walvissen als hoofdonderwerp onontkoombaar van je vragen) iets vriendelijks en gloeiends te maken is een flinke prestatie. De combinatie met het tekenen van mensen in geloofwaardige beweging is niet simpel, maar Bland lukt het. Na de absurde inzet van het boek valt de belangrijke boodschap aan het eind des te scherper op, maar het boek is door het beeldende werk veel meer dan alleen de moraal. 

Gaston werd vertaald door J.H. Gever, Walvissen aan wal door Studio Bos. 

Beide boeken: 40 pagina's, leeftijd: 5+. Koop of bestel ze bij je lokale boekhandel, of anders hier (Gaston) of hier (Walvissen).

GEM, HET VERHAAL VAN EEN REUS - Annemarie van Haeringen (Leopold)

Heel vaak hebben de boeken die door Annemarie van Haeringen niet alleen getekend maar ook geschreven worden een interessante invalshoek - ook dit keer weer, want: een biografie van een reus, zagen we dat vaker in een prentenboek? Het gaat dit keer ook nog eens om een gewone reus, dus geen megagrote of piepkleine, maar een gemiddelde. Vandaar zijn naam, Gem, afkorting van 'gemiddeld'. 

Op de eerste schutbladen zien we hem met zijn benen op een stel bergen staan. Zijn broek is te kort en zijn nagels lijken blij gelakt. Op de titelpagina zien we hem al wat verder in beeld: zittend, over de volledige spreadbreedte, in een streepjespak. Maar zijn hoofd past nog niet op de pagina. Daarvoor moeten we omslaan, en dan, op de eerste dubbele pagina van het boek, zien we Gem in vol ornaat staan, terwijl hij met een olifant knuffelt. Slaan we nog eens om, dan begint zijn levensverhaal. 

Opnieuw is het heerlijk om te zien welke informatie Van Haeringen in de tekst en welke ze in de tekeningen prijsgeeft. Dat Gem olifanten als huisdier houdt (die, vanwege de verhoudingen, steevast als min-beetsje over de bladzijden kruipen) zien we bijvoorbeeld veel eerder en veel vaker dan dat we het in de tekst lezen. Het verhaal, en Gems leven, neemt een wending wanneer er een reuzenzeemeermin - letterlijk - opduikt, en met een tevreden gevoel, maar verwend door de fijne, onvoorspelbare details, doen we dit zo niet gemiddelde boek dicht.

32 pagina's, leeftijd: 5+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekwinkel, of anders hier. 

IK WIL EEN HOND (EN HET MAAKT NIET UIT WELKE) - Kitty Crowther (De Eenhoorn) - ZWARTBESSIE - Annie M.G. Schmidt & Annemarie van Haeringen (Querido) - DIKKE VRIENDJES HEBBEN EEN PLAN - Ingrid & Dieter Schubert (Leopold)

Ik las drie prentenboeken van vier absolute grootmeesters en de hernieuwde kennismaking was weer heerlijk. 

In het nieuwe boek van Kitty Crowther (Astrid Lindgren Memorial Prize 2010) wil Millie ab-so-luut een hond. Haar moeder zegt tijdenlang nee, maar op een dag is het ja. En dan komt er een hond, die nog bijzonderder blijkt dan Millie had verwacht. De vertelstijl is, zoals we van Crowther gewend zijn, heerlijk los en monter, en de vertaling door Bart Moeyaert is smeuïg en smulbaar. Maar de tekeningen stelen natuurlijk de aandacht. De bladzijden vol honden zijn echt fantastisch: Crowther heeft alle vormen,  kleuren en snuituitdrukkingen gebruikt die ze kon verzamelen. Er zijn bladzijden in haar vertrouwde stijl, maar dit keer ook hele pagina's in zwartwit - op een oranje ondergrond! Ook Prins, het hondje dat ze uit het asiel kiest, is fluorescerend oranje. Crowther maakt altijd boeken waar je blij van wordt, maar van Ik wil een hond (en het maakt niet uit welke) word je superblij.  

56 pagina's, leeftijd: 5+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel of bestel het hier.

In 2020 verscheen Dikke vriendjes durven alles van Ingrid & Dieter Schubert. Nu is er Dikke vriendjes hebben een plan, een lekker vervolg - zelfstandig te lezen. De cover heeft een warmblauwe achtergrond, waarop de twee vriendjes bovenin een wankel bouwwerk naar de lezer zitten te zwaaien. Na wat mislukte solo-bouwplannen bedenken de marmotjes in het boek inderdaad om samen een toren te bouwen. Heel stevig wordt die niet, maar aan het eind van het boek hebben de twee er wel een heerlijk buitenavontuur op zitten, en worden ze opgehaald door een van hun ouders. De platen gloeien weer fijn van de kleur, en elk meekijkend kind zal zich meteen in de gezichtsuitdrukkingen van de schavuitjes herkennen. En als het boek een tweede keer voorgelezen wordt valt de mooie rol voor het rode touw op, en die van het oranje balletje, de boerenzakdoek, het blauwe tasje, en... die van het roodborstje. Was het eerste deel al zo'n fijn woelend boek, het tweede evenaart het zonder moeite.

32 pagina's, leeftijd: 4+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel of bestel het hier.

'Ze had al in geen eenentwintig dagen meer gekakeld. En zij deed nergens meer aan mee. En zij was uitgeschakeld.' Dat is, nog voor het verhaal op de helft is, de conclusie van Annie: kip Zwartbessie heeft een depressie. De herhaling in de tweede hierboven geciteerde zin vind ik uiterst grappig, en het hele lange gedicht roept op tot uit het hoofd leren en citeren op feestjes waar de sfeer even gedeprimeerd is geraakt als de kip uit dit boek. Maar omdat we het gedicht al kennen is deze versie van Zwartbessie vooral het boek waarin Annemarie van Haeringen blinkt. Naast de geciteerde zinnen uit de aanhef van dit stukje zien we de lamenterende Zwartbessie, met haar poten uitgestrekt voor zich op de grond, en verder... een eettafel met daaraan zes andere kippen. Een van hen - en dat is het detail dat deze tekening zijn brille geeft - houdt een vork in de lucht waaraan een wormpje geprikt zit. Elke pagina is een triomf in dit boek, of het nu de dodenprocessie van de kippen, tegen een blauwe achtergrond, is, of de grafrede uitsprekende haan (zie aan zijn houding hoe indrukwekkend hij zijn eigen toespraak vindt). Nooit geweten dat ik tekeningen van kippen aan de muur zou willen hebben, maar dit werk van Van Haeringen roept precies dát verlangen op.

32 pagina's, leeftijd: 6+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel of bestel het hier.

WIE ACHTER DEZE DEUR VERDWAALT - Rindert Kromhout & Tonke Dragt, met tekeningen van Linde Faas (Leopold)

O, wat een fijn boek! Rondert Kromhout en Tonke Dragt maakten samen een nieuw verhaal, waarbij Rindert schreef en Tonke mee-verzon en ze vervolgens alles samen, hoofdstuk voor hoofdstuk, overlegden. Voor de echte Dragtliefhebber zijn er veel herkenbare zaken (spiegels, deuren met een verzonnen rijk erachter), en... voor de Kromhoutfans óók - vooral het soepele schrijven en de portrettering van de klas waarin het verhaal zich afspeelt, maar ook de Italië-connectie en de rol die Kromhouts levelingsboek Spaghetti van Menetti speelt.

De klas uit het boek, een groep 'lastige' kinderen, en vooral de beschrijving en ontwikkeling van hoofdpersonage Laurenzo, leggen een warme basis onder dit avontuur. Daarnaast zijn de dialogen lekker pingpongend en helemaal niet alleen maar zoet en lief. Ook de figuur van Lavinia Morgenster (de schrijfster uit het boek, in wie we Tonke Dragt herkennen) komt door haar grilligheid en soms zelfs een beetje korzeligheid ('nu moet je weer naar huis, want ik moet aan het werk') helemaal tot leven. Daardoor is Wie achter deze deur verdwaalt echt een boek van allebei deze auteurs geworden, en veel meer dan een plakwerk van twee helften. Uitermate geslaagd.

128 pagina's, leeftijd: 9+. Koop of bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.

 

ALLE WENSEN VAN DE WERELD - Rian Visser & Janneke Ipenburg (Leopold)

Het is misschien niet helemáál het poëziedebuut van Rian Visser, want er zijn al eerder versjes bij uitgeverij Zwijsen uitgekomen, maar Alle wensen van de wereld is wel de eerste groots uitgegeven en groots geïllustreerde bundel. Visser verrast met een sterke, consistente verzameling poëzie, met 26 gedichten die licht rijmen en prettig vloeien, die bedachtzaam zijn en amusant en lief en fijnzinnig, van het eerste ('Half', over een nieuw iemand leren kennen die je niet meteen verstaat), tot het laatste ('Eind', over hoe alles een einde heeft, zelfs wij, maar... - en dan volgt een heel fijne laatste zin). Beide gedichten horen tot mijn favorieten, maar eerlijk gezegd was het heel moeilijk kiezen, zoveel moois bevat Alle wensen van de wereld.

Janneke Ipenburg komt met haar werk voor deze bundel krachtig binnen in de kinderliteratuur. Wat een schitterende interpretaties heeft ze van de woorden van Rian Visser gemaakt, wat een beeldreizen schotelt ze ons voor, en wat een rijk kleurgebruik! Het is alsof alle woorden van de bundel in een warme hand gevangen zijn en nu uit die hand met twinkeling naar ons toe getild worden - dat bereikt Ipenburg met haar illustraties bij dit werk. Twee bijzonder geïnspireerde makers bezorgen ons zo een boek dat als geheel bij het allerbeste hoort dat er dit jaar verscheen.  

48 pagina's, leeftijd: 9+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

HET KLEINE HUIS BIJ DE RIVIER - Selma Noort (Leopold)

Selma Noort schrijft al tijden beklijvende literatuur, maar de laatste jaren levert ze de ene na de andere sterke kinderroman af - met als hoogtepunten bijvoorbeeld de titels De zee kwam door de brievenbus, Oppassen en Koningskind. En nu is er haar nieuwste boek, dat wat mij betreft meteen in dat rijtje kan: Het kleine huis bij de rivier.

Het is een echt ensembleboek - we leren allerlei leden van een familie kennen, die verspreid wonen over een rijtje huizen aan de rivier. De centrale kinderen zijn Joes en zijn nichtje Amber. We lezen over hun dagelijkse bezigheden, over duiven en koeien en bruggen, over hun ondernemende zoektochten in en om de rivier, en lang denk je: dit is een boek dat het vooral moet hebben van het guitige beschrijven van alledag. Maar Noort heeft haar boek slim opgebouwd, want de korte proloog bestond uit een heftige verhaalflard, die nooit helemaal uit je achterhoofd verdwijnt. Dus hoe lief en warm ook, je wéét dat er iets te gebeuren staat. Maar als dat gebeurt, zomaar, in gewoon maar een hoofdstuk in de tweede helft van het boek, dan overvalt het je toch nog, en meteen schiet je rechter op en lees je de rest van Het kleine huis bij de rivier in één stuk uit.  

Het boek is warm, ja, en grappig soms, maar ook rigoureus - want zoals het leven niet altijd netjes overweegt of gebeurtenissen wel geschikt zijn voor kleine kinderen, doet het boek dit ook niet. Daarmee overtuigt Selma Noort. Maar deze auteur zou deze auteur niet zijn, als ze de schok niet inbedt in een groep hartelijke personages die werkelijk om elkaar geven. Zo laat Het kleine huis bij de rivier zien prachtig zien dat schrik en ongeluk niet altijd te vermijden zijn, maar dat het vervolgens gaat om bij elkaar in de buurt blijven en op elkaar letten. Een boek als het echte leven, origineel, lief en krachtig.

208 pagina's, leeftijd: 9+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

DE STRIJD OM DE HARTENKONINGIN - Tonke Dragt (Leopold)

Het is al even uit, maar door omstandigheden las ik het nu pas - het mooi uitgegeven cadeautje aan haar lezers door Tonke Dragt. De strijd om de Hartenkoningin is een verhaal dat ze voor haar plezier in 1955 schreef, tijdens een vakantie, op correspondentiekaarten, en op de achterkant van die kaarten maakte ze tekeningen. Nooit eerder werd het uitgegeven, omdat een kleurenuitgave te duur leek. Nu is het er wel, als een soort bonusuitgave bij haar werk, en dat is fijn, want wat vooral opvalt is de frisheid.

Niet alleen de frisheid van de tekeningen, maar vooral ook van de tekst. Zo staan er op de eerste bladzijde al drie 'terzijdes' tussen haakjes. Dat geeft een levendig vertel-effect, alsof de schrijfster tegenover ons zit en haar onderweg kleine extraatjes invallen. Maar ook de rijmen die ze op dartele manier af en toe in een zin verstopt maken het geheel lekker vrolijk: 'En zij ging naar het paleis en werd gekroond in de kapel en de dag daarna zouden zij trouwen. (Het zou haar berouwen.)'

Het verhaal leent zich ook goed voor hardop voorlezen, en doet daarmee bijna aan als een middeleeuws verpoosverhaal van een nar of een joker aan het hof. Dat past dan weer helemaal bij deze vertelling zelf. Oftewel: het plezier dat Tonke Dragt in 1955 tijdens haar Zwitserse vakantie had heeft de decennia moeiteloos overleefd.

64 pagina's, leeftijd: 10+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.  

MAGNEETJE - Milja Praagman (Leopold)

Verrassend: er verscheen opeens een dichtbundel van Milja Praagman. Magneetje telt negentien korte versjes, met vaak minstens één mooie zin erin: 'Waar ik precies begin/ik heb geen flauw idee/maar het einde, dat ben jij.' Of: 'Verdriet komt net als regen'. Het is leuk en prijzenswaardig dat Praagman dit pad verkent!

Maar Praagman zou Praagman niet zijn als de beeldkant boven alles uit blinkt. Het boek is een poëzieprentenboek waarvan je vrijwel elke spread op de grootste lege muur in je huis zou willen hangen. Met een feilloos gevoel voor verhoudingen, bladindeling en kleur tovert Milja Praagman hier de ene na de andere ontroerende dierenpagina tevoorschijn. Die waar een klein pinguïnjong op de buik van zijn vader ligt te slapen, bijvoorbeeld. Of de twee nijlpaarden in bad, of de ouder-en-kindpanda's, of de geweldige eindplaat van de cheetahmoeder en haar vier welpjes. En dan het schitterende omslag, met dito schitterende belettering. Magneetje straalt.

48 bladzijden, leeftijd: 5+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

WIE WIL ER NOU GÉÉN VIOLIST WORDEN - Erna Sassen & Geert Gratama (Zwijsen) - WEERWOLFRAKET - Paul van Loon & Hugo van Look (Leopold) - IK BEN NET ALS JIJ - Paul van Loon & Hugo van Look (Zwijsen)

Uitgeverij Zwijsen gaf een geestige reeks strips uit voor kinderen uit de hoogste groep van de basisschool. In Wie wil er nou géén violist worden? vertelt Erna Sassen in hoog en vrolijk tempo over de vriendinnen Suzy en Indra die moeten bepalen naar welke middelbare school ze gaan. Hun ouders hebben allerlei argumenten voor de ene of de andere school, maar voor de meisjes geldt maar één echt argument: die knappe muziekleraar. In veel hilarische tekeningen laat tekenaar Geert Gratama de meisjes alle kanten op slingeren. Heel komisch is ook de running gag van het steeds googelen van allerlei moeilijke woorden.

Dat Paul van Loon van onschatbare waarde is voor het collectieve Nederlandse leesplezier heb ik hier vaker betoogd, maar het onlangs verschenen Weerwolfraket is daar weer een voorbeeld van. Van Loon gaat niet op zijn hurken zitten. Dit keer neemt hij zijn hoofdpersonen Dolfje en Noura mee naar een opvoering van Midzomernachtsdroom van Shakespeare. Niet het eerste toneelstuk waar je voor beginnende lezers aan zou denken, maar in de handen van Van Loon (en zijn hoftekenaar Van Look) blijft alles toch toegankelijk. 

Overigens verschijnen er ook heel regelmatig AVI-boekjes bij uitgeverij Zwijsen onder de paraplu 'AVI-lezen met Paul van Loon'. De aardigste van de laatste worp vond ik ik ben net als jij, waarin een vleermuisje op zoek gaat naar wie hij is. Natuurlijk komt er een vampier in voor (dit is een Van-Loon-boek!), maar grappige vondst: het verhaal wordt - op M3-niveau - af en toe onderbroken door de schrijver zelf, die plagerig komt zeggen dat hij al weet hoe het verder gaat en de lezer maant om door te lezen. In dit boekje doen de stralend heldere tekeningen van Hugo van Look uiteraard ook goede dienst.

 

 

ZONDER TITEL - Erna Sassen, met beeld van Martijn van der Linden (Leopold)

Net uitgelezen: Zonder titel. Niet alleen is het verreweg het beste boek van Erna Sassen (en die vorige jongerenromans waren al zo goed), het is tot nu toe ook het beste kinder- en jeugdboek dat ik in 2021 las. Waar dat allemaal aan ligt? Aan zoveel. 

Ten eerste aan de stem van Joshua, de hoofdpersoon. Vanaf zin één ben je bij hem. Sassen schuift hem voor je ogen en je wilt niet meer om hem heen. Je voelt zijn wanhopige verlangen naar Zivan, naar de troost en de lichtheid die zijn allerbeste vriendin hem al jaren brengt, en die nu verdwenen is, omdat zij verdwenen is - terug naar Irak. 

Ten tweede door de bijpersonages. Sergio en Dylan, de jongens van wie Joshua het allerminst had gedacht dat ze vrienden van hem zouden kunnen zijn, maar die dat toch worden - ze staan garant voor de ene grap na de andere, maar ook voor flink wat stoere ontroering. 

Ten derde door de stijl. Door dit boek vlíég je, maar dan zo dat je geen enkele nuance mist. Dat komt door Sassens helderheid, maar net zo goed door hoe ze de zinnen over de bladzijden verdeelt. Hoewel het verhaal stikt van de nuances, is het dus óók heel toegankelijk.

Ten vierde door de beelden. Joshua tekent zich een weg door de wereld, en hoewel hij aan het begin van het boek denkt dat zijn tekenwerk iets van hemzelf is, blijkt het de weg naar vriendschap, naar bevrijding, naar verwerking. Martijn van der Linden maakte in vele stijlen de beelden van Joshua: dieren, meisjes, naakten en nog veel meer. Ze zijn prachtig van zichzelf en ze zijn prachtig vanwege de lading die ze toevoegen aan de toch al geladen tekst van Sassen. 

Ten vijfde: de relevantie. Van een boek waarin de meest hilarische scène een uitgebreide rondleiding in het Rijksmuseum is, zou je misschien niet verwachten dat het meeklopt in de slagader van de tijd. Maar dat doet het op een onnadrukkelijke manier zéér. Uitgehuwelijkt worden, armoede, je lichaam aanbieden omdat je aardig gevonden wil worden, non-binairiteit - alles komt langs. Niet als 'onderwerp' maar als volkomen vanzelfsprekend begrip waar jongeren mee in aanraking komen. 

Erna Sassen schreef een van die zeldzame romans die álles hebben. Relevantie dus, maar evenzeer snelheid, humor, stijl, originaliteit, ontroering - Zonder titel is eenvoudigweg fantastisch.

256 pagina's, leeftijd: 15+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

WAT IS KUNST? BEGIN EEN EILAND... - Ted van Lieshout (Leopold)

Elke spread van dit dikke, stevige boek op breed formaat biedt ons een eiland. Een gekleurd blok aan de linkerkant van de linkerpagina waar in zwarte en witte letters een conversatie weergegeven wordt tussen de auteur en een meisje dat het boek binnen kwam wandelen met de vraag: 'Wat is kunst?' Van Lieshout vervoert haar in gedachten naar een eiland waar alles weggehaald wordt wat het meisje kent, zodat ze opnieuw op zoek kan gaan naar een bestaan. En naar de cultuur en kunst in dat bestaan.

Naast dat eiland-tekstblok-gespreksgedeelte zien we steeds een strook zee. Prachtig bedacht: op elke spread is de zee anders, omdat de (soms enigszins bewerkte) strook een uitsnede uit een bestaand schilderij is. Het grootste gedeelte van elke spread, zeg maar het 'vaste land', bestaat uit een toelichting van Van Lieshout bij een al dan niet bekend kunstwerk. Er komen stromingen aan bod, kunstvormen, specifieke kunstwerken, maar ook periodes uit de kunstgeschiedenis, zoals die waarop de net uitgevonden fotografie de beeldende kunst voorgoed begon te veranderen.

De opzet van dit boek is werkelijk verbluffend. Er zijn namelijk ook nog brieven-in-flessen van het meisje én, nadat ze van haar gedachte-reis weer veilig is teruggekeerd, een bijzonder mooie laatste conversatie, waarin gedachten over kunst die eerder al zijn aangestipt nog eens aan bod komen, en waarin het antwoord op de hoofdvraag van het boek voluit begint te stralen. En dan heeft Van Lieshout, helemaal aan het einde van het boek, nóg een verrassing achter de hand, die weer plaatsvindt op nieuwe eilandjes aan de linkerkant van de linkerpagina. 

Imponerend en imposant is het, dit non-fictie-atol. Wie eraan bezig is denkt: ik wou dat ik kunstgeschiedenis studeerde en dat Van Lieshout mijn docent was, en wie het uit heeft denkt: doceren over kunst - is dat eigenlijk óók een kunstwerk? Het antwoord: wel als Ted van Lieshout het doet. Chapeau. 

140 pagina's, leeftijd: 10+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier. 

 

DE DRAKENBERG - Paul van Loon, tekeningen van Hugo van Look (Leopold)

Dit najaar verscheen deel tweeëntwintig (!) in de Dolfje-Weerwolfje-serie. Daarmee is het zéker de langst lopende Nederlandse kinderboekenserie van de laatste decennia, maar ook een van de meest langlopende ooit. Henri Arnoldus kwam met Tup en Joep tot twintig, Dick Laan schreef negentwintig Pinkeltje-boeken, de serie Wipneus en Pim kende zevenendertig delen, maar werd door diverse auteurs geschreven, en ja: de oorspronkelijke Kameleon-serie van Hotze de Roos had zestig delen. Om De Roos in te halen moet Van Loon dus nog even door, maar wie zegt dat dat niet zal gebeuren? De nieuwe delen van Dolfje zijn nog altijd fris.

Dat geldt zeker voor De Drakenberg, en dat is omdat het verhaal zich dit keer in Japan afspeelt. Dolfje gaat met vader en moeder, plus Timmie en neef Leo (die zo geinig praat en ook weerwolf is) naar het verre land, maar krijgt van opa een opdracht mee. Dolfje moet in Japan een oude kunstenaar ontmoeten die Hokusai heet, en hij moet hem een pakje overhandigen. In dat pakje blijkt later een hoed te zitten, de zogenaamde Tweelinghoed. Met die hoed moet een ziek meisje, dat zich vertoont in de gedaante van een ziek wit vosje, gered worden. Maar natuurlijk zijn er tegenkrachten: rode vossen stelen de hoed.

Wat volgt is een bijzonder avontuur. Het lukt Paul van Loon om de fans van Dolfje op heel natuurlijke wijze met de kunst en cultuur van Japan in aanraking te laten komen. Zo komen zowel de beroemde golf van de klassieke kunstenaar Hokusai als de berg Fuji voorbij. Maar zelfs begrippen als yokai, kitsune en torii worden op soepele wijze in het spannende verhaal ingepast. Compliment ook voor de tekeningen van Hugo van Look, die alles nog kleurrijker én toegankelijker maken. Aan het eind van het boek vertelt Van Loon over zijn eigen reis naar Japan. Daaruit blijkt zijn liefde en bewondering voor het land, een liefde en bewondering die hij op tintelende wijze om heeft weten te zetten in een avontuur van zijn geliefde personages.    

184 bladzijden, leeftijd: 7+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

DE NAAM VAN MIJN VADER - Rindert Kromhout (Leopold)

Wie De naam van mijn vader, het nieuwe boek van Rindert Kromhout, dichtslaat is een beetje droevig. Na drie bijzondere delen over het leven van schrijver Klaus Mann (1906-1949) is het echt voorbij. Op pagina 243 laat Kromhout Golo Mann, Klaus' jongere broer, zeggen: 'Mijn broer had er zijn leven lang een groot talent voor om zichzelf in de problemen te brengen.' En drie boeken lang (eerst verscheen Een Mann en daarna En ik was zijn held) heeft de lezer gezien hoe Kromhout van die problemen en van de man erachter meeslepende literatuur heeft gemaakt. 

In dit deel is Mann een eind in de dertig en is de Tweede Oorlog net afgelopen. Klaus is in het Amerikaanse leger gegaan en nu rijdt hij, in 1945, van Italië naar Duitsland om voor het eerst weer de plek waar hij opgegroeid is te zien. Zijn vader, moeder, oom, zussen en broers verblijven allemaal vanaf het begin van de oorlog in Amerika, en tijdens de autorit door Europa vertelt Klaus Mann aan de jonge Amerikaanse soldaat die hem vergezelt hoe de Manns de oorlog zijn doorgekomen. Hoe zijn vader, de met de Nobelprijs voor de Literatuur bekroonde Thomas Mann, ook overzees verafgood wordt, hoe die vader zich eindelijk tegen de nazi's uitgesproken heeft, hoe vrij zus Erika nog steeds is, hoe Klaus nog altijd worstelt met de schaduw waar zijn vader hem in stelt, én hoe het contact met zijn jongere broer Golo, ook homoseksueel en ook schrijver, zich ontwikkelt. Dat laatste was een sterke behoefte na deel twee, dus wat fijn dat Kromhout ons nu ook meer over Golo vertelt. Met Golo eindigt het boek dan ook. 

Dat er geen vierde deel zal komen is duidelijk: Klaus Manns leven is voltooid. Dat maakt dus droevig, maar tegelijkertijd verheugt de lezer zich, met het dichtslaan van dit laatste boek, dat er een uniek project in de Nederlandse literatuur volbracht is. Zó levendig en toegankelijk schrijven over een auteursfamilie in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw, hen zo fris dichtbij brengen: niets dan respect voor Rindert Kromhout. De enige vraag die nog rest is: en nu? Wat komt er ná deze trilogie?

252 pagina's, leeftijd: 15+. Koop dit boek bij je lokale boekhandel of bestel het hier.          

DIKKE VRIENDJES DURVEN ALLES - Ingrid & Dieter Schubert (Leopold)

Het begint al met schutbladen vol buitelend spelende marmotjes (de hoofdpersonen uit dit nieuwe prentenboek van de Schuberts). Ze voetballen en stoten zich daarbij aan een steen (huilen) of springen al balancerend over elkaar heen. Een lekker dynamisch begin.

Die dynamische jonge-kinderen-speel-energie straalt vervolgens uit het hele boek. De twee vriendjes trekken aan het begin met zelfgemaakte vlag en met een rugzakje vol wortels de wereld in, want, zeggen ze, ze durven alles. En dat blijkt. Ze beklimmen een berg, ze springen over een diepe kloof, ze gaan pootjebaden in een ruige zee. Alleen, en dat is natuurlijk de grap waar de kinderen die dit boek voorgelezen krijgen, steeds weer om zullen lachen, de twee vriendjes bedienen zich van een vrolijke grootspraak en zoeken een heuveltje uit in plaats van de berg en een plasje water in plaats van de oceaan. Daarmee is dit prentenboek een leuke illustratie van vooral één mooi woord dat spelende kinderen soms vertonen: bravoure. 

Zoals altijd is de verbeelding van de Schuberts tot in de puntjes verzorgd. Het is genieten van de uitdrukkingen en de lichaamshoudingen van de marmotjes, van de zwier en de beweging die in elke prent aan te treffen is, maar ook van de achtergronden en de warme kleurstelling. Beeld en tekst zorgen ervoor dat dit boek heel fijn woelt.

32 bladzijden, leeftijd: 4+. Koop dit boek bij je plaatselijke boekhandel, of bestel het anders hier.

KONINGSKIND - Selma Noort (Leopold)

Velen van ons hebben vroeger het bekende verhaal met koning Salomo in de hoofdrol gehoord - het verhaal waar we het woord 'salomonsoordeel' aan over hebben gehouden. Velen van ons hebben het een intrigerend verhaal gevonden, en dat gold ook voor Selma Noort. Zij reisde af naar Israël om de sfeer en de smaken van het drieduizend oude rijk op te doen, het rijk waarvan koning Salomo de ruwe heerser was.

Ze kwam terug met het onbekende verhaal van het zusje van de baby die de hoofdrol speelde in het Bijbelverhaal. Ze brengt in Koningskind de samenleving uit die tijd tot leven, en dan vooral het dagelijkse leven van een tweetal vrouwen, moeder en dochter. Het levert een geslaagd boek op dat zeer goed past bij het thema van de kinderboekenweek 2020. 

Selma Noort dompelt ons vanaf de eerste bladzijde onder in een zintuiglijk geheel. We volgen Lydia, een vijftienjarig meisje dat door de koning is bezwangerd en vervolgens afgedankt, en al op de eerste bladzijde baart zij (staand in het water) haar dochtertje Zissel. Wat een openingsscène! En dan volgen de moeilijkheden voor dit jonge meisje met kind - hoe moet ze beschutting vinden, hoe verzekert ze zich van een plek in een buurt en een dorpje, waar dan ook? En hoe groeit het enigszins gehandicapte dochtertje op? 

We volgen Lydia, maar vooral Zissel (en haar gevonden broertje Jabin) in een avontuur dat hen uiteindelijk zelfs tot bij Salomo brengt. Koningskind is een aangename historische kinderroman met een omslag van Martijn van der Linden, maar wat binnentekeningen van Selma Noort zelf, en het roept de vraag op: waarom heeft de CPNB Noort nog niet gevraagd voor het kinderboekenweekgeschenk?   

254 bladzijden, leeftijd: 10+, koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

KINDEREN MET EEN STER - Martine Letterie, met tekeningen van Rick de Haas en GROETEN VAN LEO - Martine Letterie (beide boeken: uitgeverij Leopold)

In het met een Zilveren Griffel bekroonde Kinderen met een ster (2016) vertelt Martine Letterie de verhalen van zes jonge joodse kinderen die in de Tweede Wereldoorlog naar kamp Westerbork moesten. Letterie doet dat in de vorm van korte episodes, meestal van een paar bladzijden, die afwisselend over een van de zes hoofdpersonen gaan. Ze koos daarvoor vaak heel dagelijkse gebeurtenissen, precies op kindermaat. Sinterklaasvieringen, bijvoorbeeld, of schoolbelevenissen. Maar het gaat óók over het uit huis gehaald worden, over het leven in de barakken, en over het thuiskomen na de oorlog, waarbij buren de belofte om goed op de spullen te passen niet heel letterlijk blijken te hebben genomen. Kinderen met een ster is een uitzonderlijk boek over de oorlog, omdat de focus op heel jonge kinderen ligt en de verhalen ook voor die leeftijd zijn. Dat is knap. De tekeningen van Rick de Haas brengen de kinderen heel dichtbij: ze zijn zo 'werkelijk' als de kinderen die hij tekent voor bijvoorbeeld de Mees Kees-serie of voor De Gorgels - en juist daarom voel je steeds: dit gaat over kinderen zoals we die nu ook kennen, zoals ze er altijd zullen zijn.

In 2013, drie jaar eerder dus, verscheen Groeten van Leo (ondertitel: Een kind in kamp Westerbork). Hij is een van de hoofdpersonen uit Kinderen met een ster, maar dit boek gaat helemaal over hem. Hij is de enige van de zes uit het voornoemde boek die de oorlog niet heeft overleefd. Dat maakt het lezen van Groeten van Leo tot een triestere ervaring, maar toch is het boek ongeveer voor dezelfde leeftijd (iets ouder misschien, in het boek beleeft Leo zijn achtste en negende verjaardag). Doordat door het boek heen foto's afgedrukt staan, en tekeningen die de echte Leo Meijer maakte, raakt het de lezer heel direct. Letterie heeft bovendien veel aspecten van zijn dagelijks leven sterk en betrokken uitgediept. Zo staat er bijvoorbeeld, als het gezin van Leo tijdens een razzia in de nacht van huis is gehaald: 'Vroeger, gisteren nog, dacht Leo dat er na acht uur niemand op straat was. Iedereen moet immers binnenblijven van de Duitsers. Maar dat is dus helemaal waar. In de nacht verdwijnen de joden uit hun steden en dorpen, en niemand zegt er iets van.'

Beide boeken, gemaakt in opdracht van Herinneringscentrum Kamp Westerbork, behoren voor kinderen én voor volwassenen tot de sterkste getuigenissen die de jaren veertig van de vorige eeuw naar de jaren twintig van onze eeuw brengen.

Kinderen met een ster:
88 pagina's, leeftijd: 7+
Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

Groeten van Leo:
106 pagina's, leeftijd: 8+
Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier. 

ZOEK! - Saskia Halfmouw (Leopold)

Botjes, daar begint alles mee. Ze staan op het schutblad van Zoek!, het tweede grote tekstloze zoekboek van Saskia Halfmouw na Zaterdag. Maar ook de allereerste plaat draait om de botten die de twee 'hoofdpersoonhonden' samen willen opgraven in het park. En dan zijn die botten dus weg. Wie heeft ze gejat?
De honden pikken meteen een geurspoor op en achtervolgen de dader, de daders of de daderes een boek lang. Het is een heerlijke zoektocht die de kijker door Zoek! jaagt, maar de geweldige volle platen (óveral honden en óveral baasjes) nopen ook meteen tot terugbladeren, tot opnieuw beginnen. Dat kan makkelijk, want de twee honden uit het begin hóéven helemaal de hoofdpersonen niet te zijn. We kunnen ook de papegaai volgen. Of de krijttekeningen. Of het ballen verzamelende piratenjongetje.

Of... de vele lezers. Op elke plaat is wel iemand een hondenboek aan het lezen, heel geinig. Ook filmposters zijn verhondst, net als kunstwerken, tentoonstellingen, fotowanden. En ondertussen groeit de stoet zoekende honden steeds maar aan.
De 'oplossing' is een onverwachte, maar toch logische. En de plaat ná de oplossing is ook goed gevonden. Oftewel: Zoek! is een lekker herbekijkbaar zoekboek. Ik ben in het echte leven helaas behoorlijk allergisch voor hondenharen, maar aan het universum van dit Halfmouwboek zou ik toch graag een bezoek willen brengen. 

32 pagina's, leeftijd: 3+
Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het hier.

DE GEMENE MOORD OP MUGGEMIETJE - Ted van Lieshout (Leopold) en BOER BORIS EN DE OLIFANT, KERSTMIS MET BOER BORIS en BOER BORIS, EEN PAARD VOOR SINTERKLAAS - Ted van Lieshout & Philip Hopman (Gottmer)

Kan een boek een moord plegen? En kunnen de letters in dat boek daar de dupe van zijn? Intrigerende vragen, die voortkomen uit de hoofdvraag uit de nieuwste Van Lieshout: wie heeft Muggemietje vermoord?
In een fijn rijmend begingedicht vliegt dat mugje namelijk het boek in en BAM - wordt geplet. Wie deed dat? De kinderen uit de klas waarin dit boek gelezen werd geven het boek zélf de schuld. Waardoor de letters in opstand komen, want nu staan ze voor straf op de plank, ongelezen, in het donker. De letters organiseren een heropening van het boek én een heropening van de speurtocht naar de brute (BAM!) moordenaar.
Deze nieuwe Van Lieshout is een grinnikboek, dat zowel familie is (in de vorm) van zijn vermaarde en bekroonde Ze gaan er met je neus vandoor, als ook (in de luchtigheid) van zijn Boer-Borisreeks, die hij samen met tekenaar Philip Hopman maakt.

De drie laatste verschenen delen daaruit zijn weer heerlijk. Uit 2018 stamde Boer Boris en de olifant, een geinig verhaal waarin Sam (het zusje van Boris) graag een olifant die aan is komen lopen op de boerderij wil houden, en hem dus als kip, koe, varken en schaap verkleedt. Dat biedt Philip Hopman fantastische mogelijkheden: de olifant als kip is een hoogtepunt uit dit boek.

Ook zo'n hoogtepunt is de tekstloze begrafenisspread middenin Kerstmis met Boer Boris (2018). Varken is gestorven en op de plaat zien we de rouwstoet: alle dieren lopen achter een de graafmachine van Boer Boris aan, die met een krans en lichtjes is opgetuigd, en voorafgegaan wordt door een paard met chique deken op de rug. De kist van varken is met bonte kindertekeningen versierd.

Grappig is het Sinterklaasboek van Boer Boris: Een paard voor Sinterklaas (2019). Sint vraagt Knol te leen, als invalpaard. Maar Knol moet eerst leren op daken te lopen. Dat leidt tot een oefensessie waarbij een vogelverschrikker als Sint wordt aangekleed en op de rug van Knol wordt gehesen. Hopman voegt er even verderop nog wat varkens aan toe, die met twee tegelijk op een koe geklommen zijn - en dan moet de scène van het op het dak hijsen van Knol (én koe) nog komen. Buitenseizoenlijk, deze twee laatste tips - maar te leuk om er niks over geschreven te hebben.

De gemene moord op Muggemietje:
80 pagina's, leeftijd: 8+
Koop dit boek bij je lokale boekhandel, of bestel het anders hier.  

DOLFJE ONTVOERD! - Paul van Loon, met tekeningen van Hugo van Look (Leopold)

Het is bijna niet te geloven, maar Dolfje ontvoerd! is het eenentwintigste deel uit de Dolfje-Weerwolfje-reeks. Het éénentwintigste deel! Series die het zo lang volhouden zijn zeldzaam, maar series die een fris eenentwintigste deel hebben zijn dat zeker.

Natuurlijk zijn er de vaste elementen: hoofdpersoon Dolfje verandert bij volle maan in een weerwolfje, net als zijn vriendinnetje Noura. Dolfjes liefhebbende adoptieouders zijn van de partij (leuk detail blijft dat Dolfjes vader van ánders houdt en dus soms een jurk draagt), broer en beste vriend Tim, Dolfjes opa - en natuurlijk neef Leo, die altijd goed is voor vrolijke taalverkwanselingen: 'Leo begrijptst er geen mallemoersleutel meer van'.

Het verhaal is - zoals altijd - op een aangename manier spannend. Dolfje wordt dit keer ontvoerd door zijn biologische ouders, die geld aan hem willen verdienen. Als bewaker hebben ze een soort oger ingehuurd die Stronk heet (wellicht een kleine Van Loon-knipoog naar Roald Dahls Juffrouw Bulstronk?) - en natuurlijk wordt er een reddingsoperatie op touw gezet.

Maar het charmantst is - ook zoals altijd - Van Loons warmte. De hele reeks is een pleidooi voor vriendelijk zijn, voor vriendschap, voor liefde, en specifiek dit boek spiegelt die algemene waarden vooral in de boodschap dat geadopteerd zijn niets met wel of niet 'echt' zijn te maken heeft. Voeg daarbij de fijn-heldere tekeningen en de kleine absurde grapjes (bij aardrijkskunde moeten Dolfje en Noura bijvoorbeeld serieus leren waar Babyloniënbroek ligt) en je hebt - deel éénentwintig! - weer een vintage Van Loon/Van Look. Hulde aan de makers, aanstichters van heel, heel veel leeslol.

196 pagina's, leeftijd: 6+
Bestel dit boek bij je lokale boekhandel, of anders hier.